Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2022: Giữ gìn nét đẹp văn hóa miền biển

Nhà báo Kim Toàn (phải), Tổng Biên tập Báo Hải Phòng trao thưởng tặng chủ trâu đoạt giải nhất tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm 1995. 

Góp công để “tiếng thơm” lan tỏa gần xa

Từ lâu, câu ca: “Dù ai buôn đâu bán đâu. Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về. Dù ai bận rộn trăm nghề. Mồng chín tháng tám thì về chọi trâu” được người dân Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng cũng như cả nước lưu truyền để ghi nhớ lễ hội độc đáo mang đậm nét văn hóa tâm linh, thể hiện tinh thần thượng võ người dân miền biển Đồ Sơn.

Theo truyền thuyết, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn gắn với tục thờ thần Điểm Tước được truyền tụng rộng rãi trong Nhân dân. Nhưng vì nhiều lý do, nhất là điều kiện khó khăn do chiến tranh trước đây, đến năm 1990, Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn chính thức được khôi phục. Báo Hải Phòng là một trong những đơn vị tích cực cùng với thị xã Đồ Sơn, tổ chức lễ hội từ những ngày đầu. Theo nhà báo Nguyễn Kim Toàn, nguyên Tổng biên tập Báo Hải Phòng, ngày đầu khôi phục, chính quyền địa phương cùng với lãnh đạo, phóng viên của Báo tìm gặp các bậc cao niên để nghe, ghi chép lại những phong tục, nghi thức truyền thống của lễ hội; tìm hiểu cách tuyển chọn, huấn luyện trâu; xây dựng và hoàn thiện quy định, luật lệ thi đấu… Từ năm 1994, Báo Hải Phòng chính thức phối hợp thị xã Đồ Sơn hằng năm tổ chức “Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn- giải Báo Hải Phòng”. Báo Hải Phòng đóng vai trò rất quan trọng trong việc kêu gọi doanh nghiệp, cơ quan báo chí, truyền hình trong và ngoài nước tuyên truyền, tài trợ kinh phí cho Hội chọi trâu, tạo nguồn kinh phí lớn để Ban tổ chức có điều kiện tổ chức hội chọi trâu hằng năm thêm tưng bừng, trang trọng.

Mỗi mùa lễ hội, Báo Hải Phòng luôn là cơ quan truyền thông “chủ lực” với nhiều tin, bài, ảnh trên các ấn phẩm của Báo, đồng thời gửi thông tin đến các cơ quan báo chí trong và ngoài nước để đăng tải, tuyên truyền quảng bá về lễ hội. Với sự vào cuộc tích cực, trách nhiệm cao của Báo Hải Phòng, nhiều cơ quan báo chí trung ương và các địa phương bạn như: Hà Nội Mới; Sài Gòn Giải phóng; Báo Bắc Ninh… cử phóng viên trực tiếp đến tác nghiệp tại lễ hội, thêm lan tỏa hình ảnh, thu hút du khách gần xa. Bên cạnh công tác tuyên truyền, đẩy mạnh quảng bá lễ hội, Báo Hải Phòng tham trao giải tại lễ hội, góp phần tăng quy mô, sức hấp dẫn Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.

Lễ hội được khôi phục, mở rộng quy mô qua mỗi năm. Năm 1991, từ chỗ chỉ có 6 trâu vào vòng chung kết. Các năm tiếp theo, số trâu tham gia chọi và vào vòng chung kết tăng dần. Đến nay, số trâu vào vòng chung kết lên tới 16 trâu. Đến năm 2012, Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Phần lễ của lễ hội được hoàn thiện với các nghi thức truyền thống, phù hợp văn hóa đặc sắc địa phương như: lễ dâng hương, thượng cờ khai hội (ngày 1-8 âm lịch) tại đền Nghè và đền Nam Hải Thần Vương; lễ rước nước (ngày 7-8 âm lịch) tại đền Nghè; lễ thần linh tại đền Nghè và sân vận động; lễ Tống thần và lễ hiến sinh… Song song với phần lễ do Ban tổ chức lễ hội quận thực hiện, tại các phường có trâu tham gia lễ hội, sẽ tổ chức phần lễ bảo đảm trang trọng, gìn giữ nét truyền thống đặc sắc của lễ hội, huy động sự tham gia của cộng đồng. Phần hội của lễ hội hoàn chỉnh, với màn tấu trống, múa cờ khai hội được điều chỉnh nhiều lần để phù hợp với giá trị gốc của lễ hội. Qua từng năm, khu vực giết mổ trâu chọi được thiết lập vừa bảo đảm về mỹ quan.

