Tăng sức đề kháng, phòng bệnh mùa hè cho trẻ

Trẻ em được vui chơi, dã ngoại trong dịp hè, giúp nâng cao sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Ảnh: VŨ DŨNG

- Bác sĩ cho biết một số bệnh thường gặp trong mùa hè và tình hình bệnh nhi tới bệnh viện thăm, khám như thế nào?

- Vào mùa hè, không chỉ trẻ em, mà người lớn cũng dễ mắc các loại bệnh do virus đường hô hấp gây nên. Đó là viêm đường hô hấp trên gồm tai- mũihọng, viêm amidan và các bệnh viêm đường hô hấp dưới, như viêm phổi, viêm phế quản, viêm thanh quản. Trong trường hợp trẻ chỉ bị viêm đường hô hấp trên, bệnh thường nhẹ. Tuy nhiên, khoảng 25% số trẻ có thể sẽ diễn tiến thành viêm phổi, viêm phế quản, cần điều trị kháng sinh thích hợp để tránh biến chứng và chuyển nặng, dẫn đến tử vong, đặc biệt chú ý trẻ dưới hai tháng tuổi khi nhiễm virút RSV(virus hợp bào hô hấp) thường viêm phổi, suy hô hấp và kéo dài, tái diễn. Mùa nắng nóng cũng là thời điểm trẻ dễ bị nhiễm siêu vi khiến bị sốt, phát ban, nhức đầu, biếng ăn, mệt mỏi… Bệnh có thể tự khỏi từ 5 đến 7 ngày nếu trẻ được theo dõi và chăm sóc tốt. Tuy nhiên cũng có một số siêu virus nguy hiểm có thể gây hại cho trẻ cần chú ý như siêu vi gây bệnh sốt xuất huyết; taychân- miệng; sởi, thủy đậu…

Đáng lưu ý trong hè năm nay, đó là tình trạng bệnh nhi mắc cúm A có chiều hướng gia tăng. Trên thực tế, loại bệnh này thường xuất hiện vào mùa đông- xuân, song năm nay lại bùng phát sớm. Cúm A lây lan qua đường hô hấp thông qua các hạt bụi nước, giọt bắn li ti dính virus được phát tán ra môi trường khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc với các đồ vật, bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng… Từ đầu tháng 5-2022 đến nay, mỗi ngày Bệnh viện Quốc tế Green khám trung bình khoảng 100 trẻ có dấu hiệu sốt cao, ho nhiều, mệt lả… Trong đó, khá nhiều trường hợp trẻ mắc cúm A và bệnh tay- chân- miệng, song ở thể nhẹ. Trong số trẻ đang điều trị nội trú tại bệnh viện, có tới 1/4 trẻ mắc cúm A; chỉ có 2 trẻ khoảng 6 đến 7 tuổi di chuyển từ miền Nam ra bị sốt xuất huyết đang được điều trị ổn định về sức khỏe.

Ngoài ra, vào mùa hè, bệnh tiêu chảy, ngộ độc thức ăn cũng khá phổ biến. Mọi người đều có thể mắc bệnh, nhưng đến 80% số trường hợp xảy ra ở trẻ từ 6 tháng đến 7 tuổi, trẻ suy dinh dưỡng, người bị suy giảm hệ miễn dịch, bệnh nhi chưa uống vaccine phòng virus Rota. Bệnh lây từ người sang người qua đường tiêu hóa; do thức ăn, nước uống không được bảo quản đúng cách hoặc do mỗi cá nhân không rửa tay, vệ sinh dụng cụ chế biến thức ăn. Bên cạnh đó, một bệnh lý khá nguy hiểm khác dễ khởi phát trong mùa nắng nóng, gây tử vong hoặc để lại di chứng cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời ở trẻ, đó là bệnh viêm não Nhật Bản B. Đáng mừng là hiện nay, loại bệnh này được các cán bộ y tế tuyên truyền rộng rãi, giúp nhiều bậc cha mẹ quan tâm phòng ngừa cho trẻ thông qua việc tiêm vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng, góp phần làm giảm số ca mắc ở trẻ em tại cộng đồng.

Bác sĩ Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng kiểm tra, chăm sóc sức khỏe trẻ bị bệnh tay- chân- miệng. Ảnh: TƯỜNG MINH

- Trước tình trạng bệnh cúm A gia tăng, cũng như các bệnh về đường hô hấp, nhiều cha mẹ thường mua một số loại thuốc được quảng cáo là “kháng viêm, kháng virus” như Tamiflu, Anaferon để tự điều trị tại nhà cho trẻ. Bác sĩ có lời khuyên nào khi sử dụng những loại thuốc này?

