Ngăn chặn tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiêp diễn ra tràn lan: Phát hiện sớm, xử lý quyết liệt, triệt để (Kỳ cuối: Ngăn chặn phát sinh sai phạm mới)
Kỳ cuối: Ngăn chặn phát sinh sai phạm mới
Nhờ sự quyết liệt của thành phố, huyện Kiến Thụy, đến ngày 21-6-2022, chủ đầu tư khu trải nghiệm BigSun cơ bản hoàn thành tháo dỡ công trình vi phạm.
(HPĐT)- Nhằm triệt để ngăn chặn tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, cùng với xây dựng, thực hiện lộ trình, giải pháp xử lý dứt điểm những trường hợp sai phạm trước đây, các địa phương cũng cần xem xét, quy rõ trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra vi phạm, xử lý nghiêm theo quy định, tạo bài học kinh nghiệm sâu sắc về ý thức trách nhiệm, kỷ cương thi hành công vụ trong cán bộ làm nhiệm vụ quản lý đất đai, xây dựng.
Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố, đến nay, các địa phương đang khẩn trương kiểm tra, rà soát. Những con số thống kê ban đầu cho thấy tình trạng vi phạm thời gian qua diễn ra tràn lan như thế nào. Chỉ riêng phường Đồng Hòa (quận Kiến An) đã có tới 299 hộ xây dựng nhà ở, nhà xưởng, nhà trọ và 28 tổ chức xây dựng văn phòng, nhà xưởng, nhà ở cho công nhân trái phép trên đất thuê thầu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tại huyện An Dương, từ năm 2002 đến nay, có hơn 600 trường hợp sử dụng đất nông nghiệp sai mục đích (san lấp mặt bằng tập kết vật liệu xây dựng, xây dựng công trình, nhà ở trái phép...) với tổng diện tích hơn 189 nghìn m2. Còn ở quận Dương Kinh, từ đầu năm 2021 đến tháng 5- 2022, các cơ quan chức năng phát hiện hơn 30 trường hợp xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp. Tại huyện Vĩnh Bảo, hiện tồn tại hàng trăm trường hợp xây nhà trên đất nông nghiệp, tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp từ trồng cây hằng năm sang trồng cây lâu năm, nuôi trồng thủy sản…
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2022, qua kiểm tra, cơ quan chức năng huyện Thủy Nguyên phát hiện 98 vụ vi phạm quy định sử dụng đất đai. Đến nay, UBND huyện Thủy Nguyên xử lý dứt điểm 75 vụ. Trong đó, nổi cộm là trường hợp hộ ông N.V.V, ở xã Thiên Hương tự dựng trái phép 9 chòi bằng khung sắt mái lá và khung tre mái lá, 1 giàn khung sắt kích vòm bằng tre cao 5,5 m… trên diện tích đất nuôi trồng thủy sản hơn 7.000 m2 tại xứ đồng Mẫu Đuối. Trước sự quyết liệt của chính quyền địa phương, từ ngày 7-7, gia đình ông N.V.V tự tổ chức tháo dỡ.
Những vi phạm kể trên dẫn đến nhiều hậu quả nặng nề, mà rõ nhất là công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án, công trình trọng điểm gặp nhiều khó khăn. Đơn cử là dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 37 đoạn qua huyện Vĩnh Bảo. Đến nay, “điểm nghẽn” lớn nhất trong công tác giải phóng mặt bằng là hơn 20 trường hợp tự ý xây dựng nhà ở, công trình kiến trúc trên đất nông nghiệp, đất thuê thầu phục vụ sản xuất nông nghiệp, chủ yếu ở xã Nhân Hòa. Theo quy định pháp luật, những trường hợp này không được bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Vì thế, các hộ chậm trễ, chây ỳ không tháo dỡ công trình, vật kiến trúc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công, đòi hỏi phải được bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư như những trường hợp khác.