Với nét đẹp văn hóa đặc sắc, sôi động, hấp dẫn, lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn ngày càng tạo được tiếng vang, sức hấp dẫn đến khắp mọi miền đất nước. Đến nay, một số địa phương cũng tổ chức hội chọi trâu, nhưng chưa lễ hội nào có được nét bản sắc, truyền thống cũng như sức hấp dẫn như Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.

Bảo đảm bản sắc truyền thống, an toàn, hấp dẫn

Năm nay, Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn được tổ chức sau 2 năm 2020, 2021 phải tạm ngừng do dịch bệnh COVID-19. Việc lễ hội được tổ chức trở lại mang tới nhiều niềm vui, phấn khởi đối với nhân dân Đồ Sơn, khách du lịch. Anh Nguyễn Văn Nam, ở phường Vạn Hương (quận Đồ Sơn), chủ trâu số 05 hào hứng: “Sau mùa lễ hội năm 2019, tôi “khăn gói” ngược xuôi Nam, Bắc qua rất nhiều tỉnh, thành phố cuối cùng tìm trâu chọi ưng ý tại huyện miền núi tỉnh Nghệ An. Mua được trâu ưng ý, thuê người có kinh nghiệm chăm sóc, huấn luyện trâu chờ ngày dự hội. Thế rồi, dịch COVID-19 xuất hiện, lễ hội bị tạm ngừng tổ chức 2 năm, nhưng với niềm đam mê trâu chọi tôi vẫn kiên trì “giữ suất”. Lễ hội được tổ chức trở lại, tôi cũng như nhiều chủ trâu rất phấn khởi, chăm sóc, huấn luyện trâu kỹ càng với hy vọng sẽ mang tới lễ hội những kháp đấu hấp dẫn, đặc sắc”.

Theo Phó chủ tịch UBND quận Đồ Sơn Phạm Hoàng Tuấn, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2022, việc tổ chức lễ hội sau 2 năm gián đoạn và thực hiện đúng theo nội dung “Đề án đổi mới công tác tổ chức, quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn” được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND thành phố thống nhất năm 2018. Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về giá trị văn hóa truyền thống của Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn- Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, UBND quận, Ban tổ chức lễ hội chủ động đề xuất UBND thành phố về công tác tổ chức lễ hội; xây dựng kế hoạch phối hợp đơn vị tổ chức sự kiện, lữ hành quảng bá, thu hút khách du lịch về Đồ Sơn dịp diễn ra lễ hội. “Đổi mới về cách làm nhưng Ban tổ chức kiên quyết không thay đổi hay lược bỏ phần lễ- linh hồn của Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn. Ban tổ chức luôn coi trọng và bảo đảm phần lễ từ cấp quận tới các phường đều thực hiện đúng nghi thức truyền thống. Từ đó góp phần giữ gìn nét đẹp truyền thống của lễ hội, giáo dục thế hệ sau, nhất là thế hệ trẻ biết, giữ gìn và phát huy truyền thống đặc sắc của lễ hội”.

Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn ngày càng nổi tiếng, được nhiều du khách trong nước và quốc tế biết tới. Lễ hội năm nay trùng với kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2-9, lượng người xem đến cổ vũ các kháp đấu dự kiến rất lớn. Vì vậy, khu vực khán đài sân vận động quận được Ban tổ chức lắp dựng mái che hạn chế nắng, mưa; khu vực sân tổ chức thi đấu chọi trâu thu gọn hơn để hạn chế việc các “ông trâu” vào sân “nhìn nhau”; lắp đặt hệ thống hàng rào 3 lớp kiên cố, để đáp ứng nhu cầu người dân, du khách, bảo đảm an toàn. Phục vụ công tác giữ gìn an ninh trật tự, trật tự an toàn giao thông, an toàn lễ hội, quận Đồ Sơn huy động hơn 400 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, nhân viên bảo vệ thực hiện nhiệm vụ này. Ban tổ chức lễ hội hy vọng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, lễ hội năm nay diễn ra bảo đảm bản sắc truyền thống, tuyệt đối an toàn, với những trận đấu hấp dẫn, xứng tầm là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia./.

Văn Cường - Ảnh: DUY THÍNH