Khẩn trương thích ứng đời sống “không hộ khẩu”
(HPĐT)- Chuẩn bị lộ trình bỏ sổ hộ khẩu từ ngày 1-1-2023, mới đây, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8-2022, trong đó yêu cầu UBND cấp tỉnh rà soát, điều chỉnh ngay để bãi bỏ các quy định về việc yêu cầu xuất trình sổ hộ khẩu, thay vào đó sử dụng căn cước, định danh điện tử, dữ liệu dân cư trong thực hiện các giao dịch, thủ tục hành chính cho công dân.
Chỉ đạo của Chính phủ là hết sức cần thiết, được người dân đồng tình, ủng hộ. Bao lâu nay, sổ hộ khẩu là loại giấy tờ thiết yếu, quan trọng đối với mỗi gia đình, phải xuất trình với cơ quan quản lý, chính quyền các cấp khi thực hiện các thủ tục hành chính, giao dịch dân sự. Với mỗi cá nhân, sổ hộ khẩu gắn liền từ khi sinh ra đến khi qua đời như đăng ký khai sinh, xin học, làm việc, đăng ký kết hôn, đăng ký khai tử, khi thực hiện các giao dịch liên quan đến đất đai, tài sản có giá trị phải đăng ký với cơ quan chức năng… Sau khi Luật Cư trú có hiệu lực quy định về việc bỏ sổ hộ khẩu giấy, từ 1-7-2021, Bộ Công an không cấp mới, cấp lại sổ hộ khẩu, sổ tạm trú. Khi người dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, cơ quan công an có trách nhiệm thu hồi sổ đã cấp. Căn cước công dân gắn chip là giấy tờ pháp lý người dân có thể dùng để chứng minh hoặc xác thực thông tin về cư trú khi thực hiện các thủ tục hành chính, thay vì sổ hộ khẩu. Song, thực tế thời gian qua, nhiều cơ quan, đơn vị vẫn yêu cầu người dân phải mang sổ hộ khẩu gốc để đối chiếu khi làm thủ tục hành chính, cũng như khi giao dịch về đất đai, vay vốn... Với trường hợp cơ quan công an thu hồi sổ khẩu, người dân phải quay về xin giấy xác nhận thông tin cư trú. Thậm chí, có đơn vị yêu cầu người dân ngoài xuất trình sổ hộ khẩu, căn cước công dân, còn phải có chứng minh nhân dân cũ để đối chiếu. Tình trạng này cho thấy nhiều quy định hành chính chưa thống nhất, còn nhiều cách hiểu, áp dụng khác nhau dẫn tới gây phiền hà người dân. Tại phiên họp thứ Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, nhiều đại biểu chất vấn lãnh đạo Bộ Công an về vấn đề này.
Chính vì vậy, chỉ đạo của Chính phủ cần được các bộ, ngành, địa phương quán triệt và thực hiện nghiêm túc. Với quyết tâm đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, công dân số, kinh tế số, Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06) được phê duyệt, triển khai, giúp công tác quản lý thống nhất, tập trung, minh bạch, thuận lợi, tiết kiệm chi phí, thời gian, công sức… cho cả cơ quan quản lý và người dân, doanh nghiệp. Việc thực hiện bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy theo Luật Cư trú là một trong những nhiệm vụ đáp ứng lộ trình Đề án 06 đề ra.
Thời hạn chính thức bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy chỉ còn chưa đầy 4 tháng, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương nhanh chóng rà soát những vướng mắc, kịp thời có hướng dẫn thống nhất, giải quyết các thủ tục liên quan đến sổ hộ khẩu, sổ tạm trú. Quan trọng hơn, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phải liên thông giữa các bộ, ngành, kết nối các nền tảng khác để khai thác tối đa hiệu quả, mang lại nhiều tiện ích cho người dân sau khi bỏ sổ hộ khẩu. Bên cạnh đó, ngay từ bây giờ, rất cần tuyên truyền, hướng dẫn người dân về cách thức sử dụng thông tin công dân thay thế sổ hộ khẩu, để nhanh chóng thích ứng trước một “bước ngoặt lớn” về cải cách hành chính trong đời sống./.