Mùa hiếu hạnh

Tích cực làm việc thiện theo tinh thần hiếu nghĩa, thành viên Nhóm thiện nguyện “Sống sẻ chia Family” (quận Ngô Quyền) thăm, tặng quà người lao động khó khăn trên địa bàn thành phố. Ảnh: HỮU QUANG

- Thượng tọa cho biết, khi dịch COVID-19 cơ bản được kiểm soát, tinh thần tổ chức đại lễ Vu Lan năm nay như thế nào và có gì đặc biệt so với năm 2021?

- Với truyền thống hiếu nghĩa, uống nước nhớ nguồn của dân tộc và tín ngưỡng tâm linh thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam, ngày lễ Vu Lan của đạo Phật hòa quyện với triết lý, tục thờ cúng ngày rằm tháng bảy âm lịch hình thành lễ hội Vu Lan- Báo hiếu. Mặc dù, tinh thần báo hiếu, báo ân là điều mỗi người luôn hun đúc và gìn giữ, song rằm tháng bảy luôn là dịp đặc biệt, nhắc nhở mỗi người thực hành và khắc sâu hạnh nguyện báo hiếu, hiếu hạnh với cha mẹ, ông bà và những người thân yêu, đồng thời cũng là dịp tưởng nhớ, tri ân các anh hùng dân tộc, anh linh anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì nước, vì dân, tổ tiên của các gia đình trong toàn xã hội.

Mùa Vu Lan năm trước, trong khi dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, các chùa, cơ sở thờ tự trên địa bàn thành phố thực hiện nghiêm các chủ trương của Nhà nước, thành phố về phòng, chống dịch với việc tạm dừng tiếp đón người dân, Phật tử đến chùa; không tổ chức các nghi lễ tập trung đông người. Mùa Vu Lan năm nay, toàn thể tăng ni, phật tử vui mừng vì dịch bệnh được kiểm soát, người dân lại được tới các chùa, cơ sở tự viện để bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ, cầu bình an. Để tổ chức trang nghiêm Đại lễ Vu Lan- Báo hiếu Phật lịch 2566- Dương lịch 2022 theo Thông bạch của Trung ương GHPGVN, phục vụ nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của đồng bào, Phật tử và nhân dân, Ban trị sự GHPGVN thành phố Hải Phòng hướng dẫn các chùa, cơ sở tự viện, tăng ni, tín đồ, cư sĩ Phật tử trên địa bàn thành phố thực hành đại lễ ngày mồng 1, ngày rằm và các ngày trong tháng bảy âm lịch với các nội dung chính, đó là: Tụng kinhVu Lan, kinhBáo hiếu Phụ mẫu, kinh Mục Liên sám pháp, kinhA Di Đà…, cầu siêu anh linh anh hùng liệt sĩ, tổ tiên; thuyết giảng ý nghĩa Vu Lan- Báo hiếu, nghi thức bông hồng cài áo tri ân công đức sinh thành của cha mẹ, nghi thức thắp nến tri ân và truyền hoa đăng tưởng niệm anh linh anh hùng liệt sĩ và tổ tiên. Điểm nhấn của mùa Vu Lan năm nay đó là Ban trị sự GHPGVN thành phố Hải Phòng yêu cầu các cơ sở thờ tự, tín ngưỡng và toàn thể đồng bào chú trọng thực hiện các hoạt động từ thiện vì cộng đồng, như tổ chức phát gạo, phát quà hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn tại địa phương để tạo nhiều điều tốt lành báo hiếu tổ tiên và cha mẹ; không đốt nhiều vàng mã. Bên cạnh đó, duy trì thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch COVID-19. Người dân cũng có thể đăng ký cầu siêu trực tuyến để nhà chùa thay mặt làm lễ; các cơ sở thờ tự không tổ chức cúng lễ thu tiền mang hình thức dịch vụ tâm linh và các nghi lễ không phù hợp chính pháp, với nghi lễ truyền thống.

- Hiện nay, nhiều người quan niệm “trần sao âm vậy” mới bày tỏ được lòng thành, nên trong dịp rằm tháng bảy họ thường “gửi” người đã khuất “nhà lầu, xe hơi, tiền vàng” hay chuẩn bị mâm cao cỗ đầy. Thượng tọa nhận định thế nào về tâm lý này?

- Đối với Phật giáo, lòng thành kính cốt ở cái tâm, Phật tại tâm. Điều quan trọng là mỗi người cần tu tâm dưỡng tính, sửa đổi thân tâm trong sạch, “tăng thiện- giảm ác”. Đây mới chính là cách bày tỏ tấm lòng thành đáng quý nhất. Lâu nay, tục đốt vàng mã mỗi dịp lễ, Tết, cúng giỗ... được các thế hệ người Việt Nam thực hành với mong muốn nguyện cầu cho những người đã khuất tiếp tục có cuộc sống tốt hơn ở thế giới bên kia. Song, nhiều gia đình đang lạm dụng quá mức tục lệ này, chi phí rất nhiều tiền để mua sắm lễ vật, bày cỗ to, cỗ nhỏ… là chưa đúng, không phù hợp. Trong giáo lý nhà Phật không có việc đốt vàng mã cúng tế người đã khuất. Phật giáo chỉ khuyên trong dịp lễ Vu Lan, người dân nên ăn chay niệm Phật, giúp đỡ những người nghèo khổ chốn trần gian và phóng sinh tích đức. Mặt khác, việc đốt nhiều vàng mã là lãng phí kinh tế và ảnh hưởng xấu đến môi trường. Bởi vậy, GHPGVN kêu gọi việc thực hành tiết kiệm trong việc sử dụng vàng mã cũng như tổ chức các hoạt động dịp rằm tháng bảy.

