Cấp giấy chứng nhận sau đổi điền, dồn thửa: Còn nhiều vướng mắc

Tỷ lệ cấp giấy chứng nhận sau đổi điền, dồn thửa đạt thấp.

Trong ảnh: Cánh đồng xã Thái Sơn, huyện An Lão sau thực hiện đổi điền, dồn thửa. Ảnh: TRUNG KIÊN

Người dân mong ngóng

Chị Nguyễn Thị Lan, thôn 3, xã Kiến Quốc, huyện Kiến Thụy phản ánh, gia đình đổi điền, dồn thửa được gần 10 năm, nhưng đến giờ, vẫn chưa được cấp lại GCN sau đổi điền, vẫn sử dụng GCN đã cấp theo Nghị định 64 ngày 27-9-1993 của Chính phủ. Trường hợp của bác Phạm Văn Thuấn thôn Cẩm Khê, xã Toàn Thắng, huyện Tiên Lãng, sau dồn điền đổi thửa từ 4-5 mảnh ruộng nằm rải rác nhiều cánh đồng, gia đình có khu ruộng rộng hơn 1.000 m2. Có được quỹ đất rộng, gia đình đầu tư làm kinh tế trang trại đem lại thu nhập cao hơn hẳn so với trước đây. Nhưng hiện nay, gia đình chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất nông nghiệp sau đổi điền, do đó không yên tâm mở rộng quy mô sản xuất. Không có GCN, gia đình không thể tiếp cận nguồn vay từ ngân hàng mà phải đi vay bên ngoài. Cuối năm 2021, xã Toàn Thắng hỗ trợ kinh phí đo đạc để lập hồ sơ cấp GCN đất sau đổi điền, dồn thửa cho người dân nhưng từ đó đến nay cũng chưa triển khai gì thêm. Đây là tình trạng phổ biến của hàng vạn hộ dân đang sử dụng đất nông nghiệp hiện nay trên địa bàn thành phố.

Theo Nghị định 148 của Chính phủ, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp sau đổi điền, dồn thửa thuộc thẩm quyền UBND quận, huyện. Nhưng hiện nay, việc cấp GCN quyền sử dụng đất nông nghiệp sau đổi điền, dồn thửa của 7 huyện ngoại thành trên địa bàn thành phố đều chậm. Tại hội nghị đối thoại với người dân huyện Kiến Thụy của Sở Tài nguyên và Môi trường, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai Phạm Văn Mỹ cho biết, dồn điền đổi thửa khắc phục tình trạng manh mún, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh, tạo thuận lợi để nông dân có điều kiện cơ giới hóa, đưa ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Nhưng việc cấp GCN quyền sử dụng đất nông nghiệp sau đổi điền, dồn thửa trên dịa bàn thành phố có vướng mắc. Theo Nghị định 148/2020/NĐ-CP, một trong những thủ tục cần thiết để xét cấp GCN sau đổi điền, dồn thửa là UBND xã, phường nơi có đất phải có phương án chuyển đổi đất được UBND cấp huyện phê duyệt. Nhưng giai đoạn vừa qua, phần lớn các địa phương đều chuyển đổi ruộng đất trước khi có phương án chuyển đổi được UBND cấp huyện phê duyệt. Thiếu thủ tục này nên việc cấp GCN sau đổi điền, dồn thửa cho người dân bị đình lại.

Khẩn trương tháo gỡ

Việc chậm trễ cấp GCN sau đổi điền, dồn thửa gây khó khăn cho cả người sử dụng đất và cơ quan quản lý. Hiện bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính của nhiều xã không được cập nhật, điều chỉnh theo phương án đổi điền, dồn thửa. Sau đổi điền, dồn thửa, vị trí các thửa đất của các hộ gia đình, cá nhân bị thay đổi, số lượng thửa đất thay đổi, quy mô diện tích thay đổi, thông tin ghi trên GCN quyền sử dụng đất đã cấp không còn phù hợp với thực tế, GCN quyền sử dụng đất cũ không còn giá trị, tư cách pháp nhân của người sử dụng đất không còn, người dân không thực hiện được các quyền của người sử dụng đất và không yên tâm đầu tư sản xuất. Nhất là khi xảy ra tranh chấp, khiếu kiện việc tìm căn cứ giải quyết, xử lý cần nhiều thời gian.

Trước thực tế này, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai (Sở Tài nguyên và Môi trường) Phạm Văn Mỹ đề nghị các quận, huyện cần tìm hiểu rõ quy định pháp luật, cụ thể là Nghị định 148 để thông tin, giải thích rõ để người dân hiểu về lý do chưa thể cấp GCN quyền sử dụng đất cho thửa đất nông nghiệp sau đổi điền, dồn thửa. Bên cạnh đó, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp ngành liên quan khẩn trương tìm các giải pháp tháo gỡ vướng mắc. Đồng thời, Sở báo cáo thực tế với Bộ Tài nguyên và Môi trường những khó khăn trong quá trình thực hiện tại địa phương để có biện pháp hướng dẫn, tháo gỡ cụ thể, bảo đảm cấp GCN cho người dân phù hợp với quy định pháp luật.

Hiện nay, Sở Tài nguyên và Môi trường được thành phố giao thực hiện dự án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai toàn thành phố. Theo đó, 100% số thửa đất trên địa bàn được đo đạc, lập cơ sở dữ liệu, đăng ký đất đai. Đây là bước quan trong để hoàn thiện hồ sơ xét cấp GCN cho người dân. Nhất là năm 2023, Luật Đất đai sửa đổi được ban hành với nhiều quy định tháo gỡ vướng mắc về cấp GCN quyền sử dụng đất. Do vậy, các cấp, các ngành, địa phương tăng cường phối hợp, đẩy mạnh tuyên truyền để mỗi người dân xác định rõ trách nhiệm, quyền lợi của mình khi thực hiện đăng ký đất nông nghiệp sau đổi điền, dồn thửa, tích cực phối hợp thực hiện các thủ tục liên quan. Trong thời điểm hiện nay, các quận, huyện căn cứ kết quả kiểm kê hiện trạng sử dụng đất hằng năm có cập nhật kịp thời biến động sử dụng đất làm cơ sở quản lý, kiểm soát việc sử dụng đất nông nghiệp; tập trung hoàn thiện hồ sơ chi tiết, thẩm định và phê duyệt phương án đổi điền, dồn thửa làm căn cứ pháp lý để thực hiện cấp GCN những thửa đất đã hoàn thành việc đổi điền, dồn thửa sau này.

Trên địa bàn thành phố có hơn 48,8 nghìn ha đất nông nghiệp do 45 nghìn hộ dân sử dụng. Nhưng đến thời điểm này, số hộ được cấp GCN sau đổi điền dồn thửa được cấp GCN chiếm tỷ lệ gần 20%./.

NGUYÊN MAI