Để xảy ra vi phạm, trách nhiệm thuộc về ai? Theo Phó chánh Thanh tra Sở Xây dựng thành phố Bùi Quốc Đạt, để bảo vệ, quản lý đất nông nghiệp, ngoài Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành, năm 2019, UBND thành phố ban hành Quyết định số 19 về quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn. Theo đó, chủ tịch UBND cấp xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc để xảy ra vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn, có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, xử lý tất cả các công trình vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn quản lý. Các trường hợp vượt quá thẩm quyền xử lý phải chuyển hồ sơ, đề xuất chủ tịch UBND quận, huyện xử lý theo quy định. Quyết định 19 của UBND thành phố cũng quy định Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo lực lượng chuyên ngành, chủ trì cùng Thanh tra Sở Xây dựng, UBND cấp huyện, UBND cấp xã xử lý các trường hợp xây dựng vi phạm Luật Đất đai và các quy định pháp luật khác thuộc lĩnh vực tài nguyên, môi trường liên quan đến các khu đất có công trình xây dựng vi phạm.
Tại các cuộc làm việc về xử lý một số công trình vi phạm tại huyện Kiến Thụy (tổ hợp Sông Trăng Quán, khu trải nghiệm BigSun, Hữu Bằng Resort nằm trên địa bàn 2 xã Thanh Sơn và Hữu Bằng), huyện Tiên Lãng (trên đất của Nông trường Quý Cao), cùng với yêu cầu 2 địa phương sớm hoàn thành tháo dỡ công trình trên, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Tùng yêu cầu các các quận, huyện trên địa bàn thành phố sớm tiến hành kiểm tra, rà soát, báo cáo, lên lộ trình giải quyết các công trình trái phép xây dựng trên đất nông nghiệp, cũng như triệt để ngăn chặn phát sinh vi phạm mới.
Như vậy, trách nhiệm lớn nhất thuộc về người đứng đầu chính quyền cơ sở, cụ thể là chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn. Thực tế, trên địa bàn xã, phường, việc phát hiện công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp không quá khó khăn, bởi hoạt động xây nhà ở đâu phải việc “một sớm, một chiều”, không thể giấu kín, “qua mắt” mọi người được. Nếu địa phương phát hiện sớm vi phạm và chủ động phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan xử lý kiên quyết, hiệu quả ngăn chặn sẽ rất cao. Thế nhưng, khi đã xảy ra vi phạm, do sự thiếu kiểm tra, đôn đốc quyết liệt của chính quyền cấp trên, ở nhiều nơi chính quyền cơ sở cơ bản vẫn “bình chân như vại”, có xử lý cũng “mềm mại, nhẹ nhàng”. Vì thế, các công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, kể cả những công trình lớn như khu trải nghiệm BigSun, tổ hợp Sông Trăng Quán (huyện Kiến Thụy), nhiều biệt phủ, nhà xưởng ở Nông trường Quý Cao (huyện Tiên Lãng), vẫn ngang nhiên tồn tại nhiều năm mà không bị xử lý, hoặc có thì cũng dừng ở mức xử phạt vi phạm hành chính rồi… để đó. Chỉ khi UBND thành phố trực tiếp chỉ đạo, các địa phương mới “vào cuộc” mạnh mẽ hơn, yêu cầu tháo dỡ công trình vi phạm và xem xét trách nhiệm cán bộ liên quan.
Từ thực tế cho thấy, để thực hiện đúng chỉ đạo của UBND thành phố, bảo đảm ngăn chặn phát sinh thêm vi phạm xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, cũng như xử lý triệt để những trường hợp trước đó, chính quyền các quận, huyện cần vào cuộc tập trung, quyết liệt, trách nhiệm hơn nữa. Trong đó quy rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm khuyết điểm của các cá nhân theo quy định của pháp luật, kể cả những trường hợp đã về hưu hay chuyển công tác. Đồng thời, có lộ trình cụ thể xử lý dứt điểm những công trình vi phạm tồn tại: đối với công trình mới xây dựng, tổ chức cưỡng chế tháo dỡ nếu không tự giác thực hiện; đối với công trình tồn tại từ lâu, đề xuất thành phố xem xét, tạo điều kiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất nếu phù hợp với quy hoạch và đúng quy định pháp luật, nếu không phù hợp quy hoạch và pháp luật không cho phép, kiên quyết tổ chức tháo dỡ. Địa phương nào để phát sinh công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu chính quyền cơ sở; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng buông lỏng, chần chừ, tạo cơ hội để người vi phạm hoàn thiện công trình rồi “xử phạt cho tồn tại”./.