Hơn nữa, lòng thành kính được thể hiện ở việc người làm con, làm cháu biết trân trọng gìn giữ truyền thống gia đình; phấn đấu sống, học tập và làm việc thật tốt; báo đáp bằng sự cung kính, vâng lời, siêng năng tu tập những thiện pháp, phụng dưỡng ông bà, cha mẹ lúc tuổi già.Trong nhà hòa thuận, ngoài xã hội thân ái, chan hòa; không để cái xấu cám dỗ. Rộng hơn là hướng tới những giá trị cao quý của việc xây dựng đời sống văn minh, gia đình hạnh phúc, tích cực tu tâm, hành thiện để tỏ lòng biết ơn với cha mẹ, tổ tiên và báo đáp, góp công xây dựng cộng đồng an vui, hạnh phúc- điều không mâm cao cỗ đầy, hình thức nào sánh được.

- Nhân “mùa hiếu hạnh” năm nay, Thượng tọa có thể chia sẻ, mỗi người dân, nhất là những người trẻ, cần có hành động và suy nghĩ thế nào để sống “tròn chữ hiếu, vẹn chữ tình”?

- Trong Phật giáo luôn lấy chữ “hiếu” làm đầu, tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu là hạnh Phật. Riêng trong đạo Phật, chữ “hiếu” không chỉ được thể hiện theo nghĩa hẹp đối với ông bà, cha mẹ, tổ tiên mà còn phải coi trọng, ghi nhớ tứ trọng ân- 4 ân lớn nhất, trọng đại nhất của đời người, đó là: Ân cha mẹ, Ân chúng sinh, Ân quốc gia xã hội và Ân Tam bảo.

Lễ Vu lan luôn là dịp để mỗi người sống chậm lại, biết yêu thương, chia sẻ nhiều hơn; soi chiếu những điều bản thân làm được và còn thiếu sót, để bù đắp bằng hành động thiết thực.

Theo đó, việc báo hiếu với cha mẹ, ông bà, tổ tiên không phải chỉ thể hiện khi họ đã mất, không chỉ riêng dịp lễ Vu Lan, mà quan trọng nhất là thể hiện cả 12 tháng trong năm, khi họ còn sống, bởi vì “Phụ mẫu tại đường như Phật tại thế”. Nghĩa là cha mẹ còn sinh thời, hiện hữu cũng như Phật còn ở đời. Mong rằng những Phật tử, người dân Việt Nam hãy ghi nhớ câu chuyện đức Mục Kiền Liên Bồ Tát báo hiếu với mẹ, thoát cho linh hồn mẹ mình khỏi vòng tội lỗi, được siêu sinh bằng con đường tu tập của bản thân, để ngày ngày phụng dưỡng cha mẹ, hướng cha mẹ làm điều lành, tránh xa điều dữ. Những ai may mắn còn đầy đủ cha mẹ hãy trân trọng những giây phút thiêng liêng khi còn được hưởng niềm vui bên họ, tiếp nối những giá trị, truyền thống tốt đẹp của gia đình, đừng để hối hận vì không sống trọn đạo làm con, trọn đạo làm người. Còn với ai mà bố mẹ “khuất núi”, hãy luôn nhớ công ơn sinh thành, giáo dưỡng, nhìn lại những điều bố mẹ từng làm khi còn sống. Nếu cha mẹ từng làm ít việc thiện, nhiều ác nghiệp, những người con cần tu tập, sống hướng thiện, làm nhiều điều tốt để đem lại lợi ích hồi hướng, siêu sinh cho cha mẹ. Để từ đó, đạo hiếu thấm nhuần trong tư tưởng, tình cảm, hành động mỗi người, giúp mỗi người nhận ra lẽ phải. Cha mẹ kính yêu cho ta hình hài; còn quê hương, đất nước nuôi dưỡng tâm hồn, mang cho đồng bào cuộc sống độc lập, bình an. Bởi vậy, cùng với lòng hiếu kính cha mẹ, các thế hệ con, cháu cần có nhiều hoạt động ý nghĩa tri ân những người có công với Tổ quốc, tưởng nhớ, noi gương các bậc tiền bối, các bậc thánh nhân để không ngừng tu dưỡng đạo đức, phẩm chất, nâng cao trí tuệ, lan tỏa thêm những việc làm thiện nguyện, góp phần tô đẹp quê hương, đất nước./.

- Trân trọng cảm ơn Thượng tọa! 

PHƯƠNG LINH (thực hiện)