- Phần lớn trường hợp cúm A phải nhập viện là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, trẻ có cơ địa đặc biệt, sốt cao không hạ, co giật, một số trường hợp trẻ bị bội nhiễm kèm theo, như viêm phổi, viêm phế quản, hoặc có bệnh lý hô hấp, tim mạch bẩm sinh, suy giảm miễn dịch... Căn cứ biến chứng và mức độ mắc bệnh, bác sĩ sẽ có những phác đồ phù hợp, dùng kết hợp nhiều thuốc hỗ trợ điều trị triệu chứng, không dùng riêng Tamiflu. Thuốc này có thành phần chính oseltamivir là thuốc kháng virus, ức chế virus nhân lên và làm giảm khả năng bám dính của virus ở niêm mạc đường hô hấp, không có chức năng diệt virus. Tương tự, khi bị cúm, cần thực hiện 3 việc còn quan trọng và hiệu quả hơn uống Tamiflu. Đó là, chú ý hạ sốt cho trẻ, kiểm soát nhiệt độ dưới mức 38,5 độ C để tránh co giật; chú ý vệ sinh đường hô hấp bằng cách dùng nước muối sinh lý nhỏ mũi, súc miệng hằng ngày để vệ sinh họng, làm sạch vi khuẩn, tránh bội nhiễm, hạ sốt nhanh hơn; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, bù nước bằng uống nước điện giải ORS và các loại nước hoa quả. Tương tự, với thuốc Anaferon, thành phần chính của thuốc là kháng thể Interferon, là một phần trong quá trình điều trị các loại virus, góp phần không gây biến chứng cho cơ thể. Đây là loại thuốc kê đơn, dùng theo hướng dẫn của bác sĩ. Song, do nhiều người bán “thổi phồng” công dụng của thuốc như tăng sức đề kháng, có thể dùng hằng ngày, nên nhiều bậc cha mẹ đang lạm dụng thuốc, trong khi loại thuốc này không thích hợp sử dụng đối với trẻ bị phù phổi cấp, viêm cơ tim. Các bậc cha mẹ tuyệt đối không tự mua thuốc tăng đề kháng cho trẻ hoặc sử dụng kháng sinh bừa bãi vì mỗi trẻ có những đặc tính sinh học khác nhau (lứa tuổi, cân nặng, bệnh tật, môi trường sống, chế độ dinh dưỡng, vận động...). Việc dùng thuốc sai liều lượng, không phù hợp thể trạng có thể dẫn tới kháng thuốc hoặc khiến bệnh thêm nặng. Đặc biệt, việc tiêm kháng sinh phải được thực hiện ở bệnh viện và các cơ sở y tế có chuyên môn, đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ để sẵn sàng ứng phó với tình trạng dị ứng kháng sinh ở trẻ.

- Để phòng ngừa và điều trị các bệnh phổ biến trong mùa hè cho trẻ, các bậc cha mẹ cần chăm sóc con em mình thế nào cho đúng cách?

- Điều quan trọng trong quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ là các cha mẹ nên dành thời gian chủ động tìm hiểu một số phương pháp chăm sóc cơ bản khi trẻ bị ốm. Cụ thể, khi trẻ ngạt mũi, có đờm gây khó thở, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi được bác sĩ tư vấn hoặc bằng máy hút mũi gia đình. Sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng chỉ định khi trẻ sốt từ 38 độ 5 trở lên. Đối với trường hợp trẻ tiêu chảy hoặc sốt, cha mẹ cần pha dung dịch bù điện giải Oresol đúng liều lượng để bù nước cho trẻ, tránh việc trẻ mất nước dẫn đến cơ thể suy kiệt.

Có thể nói, các loại bệnh thường gặp ở trẻ trong mùa hè có những triệu chứng ban đầu khá giống nhau, như sốt, ho, mệt mỏi…, dễ khiến cha mẹ nhầm lẫn giữa các loại bệnh. Khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường về sức khỏe (sốt cao không hạ, co giật, hay giật mình, bú ít, bỏ ăn (nếu trẻ sốt liên tục hơn 38 độ C hoặc nôn nhiều, ho, khó thở... thì cần nhập viện điều trị), không tỉnh táo, ngủ li bì, thở nhanh, ngực lõm hơn bình thường…), bố mẹ không nên tùy ý sử dụng thuốc, mà hãy đưa trẻ đến ngay những cơ sở khám, chữa bệnh được cơ quan chức năng cấp phép hoạt động, có uy tín để được bác sĩ chẩn đoán và tư vấn điều trị.

Quan trọng hơn, chế độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ phải được cha mẹ bảo đảm thực hiện khoa học, đồng thời hướng dẫn trẻ vệ sinh cá nhân đúng cách. Để tăng cường sức đề kháng cho trẻ, tốt nhất chính là có chế độ dinh dưỡng, khẩu phần ăn hằng ngày, môi trường sống sạch sẽ, lành mạnh kết hợp với vận động hợp lý theo lứa tuổi. Các bà mẹ cần thực hiện tốt việc “nuôi con bằng sữa mẹ” ít nhất trong 6 tháng đầu đời, vì sữa mẹ ngoài dưỡng chất quan trọng còn có lượng kháng thể rất dồi dào giúp trẻ phòng tránh bệnh tật. Đối với trẻ lớn hơn cần được bổ sung đầy đủ các thức ăn theo ô vuông thức ăn (tinh bột- chất đạm- vitamin, muối khoáng và chất xơ- dầu mỡ, bơ); cho trẻ uống đủ nước, ngủ đủ giấc; giữ cơ thể ấm về mùa đông, thoáng mát về mùa hè; tiêm phòng đầy đủ theo lứa tuổi; vệ sinh cơ thể, vệ sinh tay và môi trường chung quanh sạch sẽ; tránh để trẻ tiếp xúc nơi đông người hoặc người đang bị ốm; không mớm cho trẻ ăn để tránh vô tình lây truyền bệnh cho trẻ; không lạm dụng việc bật điều hòa làm mát 24/24 giờ hay đặt nhiệt độ chênh lệch quá nhiều so với không khí bên ngoài... Đó là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả cao để tăng sức đề kháng, phòng tránh các bệnh cho trẻ thời điểm mùa hè, thời tiết khắc nghiệt.

- Trân trọng cảm ơn bác sĩ./.

PHƯƠNG LINH (thực hiện)