Đa dạng, ý nghĩa phim tài liệu về biển đảo
(HPĐT)- Chủ đề biển, đảo từ lâu xuất hiện đa dạng trong các tác phẩm âm nhạc, nhiếp ảnh, hội họa, điện ảnh... Trong đó, loại hình phim tài liệu khai thác nhiều đề tài về biển, đảo, sáng tạo nhiều tác phẩm thể hiện sự thiêng liêng, niềm tự hào dân tộc và tình yêu quê hương đất nước.
Cảnh trong phim tài liệu “Việt Nam- Tổ quốc nhìn từ biển” công chiếu trên nhiều kênh truyền hình cả nước từ ngày 1-12-2022.
Theo bà Phạm Thị Tuyết, nguyên Tổng giám đốc Hãng phim Tài liệu và khoa học Trung ương, đề tài về biển, đảo luôn hấp dẫn, được các nhà làm phim quan tâm, khai thác, sản xuất nhiều tác phẩm phục vụ công chúng. Tuy nhiên, đây cũng là mảng đề tài khó đòi hỏi êkíp thực hiện ngoài đam mê cần có tài năng và trải nghiệm cuộc sống. Thực tế, điện ảnh tài liệu thời gian qua có nhiều tác phẩm về biển, đảo nổi tiếng gây ấn tượng với người xem như: “Đầu sóng ngọn gió”, “Trường Sa tháng 4-1988”, “Đảo Lý Sơn”, “Liệt sĩ Trường Sa”, “Cảnh sát biển Việt Nam”, “Những cột mốc người”, “Biển của người Việt”, “Trường Sa - Hoàng Sa: Nơi ghi dấu hồn thiêng đất Việt”, “Bạch Đằng - vang mãi khúc tráng ca”…
Tiếp nối mạch phim tài liệu về biển đảo là những thước phim tài liệu đặc sắc “Việt Nam - Tổ quốc nhìn từ biển” do Hãng phim Tài liệu và Điện ảnh Nhân Dân (Báo Nhân Dân) sản xuất, phát sóng trên nhiều kênh truyền hình trong nước từ đầu tháng 12-2022. Bộ phim gồm 40 tập, được giới chuyên môn đánh giá cao khi đề cập đến 3 nội dung chính: Khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam; phát triển kinh tế biển; đời sống văn hóa biển, đảo. Tác phẩm hệ thống tổng quát, toàn diện, sâu sắc các vấn đề về biển đảo Việt Nam từ lịch sử đến hiện tại, nêu rõ vai trò, tầm quan trọng của biển, đảo trong đời sống người dân Việt từ xưa đến nay. Nhà báo Nguyễn Lê Anh, Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Điện ảnh Nhân Dân, Tổng đạo diễn phim tài liệu “Việt Nam- Tổ quốc nhìn từ biển” chia sẻ: Tinh thần quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển, đảo được thể hiện rõ trong tác phẩm này, với thông điệp là trong bất cứ giai đoạn lịch sử nào, tinh thần bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của người Việt luôn được phát huy cao độ... Đánh giá về 40 tập phim tài liệu “Việt Nam - Tổ quốc nhìn từ biển”, PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái cho biết: Đây là tác phẩm nghệ thuật giá trị, một lần nữa khẳng định niềm kiêu hãnh của người Việt Nam về chủ quyền biển, đảo thiêng liêng, bất khả xâm phạm của Tổ quốc ta.
Trước đó, 200 tập phim tài liệu - ký sự “Đất nước nhìn từ biển” của đạo diễn Tạ Quốc Lâm chinh phục công chúng cả nước bởi sự đồ sộ, kỳ công mà tác phẩm đem tới. “Đất nước nhìn từ biển” dẫn dắt người xem khám phá 28 tỉnh, thành phố duyên hải của Việt Nam, tái hiện các huyền thoại, truyền thuyết của mỗi vùng biển. Nhiều danh thắng, công trình kiến trúc độc đáo, các phong tục tập quán, hay những câu chuyện xúc động về người lính đảo, qua đó góp phần khẳng định chủ quyền của Việt Nam ở các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tác phẩm còn giới thiệu, quảng bá về các vùng hải đảo, các bãi biển đẹp, những điểm du lịch kỳ thú, giàu tiềm năng kinh tế, góp phần phát triển kinh tế biển Việt Nam.
Cùng với đó, “Trường Sa nơi đầu sóng” - bộ phim tài liệu dài 36 phút (kịch bản và đạo diễn Nguyễn Quốc Hưng) của Đài Phát thanh – Truyền hình Đắk Lắk ghi dấu ấn vì khắc họa được tinh thần: Các quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa là một phần máu thịt không thể tách rời của dân tộc và Tổ quốc Việt Nam, luôn hiên ngang và kiêu hãnh trong tâm trí mỗi người con đất Việt. Bộ phim mang đến người xem một quần đảo Trường Sa đầy sức sống, mạnh về quân sự, đủ về vật chất, với những con người gan dạ, kiên trung, trên hết là niềm tin mãnh liệt để dựng xây và bảo vệ đất nước luôn bình yên, thịnh vượng và hùng cường.
Chưa hết, nhiều người không thể quên 5 tập phim tài liệu “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời” do Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh sản xuất. Thông qua tác phẩm tài liệu này, người xem cảm nhận rõ quá trình thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với các vùng biển đảo trên biển Đông từ các triều đại phong kiến. Với những chứng cứ lịch sử trong nước cũng như nguồn tư liệu tại nhiều nước trên thế giới, phim tài liệu khẳng định dân tộc Việt Nam thực sự làm chủ các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đầu tiên, từ quá trình chiếm hữu và thụ đắc chủ quyền biển đảo hợp pháp của các vương triều phong kiến, đến việc thực thi và bảo vệ chủ quyền của các nhà nước kế tục ở Việt Nam trong thời hiện đại.
Cũng về chủ đề biển đảo, Đài Truyền hình Việt Nam có 4 tập phim tài liệu “Bọt biển và sóng ngầm” được thực hiện trong khoảng 2 năm, hoàn toàn khác với một số bộ phim thực hiện về đề tài biển Đông, mang tính bảo tồn giá trị lịch sử văn hóa Việt Nam, khắc họa những yếu tố cốt lõi tạo nên lãnh thổ và chủ quyền của dân tộc ngay từ thuở bình minh của lịch sử… Bộ phim cho thấy cuộc đấu tranh chưa bao giờ ngưng nghỉ của người Việt nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc.
Tuy có cách thể hiện khác nhau, nhưng nội dung các bộ phim tài liệu kể trên đều thể hiện được sự thiêng liêng, niềm tự hào của người Việt Nam đối với biển đảo nước nhà. Những tác phẩm này cũng thể hiện nét đẹp của tình quân dân nơi đảo xa; sự kiên cường, dũng cảm của các chiến sĩ nơi đầu sóng, ngọn gió ngày đêm bảo vệ từng sải biển quê hương, góp phần khơi dậy lòng tự hào dân tộc, tình yêu Tổ quốc và ghi dấu trong lòng hàng triệu người xem./.