Phát triển các nguồn gien quý: Hướng tới sản phẩm chất lượng

Quýt Gia Luận là nguồn gien quý đang được bảo tồn, lưu giữ tại Trung tâm Phát triển KHCN và ĐMST Hải Phòng.

Bảo tồn, lưu giữ thành công nhiều nguồn gien quý

Theo kết quả điều tra, khảo sát của Sở KHCN, hiện thành phố có 224 nguồn gien sinh vật nguy cấp, quý hiếm, có giá trị cao, trong đó có 164 nguồn gien thực vật (lúa, hoa, rau màu và dược liệu); 2 nguồn gien động vật (gà Liên Minh, ong nội Cát Bà) và 15 nguồn gien thủy sản… Sự đa dạng, phong phú nguồn gien là điều kiện thuận lợi để ngành KHCN thực hiện nhiệm vụ bảo tồn, khai thác và phát triển hợp lý các nguồn gien quý hiếm, có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, hệ sinh thái đang bị khai thác quá mức để phục vụ đời sống con người. Cùng với đó, biến đổi khí hậu dẫn đến mất cân bằng sinh thái, mất dần các nguồn gien quý, hiếm của động, thực vật, tác động tiêu cực đến môi trường sống của con người và phát triển bền vững. Từ thực tế đó, việc xây dựng đề án bảo tồn các nguồn gien quý để khai thác, phát triển, phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, y tế và bảo vệ môi trường trở nên quan trọng, cấp thiết.

Với vai trò là đơn vị đầu mối triển khai thực hiện đề án, Trung tâm Phát triển KHCN và ĐMST thành phố phối hợp UBND huyện Cát Hải tiến hành lưu giữ, bảo tồn nguồn gien quý gà Liên Minh để khai thác, phát triển, phục vụ sản xuất nông nghiệp địa phương. Chị Nguyễn Thị Dịu, nghiên cứu viên Phòng Nghiên cứu ứng dụng thuộc trung tâm cho biết, đơn vị tiến hành chọn lọc đàn gà Liên Minh với quy mô 450 con ở giai đoạn 8 tuần tuổi và 16 tuần tuổi để chăm sóc, nuôi dưỡng, theo dõi các chỉ số kỹ thuật, tiến hành ghép phối, đánh giá đặc điểm ngoại hình, năng suất của đàn gà. Đến nay, trung tâm thành công nuôi giữ giống gốc, chọn lọc, bảo tồn nguồn gien và chuyển giao giống gà Liên Minh bản địa vào sản xuất gà thương phẩm với 8 mô hình tại các huyện: Cát Hải, Thủy Nguyên, Tiên Lãng…

Cùng với bảo tồn và phát triển nguồn gien quý gà Liên Minh, thời gian qua, Trung tâm Phát triển KHCN và ĐMST thành phố phối hợp Vườn quốc gia Cát Bà triển khai thực hiện Dự án ứng dụng KHCN cấp thành phố xây dựng mô hình sản xuất giống invitro cây sâm cau và trồng thử nghiệm tại Vườn quốc gia Cát Bà. Đây là giống cây thuốc quý sử dụng trong cả đông và tây y nhưng đang có nguy cơ bị cạn kiệt do bị khai thác quá mức. Trước tình hình đó, trung tâm tiến hành trồng thực nghiệm cây sâm cau bằng phương pháp invitro tại Cơ sở lưu giữ nguồn gien thành phố. Đến nay, ban chủ nhiệm dự án hoàn thành công tác nghiên cứu, hoàn thiện quy trình và sản xuất được 40 nghìn cây sâm cau, đáp ứng yêu cầu bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gien quý này tại Hải Phòng.

Số hóa cơ sở dữ liệu nguồn gien thành phố

Giám đốc Trung tâm Phát triển KHCN và ĐMST Hải Phòng Nguyễn Đình Vinh cho biết, với chức năng đơn vị đầu mối trong hoạt động bảo tồn, lưu giữ và phát triển nguồn gien của thành phố, thời gian qua, trung tâm phối hợp các địa phương, đơn vị tiến hành lưu giữ, bảo tồn nguồn gien sinh vật quý, hiếm hiện có thuộc 3 nhóm: thực vật (cây, rau màu và nấm), động vật (gà Liên Minh) và 12 chủng vi sinh vật. Đến nay, trung tâm hoàn thành việc điều tra, khảo sát và thu thập bổ sung 17 nguồn gien, gồm 15 nguồn gien thực vật và 2 nguồn gien động vật. Tuy nhiên, công tác bảo tồn và lưu giữ gặp nhiều khó khăn như: Nguồn gien phân bố rải rác trên nhiều địa bàn, quy trình lưu giữ mất nhiều thời gian do mỗi nguồn gien có đặc tính khác nhau, cơ sở vật chất bị hạn chế, một số nguồn gien bảo quản bằng công nghệ cao hơn, phải gửi ở Trung tâm Tài nguyên thực vật.

Do đó, thời gian tới, trung tâm tham mưu Sở KHCN đề xuất UBND thành phố chuyển Cơ sở lưu giữ nguồn gien thành phố ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) sang Trung tâm Giống và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Cầu Nguyệt (huyện An Lão) và đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất để công tác bảo tồn, lưu giữ nguồn gien thành phố đáp ứng yêu cầu thực tế. Cùng với đó, trung tâm tập trung vào công tác bảo tồn nguồn gien sinh vật quý hiếm hiện có và nguồn gien bổ sung, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để phục tráng, nhân giống, thuần chủng, phát triển các khu nuôi trồng chuyên canh. Đồng thời, thực hiện đánh giá và tư liệu hóa nguồn gien, đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin quỹ gien của thành phố; xây dựng trang thông tin về công tác lưu giữ, bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gien tại Hải Phòng. “Từ nay đến cuối năm 2022, trung tâm tích cực phối hợp đơn vị, địa phương tiến hành khai thác và phát triển một số nguồn gien đặc sản, đặc hữu địa phương phục vụ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, phát triển kinh tế-xã hội thành phố” Giám đốc Trung tâm Phát triển KHCN và ĐMST Hải Phòng Nguyễn Đình Vinh nhấn mạnh./.

Bài và ảnh: NGUYÊN NGUYÊN