Sống mãi tinh thần Tết Độc lập

Ủy ban cách mạng lâm thời Hải Phòng ra mắt trước cửa Nhà hát thành phố ngày 23-8-1945. (Ảnh tư liệu từ Trung tâm Thông tin, Triển lãm và Điện ảnh thành phố)

Cách đây 77 năm, ngày 2-9-1945, tại quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước hàng chục vạn đồng bào tham dự mít tinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời, trang trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng, tiến sĩ Đoàn Trường Sơn cho biết, bản Tuyên ngôn Độc lập là văn kiện lịch sử, có tính pháp lý quan trọng bậc nhất của nước ta. Với hệ thống lập luận chặt chẽ, lý lẽ sắc bén, giọng văn hùng hồn, cơ sở pháp lý vững chắc khẳng định mạnh mẽ chủ quyền quốc gia của dân tộc Việt Nam trước toàn thế giới, đập tan xiềng xích nô lệ hơn 80 năm thống trị của thực dân Pháp, đánh đổ áp bức của phát xít Nhật và lật nhào sự thống trị hàng nghìn năm của vua chúa phong kiến, thiết lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam châu Á. Thời điểm đó, dù không được trực tiếp nghe Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, nhưng nhân dân Hải Phòng lĩnh hội đầy đủ nội dung Bản Tuyên ngôn độc lập của Người trong niềm vui, hạnh phúc khôn tả của nước độc lập.

Ở tuổi 90, nhà sử học Ngô Đăng Lợi vẫn nhớ như in khi kể về không khí của ngày Quốc khánh đầu tiên trên thành phố. Tại căn nhà tập thể nhỏ ở phố Hoàng Văn Thụ (quận Hồng Bàng), nhà sử học Ngô Đăng Lợi không thể quên ký ức hào hùng của ngày Tết Độc lập thiêng liêng trong niềm mong chờ của hàng triệu người dân cả nước và Hải Phòng sau hàng chục năm sống dưới ách đô hộ của giặc ngoại xâm. Mở trang sách “Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng” (Nhà xuất Bản Hải Phòng ấn hành năm 1991), cụ Lợi cho biết, tháng 8-1945, hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, nhân dân các phủ, huyện, tỉnh, thành phố trên cả nước vùng lên lật đổ chính quyền tay sai Nhật, thành lập chính quyền cách mạng. Trong đó, Hải Phòng khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn ngày 23-8-1945, với đà thắng lợi, ngày 2-9-1945, quân, dân thành phố từng đoàn người từ các ngả đường về Nhà hát thành phố hưởng ứng mít tinh mừng Ngày Độc lập. “Thời khắc ấy, không khí hân hoan, tưng bừng không thể tưởng tượng được. Tổ quốc đẹp hơn bao giờ khi người dân cảm nhận được sự hạnh phúc của độc lập, tự do, làm chủ đất nước, cuộc sống của mình sau bao năm ách đô hộ của thực dân Pháp”.

Sinh ra tại quê hương cách mạng Kiến Thụy, cụ Đặng Trinh Lương, 92 tuổi, hiện sống tại số nhà 32A, ngõ Hàng Gà (quận Lê Chân) nhớ mãi không khí sục sôi khí thế cách mạng dịp Tết Độc lập. Cụ Đặng Trinh Lương kể, khi ấy, cụ 15 tuổi, tham gia làm liên lạc cho lực lượng cách mạng ở Kiến Thụy. Dù không có mặt tại quảng trường Nhà hát thành phố mít tinh, nhưng cụ cảm nhận ý nghĩa vô cùng to lớn của ngày 2-9-1945, có được từ bao xương máu, hy sinh của nhân dân Hải Phòng và cả nước. Từ cái nôi cách mạng Kiến Thụy, cụ Lương trưởng thành ở nhiều lĩnh vực công tác tại nhiều địa phương. “Trải qua các thời kỳ cách mạng, nhất là từ ngày đầu giành độc lập đầy gian khổ, chứng kiến sự bủa vây của giặc ngoại xâm, giặc đói, giặc dốt từ năm 1945 đến nay, mới ngỡ cuộc sống của thành phố, đất nước đổi thay cứ như trong mơ”, cụ Lương tâm sự.

Thời gian cứ trôi, nhưng truyền thống, lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc luôn được khơi dậy mạnh mẽ qua hồi ức, kỷ niệm của thế hệ đi trước. Những câu chuyện kể ấy mãi là lời nhắc nhở, thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay ý thức sâu sắc hơn ý nghĩa của ngày Quốc khánh, nội dung bản Tuyên ngôn độc lập, thêm niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng. Từ đó, thể hiện trách nhiệm của mình, tiếp tục cống hiến trên con đường xây dựng thành phố, đất nước ngày càng phát triển giàu mạnh./.

MẠNH QUANG