Bùi Xuân Thảo - Người nghệ sĩ đa tài
(HPĐT)- Cuối tháng 7 vừa qua, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hải Phòng tổ chức tọa đàm “Bùi Xuân Thảo – Sau diễn là viết”. Đúng như tên tọa đàm, ở tuổi 69, năng lượng sáng tạo trong diễn viên, MC, biên kịch điện ảnh và truyền hình, tác giả sân khấu Bùi Xuân Thảo vẫn không ngừng tuôn chảy để cho ra đời các tác phẩm tiểu thuyết, kịch bản đúc kết tâm huyết từ nghiệp diễn của đời ông. Nhiều nghệ sĩ không chỉ trân trọng Bùi Xuân Thảo qua các vai diễn, mà còn ở sức viết của ông, góp thêm cho Hải Phòng một tác giả sân khấu, nhà văn khi thành phố đang khá thiếu lực lượng này.
Tọa đàm “Bùi Xuân Thảo - Sau diễn là viết”.
“Sau diễn là viết” như lời giới thiệu ngắn gọn, súc tích, nhưng đầy đủ nhất về cuộc đời, sự nghiệp và đam mê, đóng góp không ngừng của nghệ sĩ Bùi Xuân Thảo đối với hoạt động nghệ thuật Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung.
Nghiệp viết của Bùi Xuân Thảo không tự nhiên đến, mà đó là sự nối tiếp, đúc kết từ đam mê và tài năng diễn xuất của ông trong gần 70 năm qua. Trước khi ông viết, đã có một Bùi Xuân Thảo thành công trên sân khấu kịch nói Hải Phòng và phim truyền hình. Ông từng đoạt huy chương bạc với vai ông Mẫn trong vở kịch “Lịch sử và nhân chứng” tại Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985; huy chương vàng vai Toàn trong vở “Vụ án 2000 ngày” tại Liên hoan Sân khấu chuyên nghiệp miền Duyên hải phía Bắc năm 1989; huy chương bạc vai Trần Ưng trong vở “Rồi sao nữa!” tại Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc 1990; đóng nhiều vai trong các phim truyện dài tập “Khi đàn chim trở về”, “Những người lính biển”, “Đồng Nọc Nạng”, “Huế mùa mai đỏ”...
Khoảng 10 năm nay, nghệ sĩ Bùi Xuân Thảo chuyển sang viết, cho ra đời tiểu thuyết dã sử “Hiến tế thần” (xuất bản năm 2021) và “Tuyển tập kịch bản phim truyện (xuất bản năm 2022). 2 tác phẩm được đưa ra phân tích, đánh giá sâu tại tọa đàm “Bùi Xuân Thảo - Sau diễn là viết”, giúp những người yêu mến văn chương, nghệ thuật thấy Bùi Xuân Thảo là người đa tài, từ diễn viên trở thành là nhà văn, nhà biên kịch đất Cảng.
“Tuyển tập kịch bản phim truyện” tập hợp 5 kịch bản phim truyện: “Làng quê vẫn bình yên”, “Nụ cười của cậu bé đánh giày”, “Giải cứu ma nơ canh”, “Người lắm chuyện”, “Chuyện nhà”. Những cảnh đời, số phận, nước mắt và hạnh phúc, đắng cay, cao thượng và thấp hèn…. được tác giả phơi bày trong gần 450 trang. Tiểu thuyết “Hiến tế thần” kể chuyện thái tử, con trai độc nhất của Quốc vương trị vì xứ Chăm Pa, trong chuyến vi hành, chàng đem lòng yêu nàng Indralekha con gái duy nhất của tộc trưởng Kauthara, với nhiều tình tiết éo le, gay cấn, lôi cuốn người đọc. Nhà văn Lưu Văn Khuê nhận xét: “Bùi Xuân Thảo làm tôi ngạc nhiên. Ông là tác giả sân khấu và biên kịch điện ảnh, nên không xa lạ với công việc sáng tác. Mặc dù vậy, tất cả vẫn khác với viết truyện, nhất là tiểu thuyết. Song, ông thành công khi “Hiến tế thần” khá hấp dẫn, đúng tính chất của tiểu thuyết dã sử, tạo ra dòng chảy riêng so với các tiểu thuyết đang xuất hiện trên văn đàn hiện nay”.
Những sáng tác mới đây của Bùi Xuân Thảo gây ngạc nhiên đối với nhiều văn nghệ sĩ trung ương và Hải Phòng. Như nhận định của nhà biên kịch Nguyễn Long Khánh, Ủy viên Hội đồng thẩm định kịch bản - Hội Điện ảnh Việt Nam: Bùi Xuân Thảo tham gia các trại sáng tác kịch bản điện ảnh và viết cả tiểu thuyết dã sử “Hiến tế thần”. Tham gia 5 trại sáng tác kịch bản của Hội Điện ảnh Việt Nam, ông hoàn thành 5 kịch bản phim chất lượng kể trên. Hầu như tham gia trại sáng tác nào, ông đều có tác phẩm của mình. Trong khi, ông vẫn làm phim và đi đây đó khắp đất nước chữa bệnh…
Có thời gian, Bùi Xuân Thảo bị trọng bệnh, nhưng ông luôn lạc quan chiến đấu, chiến thắng bệnh để tiếp tục theo đuổi con đường nghệ thuật gắn bó với ông như duyên nợ. Gặp Xuân Thảo, ai cũng có thể thấy một nhà văn, nhà biên kịch, diễn viên say mê sống, say mê làm việc, say mê viết với nghị lực dũng cảm của chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. “Người xưa nói “đọc văn biết người”, con người ông thế nào, văn chương thế ấy. Trong 2 cuốn sách Bùi Xuân Thảo vừa ra mắt bạn đọc, ai cũng có thể nhận ra cái tâm của người viết thật lành, bao dung, nhân văn khi cái kết của mỗi kịch bản đều hài hòa, tốt đẹp dù có mâu thuẫn. Tuy nhiên, cách viết của ông nên cô đọng hơn trong các kịch bản của mình. Lời thoại ngắn gọn, chặt chẽ hơn, chú ý đến các mâu thuẫn, xung đột trong kịch bản đẩy đến đỉnh điểm trong phim. Cùng với đó nên chọn lọc cốt truyện, xây dựng đề cương chi tiết và cần khai thác những chuyện lạ, hấp dẫn, gay cấn, quyết liệt để đáp ứng hơn với yêu cầu thị yếu hôm nay” - nhà biên kịch Nguyễn Long Khánh nói về tác phẩm của bạn văn Bùi Xuân Thảo.
Mới tham gia viết văn, kịch bản sân khấu được thời gian chưa dài, nhưng các tác phẩm của Bùi Xuân Thảo tạo dấu ấn nhất định trên tao đàn văn chương Hải Phòng và cả nước. Như đánh giá của NSND, họa sĩ Vương Duy Biên, Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam: Đường đi của Bùi Xuân Thảo trên con đường văn học còn dài. Sự cố gắng hoàn thiện qua từng trang viết sẽ tiếp tục nâng cao bản sắc nghề viết để nghệ sĩ cống hiến nhiều hơn đối với sự phát triển nền văn học, nghệ thuật đất Cảng và cả nước./.