Thị trường lao động: Chú trọng cả chất và lượng

Công ty CP sản xuất và kinh doanh VinFast đang có nhu cầu tuyển dụng 8000 lao động. Trong ảnh: Công nhân Nhà máy sản xuất ô tô VinFast trong ca sản xuất. Ảnh: DUY THÍNH

Thị trường lao động, việc làm khởi sắc

Cuối tháng 8-2022, nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất tăng cao của các dòng xe ô tô điện, Công ty CP sản xuất và kinh doanh VinFast - thành viên Tập đoàn Vingroup thông báo kế hoạch tuyển dụng 8000 lao động cho các xưởng sản xuất và các nhà máy phụ trợ. Việc tuyển dụng lao động ở nhiều vị trí như: kỹ thuật viên, công nhân lắp ráp, sơn, cơ khí, hàn hay công nhân bảo trì, kho… Không chỉ Tập đoàn VinFast “khát” lao động mà nhiều doanh nghiệp, nhất là với doanh nghiệp lớn trong các khu công nghiệp luôn có nhu cầu tuyển dụng với số lượng lớn. Đơn cử, Công ty TNHH Universal Scientific industrial (USI) Việt Nam thuộc Tập đoàn USI (Đài Loan) đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất tại Khu công nghiệp DEEP C, đi vào hoạt động sản xuất từ giữa năm 2021. Hoạt động sản xuất của công ty sử dụng công nghệ hiện đại, tự động, nên cần đội ngũ lao động có tay nghề, qua đào tạo. Đầu năm 2022, công ty có hơn 600 cán bộ, người lao động, trong đó, người có trình độ đại học, thạc sĩ chiếm 36%; trình độ cao đẳng, trung cấp chiếm 14%; trình độ THPT là 50%. Ông Liu Hui Min, Tổng giám đốc Công ty USI Việt Nam cho biết, theo ước tính, công ty thiếu khoảng 500 kỹ thuật viên. Ngoài ra, công ty đặt mục tiêu nâng số lao động có trình độ cao đẳng, trung cấp đạt tỷ lệ từ 14% lên 50%. Tương tự, dự án đầu tư của Tập đoàn Pegatron (Đài Loan) giai đoạn 2 tại Khu công nghiệp Deep C 2A, tổng vốn đầu tư 500 triệu USD, đang được gấp rút triển khai. Song, vấn đề vướng mắc của doanh nghiệp chính là nguồn nhân lực, bởi sau khi đi vào hoạt động sản xuất, cuối năm 2022, doanh nghiệp cần khoảng 5 nghìn lao động. Nhu cầu lao động sẽ tăng trong những năm tiếp theo, dự kiến, đến năm 2025, cần khoảng 23 nghìn lao động.

Trong tháng 7, thành phố tổ chức 3 phiên giao dịch việc làm, 1 tăng phiên ngày hội việc làm với sự tham gia tuyển dụng của 100 lượt doanh nghiệp, nhu cầu tuyển dụng khoảng 25.000 lao động. Lũy kế 7 tháng năm 2022, thành phố tổ chức 20 phiên giao dịch việc làm, 3 phiên Ngày hội việc làm với 570 lượt doanh nghiệp tham gia, nhu cầu tuyển dụng là 127.00 lượt lao động. Sự phát triển của thị trường lao động, việc làm cho thấy dấu hiệu phục hồi, tăng trưởng kinh tế. Và dự kiến những tháng cuối năm, “mùa sản xuất” trong năm thì nhu cầu lao động tiếp tục tăng.

Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng

Dự thảo báo cáo Quy hoạch chung thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đưa ra những phân tích chi tiết, đánh giá về thị trường lao động. Cụ thể, sự chuyển dịch cơ cấu lao động đang làm việc trong nền kinh tế của thành phố thời kỳ 2011-2020 chia thành hai giai đoạn rõ rệt. Theo số liệu thống kê, giai đoạn 5 năm đầu, tốc độ chuyển dịch chậm, số lao động trong khu vực nông nghiệp chỉ giảm khoảng 2%/năm, khu vực công nghiệp không tăng, trong khi khu vực dịch vụ tăng hơn 5%/năm. Nhưng giai đoạn 5 năm sau (2016-2020), tình hình thay đổi. Ở khu vực nông nghiệp, số lao động giảm tới 12,7%/năm, khu vực dịch vụ cũng giảm 1%/năm; trong khi khu vực công nghiệp tăng 6%/năm. Lao động trong lĩnh vực nông nghiệp giảm mạnh cả về quy mô và cơ cấu, trong khi ngành công nghiệp - xây dựng chứng kiến sự gia tăng đột biến cả về số lượng và tỷ trọng. Bên cạnh đó, Hải Phòng là một trong những địa phương có mức năng suất lao động và tốc độ tăng năng suất lao động khá cao. Nếu như năm 2010, năng suất lao động của Hải Phòng mới bằng 1,56 lần so với cả nước, bằng 1,08 lần vùng đồng bằng sông Hồng thì đến năm 2020 con số này tăng lên 2,23 lần so với cả nước và bằng 1,32 lần vùng đồng bằng sông Hồng. Tốc độ tăng năng suất lao động của Hải Phòng cao gấp 2 lần cả nước và 1,44 lần vùng đồng bằng sồng Hồng và vượt xa mức quy hoạch đề ra. Điều đó phản ánh sự phát triển bứt phá, thu hút đầu tư của thành phố trong những năm qua, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc trong nền kinh tế đã qua đào tạo của Hải Phòng tăng đều qua các năm, cao hơn mức bình quân chung cả nước và đứng thứ 3 trong các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng (sau Hà Nội và Quảng Ninh). Tuy nhiên, so với nhu cầu thị trường, cũng như mục tiêu đề ra thì tỷ lệ lao động qua đào tạo, nhất là lao động tay nghề cao, có chất lượng thì chưa đạt. Thành phố hiện có 55 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, gồm 16 trường cao đẳng, 13 trường trung cấp, 12 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và 14 trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên các quận, huyện và 9 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Trong những năm qua, thành phố quan tâm đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp. Giáo dục nghề nghiệp đã chuyển hướng gắn với thị trường lao động. Song, thẳng thắn nhìn nhận, dù chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề có bước chuyển biến tích cực, phần nào đáp ứng được nguồn nhân lực có tay nghề theo yêu cầu của các khu công nghiệp, các doanh nghiệp FDI và cho xuất khẩu lao động, nhưng chưa thật sự thích ứng, đáp ứng kịp với nhu cầu thị trường. Thành phố đang trên đà phát triển, tập trung phát triển các khu công nghiệp, với mục tiêu đến năm 2015 hình thành 15 khu công nghiệp, thu hút vốn FDI đạt từ 12,5 đến 15 tỷ USD. Và ước tính, thành phố cần số lượng lao động lên tới 300 nghìn người.

Điểm sáng của thị trường lao động đang phục hồi mạnh mẽ, nhưng khó khăn là thiếu hụt lao động, nhất là lao động có tay nghề kỹ thuật, chuyên môn cao. Bởi, hầu hết doanh nghiệp trong khu công nghiệp đều sử dụng công nghệ cao, hiện đại. Do đó, thị trường lao động việc làm đang cần tháo gỡ những nút thắt, để tăng cả về lượng và chất. Tại hội nghị phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập kết nối với 63 tỉnh, thành phố, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo, nhấn mạnh 9 giải pháp, trong đó 4 giải pháp liên quan đến giáo dục nghề nghiệp. Cung cầu lao động được xác định là 1 trong 4 “ổn định” cân đối của nền kinh tế, do đó, Chính phủ đang dành khoảng 2000 tỷ đồng cho việc đào tạo, dạy nghề và dự kiến có thể bố trí thêm để có nguồn lao động có tay nghề.

Theo Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2022-2023 được UBND thành phố ban hành, 1 trong 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được thành phố đặt ra là tăng cường kết nối cung cầu lao động; hiện đại hóa các cơ sở đào tạo, dạy nghề, giải quyết việc làm. Về lâu dài, thành phố xác định tập trung nhiều giải pháp tập trung phát triển và nâng cao chất lượng nhân lực qua việc sắp xếp, sáp nhập, nâng cao chất lượng đạo tạo giáo dục nghề nghề của các cơ sở công lập; chú trọng liên kết, tạo cơ chế thu hút doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp FDI đầu tư trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp; có chính sách thu hút lao động ngoại tỉnh vào Hải Phòng qua việc đẩy nhanh các dự án phát triển nhà ở xã hội và kí túc xá cho công nhân; đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, kết nối giữa Hải Phòng với các tỉnh lân cận tạo điều kiện giúp người lao động đi lại thuận tiện, dễ dàng… Phát triển thị trường lao động, hình thành nguồn nhân lực, lao động chất lượng cao là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn, cạnh tranh, cho sự phát triển bứt phá của thành phố./. 

HOÀNG MINH