Bảo đảm an toàn thực phẩm đối với hoa quả, rau củ tại các chợ: Kiểm tra, giám sát theo phân cấp

Trái cây được bày trên các mẹt để ngay vỉa hè, lòng đường tại chợ tạm Cầu Rào- Cát Bi.

Lo ngại dư lượng hóa chất

Ông Nguyễn Văn Nấu, ở phố Cát Bi, phường Cát Bi (quận Hải An) bày tỏ: Cuối tháng 7 vừa qua, sau khi đọc thông tin báo chí đăng về việc gần 50% số mẫu rau, quả, trái cây ở các chợ đầu mối thành phố Hồ Chí Minh có dư lượng hóa chất, trong đó có dư thuốc BVTV, bản thân ông cảm thấy lo ngại về chất lượng ATTP các sản phẩm hiện đang lưu thông trên thị trường. Ông Nấu kể, từng tận mắt chứng kiến, khi trời sập tối, người bán hàng thu dọn trái cây, xếp vào các thùng xốp cũ, bẩn, họ rắc thêm 1 hóa chất màu trắng lên trên trước khi đóng nắp thùng xốp, để ngày mai đem ra bán tiếp. Nhiều trái cây mua tại các chợ nhìn vỏ thì chín đẹp, song bên trong thường bị nẫu, hỏng, không có mùi thơm, thậm chí còn phảng phất mùi hóa chất khó chịu.

Theo quan sát của phóng viên, tại hầu hết các chợ hiện nay như chợ Cát Bi và chợ tạm Cát Bi- Cầu Rào (quận Hải An), chợ Đồng Quốc Bình (quận Ngô Quyền), chợ Đôn (quận Lê Chân), chợ Quán Toan (quận Hồng Bàng)… điểm chung của các điểm bán rau củ quả, trái cây là để hàng hóa ngay trên những chiếc mẹt, thùng xốp cũ, bẩn, thậm chí trên tấm ni lông đặt tạm bợ xuống lòng đường, vỉa hè, nền chợ. Phơi nắng, phơi mưa, bụi bặm cả ngày, song nhiều loại trái cây, rau củ quả vẫn giữ được mác tươi, bóng vỏ ngoài. Nhưng chỉ sau khi khách hàng mua về 1 đến 2 ngày, nhiều loại trái cây có hấu hiệu bị nẫu, bị hỏng…

Ông Nguyễn Tiến Thành, Phó trưởng ban quản lý chợ Cát Bi cho biết: Đơn vị thường xuyên nhắc nhở người bán hàng tại chợ, kinh doanh đúng quy định, bảo đảm ATTP. Tuy nhiên, chỉ dừng lại tại bước tuyên truyền, còn việc rau củ quả, trái cây có bảo đảm ATTP hay không, cần các cơ quan chức năng lấy mẫu xét nghiệm và công bố công khai.

Tăng cường phối hợp kiểm tra theo phân cấp

Trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn) Trần Thị Nghĩa cho biết: Trong các cơ sở kinh doanh được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm ATTP tại các quận, huyện, năm 2021, đơn vị kiểm tra 4 cơ sở thì phát hiện 2/17 mẫu có tồn dư chất Cypermethrin và Permethrin (một loại thuốc BVTV) vượt mức cho phép. 6 tháng năm 2022, chi cục kiểm tra 3 cơ sở, 15/15 mẫu rau củ đạt tiêu chuẩn ATTP. Ngoài ra, Chi cục được giao trách nhiệm kiểm tra tại chợ đầu mối Nam cầu Bính. Những tháng đầu năm 2022, giám sát xét nghiệm 7 mẫu rau, củ quả, đạt kết quả 100% ATTP. Công tác quản lý ATTP tại các chợ loại 2, loại 3 thuộc quyền và trách nhiệm của các quận, huyện, xã, phường theo phân cấp quản lý. Do đó, các cơ sở được phân cấp quản lý của UBND cấp huyện, xã cần tăng cường nguồn lực để kiểm tra, giám sát rau củ quả, trái cây tại các chợ dân sinh, đặc biệt chợ cóc; cần ưu tiên nguồn kinh phí lấy mẫu, phân tích mẫu để giám sát chất lượng các chỉ tiêu ATTP.

Thực tế hiện nay, ngoài chợ đầu mối là chợ loại 1 đang được Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản kiểm tra theo kế hoạch, tại các chợ loại 2, loại 3 thuộc trách nhiệm của chính quyền địa phương, việc lấy mẫu xét nghiệm và quản lý về ATTP còn lỏng lẻo, chưa được thực hiện thường xuyên, thậm chí tại chợ cóc, chợ tạm không có người quản lý. Trong khi đó, bên cạnh nguồn cung cấp từ chợ đầu mối, hoa quả, rau củ tiêu thụ tại chợ dân sinh, còn do người bán hàng thu mua của người trực tiếp trồng trọt nên gây khó khăn cho công tác kiểm soát dư chất BVTV, truy xuất nguồn gốc.

Luật sư Trần Thị Kim Dung, Trưởng Văn phòng luật sư Dung Trần và cộng sự (Đoàn luật sư thành phố) cho biết: Điều 6 Nghị định 115/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt từ 10 triệu đến 100 triệu đồng đối với vi phạm quy định về sử dụng chất, hóa chất, thuốc BVTV trong sản xuất, chế biến thực phẩm. Nếu vượt mức xử lý hành chính, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự về “Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Khung hình phạt cao nhất đối với tội danh này lên đến 20 năm tù. Quy định pháp luật đầy đủ, tuy nhiên, trong thực tế việc áp dụng còn chưa quyết liệt. Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cơ quan Quản lý thị trường, Công an các cấp phối hợp chặt chẽ hơn, thường xuyên kiểm tra tại các chợ cũng như các đơn vị kinh doanh thực phẩm, xử phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này và công khai các cơ sở vi phạm, phát huy khả năng giám sát của cộng đồng.

Bên cạnh việc kiểm soát chất lượng sản phẩm tại “đầu ra”, ngay ở “đầu vào”, công tác phòng ngừa đóng vai trò quan trọng. Ngành Nông nghiệp tăng cường truyền thông về tác hại của thực phẩm có dư lượng thuốc BVTV tới người dân; quản lý việc sản xuất, nguồn gốc, chất lượng thuốc BVTV; hướng dẫn người trồng chỉ sử dụng các loại phân bón hóa chất và thuốc BVTV được phân phối hợp pháp, sử dụng đúng liều lượng và thời gian. Thực phẩm “bẩn” không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người sử dụng, mà còn ảnh hưởng đến cả thế hệ sau. Đó là một vấn đề xã hội lớn, cần được sự quan tâm đúng mức của cả cộng đồng./.

Bài và ảnh: TUỆ MINH