Thuốc lá điện tử: Quản lý chặt từ vận chuyển đến buôn bán

Một buổi tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử tại Trường THCS Đằng Hải (quận Hải An).

Bán công khai, khó kiểm soát

Ngày 26-7 vừa qua, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tiếp nhận người bệnh nữ K.N., 20 tuổi ở Hà Nội cấp cứu trong tình trạng hôn mê sâu, tiên lượng nặng sau khi sử dụng thuốc lá điện tử có chứa cần sa tổng hợp. Trước đó, người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh. Thông tin khiến nhiều người giật mình khi nhìn lại thực trạng thuốc lá điện tử đang được giới trẻ sử dụng tràn lan hiện nay.

Nếu như một vài năm trước, thuốc lá điện tử chỉ xuất hiện lác đác trong giới trẻ thì hiện nay, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử đang có dấu hiệu tăng nhanh và phổ biến hơn. Dạo một vòng trên các tuyến phố trung tâm như phố Thế Lữ, Minh Khai (quận Hồng Bàng), Lạch Tray, Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền)… từ quán vỉa hè cho tới quán café, bar, pub, nơi đâu cũng thấy các bạn trẻ cầm trên tay thuốc lá điện tử, phì phèo làn khói trắng. Không chỉ các bạn nam, số lượng các bạn nữ hút thuốc lá điện tử ngày càng nhiều. Có cầu ắt có cung. Theo đó, trên mạng xã hội Facebook, việc mua bán thuốc lá điện tử công khai tại các hội nhóm như “Thuốc lá điện tử Vape Hải Phòng”, “Vape Hải Phòng – Thuốc lá điện tử giá trẻ tại Hải Phòng”… Một số nhóm kín khác như “vape và pob Hải Phòng” cũng đạt mốc hơn 5.700 thành viên sôi nổi hoạt động. Vape và Pob là tên gọi hai sản phẩm thuốc lá điện tử sử dụng tinh dầu có chứa chất nicotine. Không chỉ giao dịch trên mạng xã hội thuốc lá điện tử bán công khai trên các tuyến phố như Tô Hiệu, Hai Bà Trưng (quận Lê Chân), Lạch Tray (quận Ngô Quyền), Điện Biên Phủ (quận Hồng Bàng)… Mức độ phổ biến của sản phẩm này rõ nét đến mức ngay tại quán bán trà sữa vỉa hè phố Cát Bi (quận Hải An), tinh dầu dùng trong thuốc lá điện tử cũng được bán với giá 40.000 đồng/lọ 30ml với đủ mùi vị, như ổi hồng, xoài chanh leo, việt quất… Các sản phẩm đa phần là hàng Trung Quốc nhập lậu, không có tem nhãn nhập khẩu.

Theo bạn Phạm Thùy Trang, 20 tuổi, ở ngõ 200 phố Văn Cao, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền), bản thân sử dụng thuốc lá điện tử được hơn 2 năm nay. Trước đây thiết bị hút và tinh dầu đắt nên ít người sử dụng. Hiện nay, các sản phẩm đa dạng mẫu mã, giá cả, thậm chí chỉ vài chục nghìn đồng 1 lọ tinh dầu nên nhiều bạn trẻ dùng hơn. Tuy nhiên, khi được hỏi về nguồn gốc, chất lượng an toàn của các sản phẩm dùng để sử dụng trong thuốc lá điện tử với các loại hương vị, Trang cũng không rõ bởi khi mua chủ yếu tin tưởng người bán hàng quảng cáo, giới thiệu.

Tăng cường truyền thông và quản lý

Theo thống kê của Tổng cục Quản lý thị trường, trong năm 2021, lực lượng quản lý thị trường cả nước kiểm tra 1.800 vụ, xử lý hơn 1.300 vụ việc về buôn bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng; chuyển xử lý hình sự 12 vụ, tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 6,4 tỷ đồng; trong đó tịch thu, xử lý trên 51.700 đơn vị gồm máy vape, cây hút, điếu hút, chai tinh dầu các loại sử dụng cho thuốc lá thế hệ mới nhập lậu. Tại Hải Phòng, tháng 1-2021, Đội quản lý thị trường số 4 (Cục quản lý thị trường) cũng phát hiện 1400 hộp thuốc lá điện tử nhập lậu là hàng “xách tay” từ Trung Quốc về địa bàn quận Lê Chân. Vụ việc được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Nêu quan điểm về sức khỏe đối với người dùng, bác sĩ Nguyễn Văn Thành, Phòng khám bác sỹ gia đình (Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng) thông tin, thành phần dung dịch thuốc lá điện tử gồm có: nicotine, propylene glycol, glycerin/ glycerol gốc thực vật và một số kim loại như chì, bạc, cadmium, chromium, thủy ngân, nickel… Các thành phần có trong thuốc lá điện tử nung nóng gây ra các tổn thương đến hệ thần kinh như gây nghiện, ảnh hưởng não, làm tăng nguy cơ sử dụng thuốc lá thông thường, gây hại sức khỏe. Đặc biệt các loại tinh dầu chứa nicotine hoặc chất gây nghiện tổng hợp thế hệ mới hiện nay không rõ nguồn gốc, thành phần cấu tạo, nên tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe người sử dụng. Trưởng Phòng Giáo dục, phổ biến và tuyên truyền pháp luật (Sở Tư pháp) Lưu Thị Thu Huyền cho biết: Với tính chất có chứa nicotine và cách sử dụng là hít vào, thuốc lá điện tử được xem là một “sản phẩm thuốc lá” theo quy định của Nghị định 67/2013/ NĐ-CP của Chính phủ. Vì vậy kinh doanh, mua bán thuốc lá điện tử là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phải được cấp giấy phép buôn bán hoặc bán lẻ sản phẩm thuốc lá điện tử theo quy định tại khoản 2, 3 điều 26 Nghị định 67 nêu trên. Nêu vi phạm, sẽ bị xử phạt hành chính theo điều 8 Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ từ 1 triệu đồng đến 90 triệu đồng với cá nhân và gấp đôi với tổ chức vi phạm.

Trước các nguy cơ từ thuốc lá điện tử thì người tiêu dùng, nhất là các bạn trẻ cần có cách nhìn đầy đủ, chính xác về loại sản phẩm này. Bên cạnh công tác truyền thông về tác hại của thuốc lá điện tử cần được tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa thì để bảo vệ sức khỏe của người dân, các cơ quan chức năng cần có nhìn nhận nghiêm túc về sản phẩm này, tăng cường kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, cũng như giấy phép kinh doanh tại các cửa hàng bán thuốc lá điện tử hiện nay; xử lý nghiêm những cá nhân, tổ chức buôn bán sản phẩm nhập lậu và công khai vi phạm. Nhà trường, gia đình cần quan tâm, giáo dục sinh nâng cao nhận thức, chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng./. 

Bài và ảnh: TUỆ MINH