Hải Phòng thích ứng biến đổi khí hậu: Thay đổi phương thức canh tác phù hợp

Hoa sữa nở giữa mùa hè, trên đường Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền).

Thời tiết không theo quy luật

Từ đầu tháng 5-2022, trên một số tuyến đường có trồng cây hoa sữa như: đường Ngô Gia Tự (quận Hải An), Lê Hồng Phong Trần Khánh Dư, (quận Ngô Quyền), Trần Nhân Tông (Kiến An), đường 354 từ Kiến An đi cầu Khuể An Lão… các cây hoa sữa ven đường nở rộ hoa trắng muốt. Thích thú với hiện tượng lạ này, một số nam, nữ thanh niên vào lúc mặt trời tắt nắng thường dạo chơi, chụp hình lưu niệm tại khu vực có hoa sữa nở.

Theo các cán bộ Đài Khí tượng thủy văn khu vực Đông Bắc và Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, hoa sữa nở vào mùa hè trái với quy luật của tự nhiên là minh chứng rõ nét của biến đổi khí hậu. Khí hậu trong năm cũng có những bất thường mà người dân dễ dàng nhận thấy. Những năm gần đây, vào mùa đông, thời tiết ấm hơn, vào mùa hè, vẫn có những đợt không khí lạnh. Điển hình nhất trong những ngày đầu tháng 5-2022, miền Bắc nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng đón đợt không khí lạnh, sau đó nhiều ngày sau, thời tiết trở nên mát mẻ, có nắng hanh vàng. Vì vậy, cây trồng cũng chịu tác động rõ nét của biến đổi thời tiết. Đơn cử như hoa sữa bỗng nhiên nở rộ vào mùa hè. Thời điểm này, cây lúa đang giai đoạn phân hóa đòng, nhưng tác động của thời tiết cũng làm ảnh hưởng, sinh nhiều sâu bệnh trên cây trồng, nhất là sâu cuốn là nhỏ. Vì vậy, trong những ngày đầu tháng 5, bà con nông dân ngoại thành phải tập trung cao cho việc phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ. Bên cạnh đó, quy luật đơm hoa, kết trái của cây sấu năm nay cũng có sự khác biệt dễ nhận thấy. Bà Vũ Thị Dưỡng, ở phố Trần Nhân Tông (quận Kiến An) cho biết, như mọi năm, hoa sấu thưởng nở rộ vào cuối tháng 3 đầu tháng 4, đến tháng 6 là các cây sấu được trồng trên các tuyến đường từ nội đến ngoại thành sẽ được cho thu hoạch quả. Tuy nhiên, năm nay, hoa sấu nở muộn hơn gần 1 tháng. Đầu tháng 5, trên đường phố mới thấy hoa sấu nở. Như vậy, khả năng các cây sấu sẽ được thu hoạch quả muộn hơn những năm trước.

Thay đổi hướng canh tác phù hợp

Do biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét nên các nhà khoa học, cán bộ khuyến nông thường xuyên tuyên truyền, phổ biến đến nông dân đồng thời cảnh báo những biện pháp ứng phó phù hợp để sản xuất ổn định. Để thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực trồng trọt, các nhà khoa học tại Trường đại học Hải Phòng nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp thiết thực như: nông nghiệp Hải Phòng cần chuyển đổi cơ cấy cây trồng cho phù hợp với tình hình thực tế. Một số vùng có thể chuyên đổi cơ cấu cây trồng sang trồng rau, củ quả chất lượng cao như: măng tây, hành tây, hành lá, đậu, ngô, khoai. Đây là những cây trồng có chu kỳ sinh trưởng ngắn ngày, cần lượng nước ít hơn; xây dựng và phát triển kỹ thuật canh tác tiên tiến, phù hợp với biến đổi khí hậu như xây dựng các mô hình ứng dụng tiến bộ về phòng trừ sâu bệnh và canh tác cây trồng theo hướng hữu cơ, sinh học. Các mô hình sản xuất sạch, sử dụng chế phẩm sinh học trong nông nghiệp cần được nhân rộng và huy động đông đảo nông dân hưởng ứng. Đặc biệt, cần phát triển hệ thống thủy lợi phục vụ nông nghiệp thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu; nâng các đập ngăn mặn nhằm kiểm soát tốt nồng độ mặn, hạn chế tình trạng xâm nhập mặn…

Thực tế trong lĩnh vực trồng trọt, những năm qua, các địa phương quan tâm hơn đến việc thay đổi lịch thời vụ, sử dụng các giống cây trồng có khả năng chống chịu sâu bệnh và biến đổi khí hậu. Cụ thể, vào vụ xuân, các địa phương giảm mạnh cơ cấu trà xuân sớm xuống 3%, tăng trà xuân muộn lên 97%. Nông dân không gieo cấy khi nhiệt độ không khí trung bình dưới 15 độ C. Việc thay đổi này khiến cho cây trồng trong quá trình sản xuất không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, khí hậu cực đoan. Hay vào vụ mùa thường có bệnh bạc lá phát sinh, phát triển mạnh trên cây lúa. Để chủ động phòng, chống tác hại của thời tiết gây bệnh bạc lá trên lúa, các địa phương hạn chế tối đa gieo cấy các giống nhiễm bạc lá nặng. Các nhà khoa học cũng liên tục phát minh ra các giống lúa chống chịu sâu bệnh, có khả năng kháng bạc lá cao. Cụ thể, những năm gần đây, Công ty CP dịch vụ nông nghiệp kỹ thuật cao Hải Phòng nghiên cứu và đưa vào sản xuất đại trà giống lúa Hương Biển 3 có gene kháng bạc lá. Việc bón phân cho lúa mùa cũng phải bón đúng liều lượng, đúng lúc, đúng cách, bón thúc sớm, tập trung, bón phân cân đối NPK, không bón thừa đạm, tạo điều kiện cho cây sinh trưởng, phát triển tốt, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.

Theo Phó trưởng Phòng trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng Vũ Hoàng Hiệp, để thích ứng biến đổi khí hậu, người sản xuất hiện không chỉ thay đổi phương thức canh tác mà còn chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng sản xuất hiện đại, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất để bớt rủi ro với thời tiết, khí hậu. Phổ biến nhất hiện nay nông dân có xu hướng trồng cây trong nhà lưới, nhà kính, nhà màng…; sử dụng một số loại phân bón thế hệ mới, phân bón vi sinh để sản xuất sạch hơn…/.

Bài và ảnh: HỒ HƯƠNG