Lập vùng khu vực hạn chế, khu vực đăng ký khai thác nguồn nước ngầm: Giải pháp bảo vệ tài nguyên quý
(HPĐT)- Ngày 18-11-2022, Sở Tài nguyên và Môi trường có văn bản về việc công bố danh mục và bản đồ phân vùng hạn chế và khu vực phải đăng ký khai thác nước ngầm trên địa bàn thành phố. Đây là giải pháp cần thiết để góp phần bảo vệ, khai thác hợp lý nguồn nước ngầm trên địa bàn thành phố.
Công trình khai thác nước ngầm phục vụ sinh hoạt và sản xuất tại huyện Cát Hải.
Trữ lượng ít, khai thác sử dụng chưa hiệu quả
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Chu Thanh Lương, nguồn tài nguyên nước ngầm của Hải Phòng không nhiều. Trữ lượng nước nhạt có thể khai thác ít nhất là ở Bạch Long Vĩ với 385 m3/ngày, nhiều nhất ở huyện Vĩnh Bảo, đạt 32.935 m3/ngày. Trong khi đó, việc khai thác nguồn nước nhạt này chưa hiệu quả, chưa đúng quy định, làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước.
Theo kết quả khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường, trên địa bàn thành phố có 405 công trình khai thác có quy mô dưới 10 m3/ngày đêm; 75 công trình khai thác có quy mô từ 10 m3/ngày đêm. Những công trình khai thác quy mô lớn phải kể đến là công trình khai thác nước ngầm cấp nước sinh hoạt ở huyện Tiên Lãng với lưu lượng khai thác lớn nhất thành phố là 1.700 m3/ngày đêm để cấp cho sinh hoạt, sản xuất. Huyện Cát Hải có 2 công trình khai thác nước ngầm của Công ty CP Cấp nước Hải Phòng: 1 công trình gồm 2 giếng khai thác với lưu lượng 1.000 m3/ngày đêm tại thôn Hải Sơn, xã Trân Châu và 1 công trình khai thác gồm 4 giếng với lưu lượng khai thác 1.600 m3/ngày đêm tại thôn Ao Cối, xã Phù Long. Bên cạnh đó, có 12 giếng khai thác nước ngầm phục vụ cho mục đích sản xuất công nghiệp với lưu lượng khai thác 2371,5 m3/ngày đêm, tập trung chủ yếu ở địa bàn quận Kiến An, các huyện: Thủy Nguyên, Tiên Lãng phục vụ sản xuất công nghiệp.
Thời gian qua, việc quản lý, cấp phép khai thác nước ngầm chưa chặt chẽ. Tại nhiều khu vực liền kề, chung quanh nghĩa trang, bãi rác, khu vực ven biển là địa bàn mà việc khai thác nước ngầm sẽ dẫn đến nhiễm bẩn vào nguồn nước, nhưng thực tế vẫn diễn ra khá phổ biến. Nhiều công trình khai thác quy mô nhỏ phục vụ hộ gia đình, cá nhân hầu như không xin cấp phép khi khai thác. Việc thực hiện quy định trám lấp lỗ khoan sau khi ngừng sử dụng không được bảo đảm, dẫn đến tình trạng ô nhiễm tầng chứa nước ngầm. Các kết quả quan trắc định kỳ cho thấy, nguồn nước dưới đất trên địa bàn thành phố tại các huyện: Tiên Lãng, An Dương, quận Hải An có dấu hiệu nhiễm bẩn chất amoni. Nước ngầm tại các quận, huyện: Tiên Lãng, Cát Hải, Đồ Sơn, Kiến An, An Dương, Thủy Nguyên, Hải An có dấu hiệu ô nhiễm vi sinh. Năm 2018, tại khu vực quan trắc thuộc huyện Tiên Lãng trong năm 2018 còn có dấu hiệu ô nhiễm Fe và Mn.
Để hạn chế việc khai thác tràn lan, thiếu kiểm soát, UBND thành phố giao Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện việc rà soát, thiết lập, phân vùng hạn chế khai thác nước dưới đất và khu vực phải đăng ký khai thác.
Gần 200 xã, phường phải hạn chế khai thác nước ngầm
Đến thời điểm này, dự án lập danh mục và bản đồ phân vùng hạn chế, khu vực phải đăng ký khai thác nước dưới đất hoàn thành các nội dung thu thập, điều tra xác định chính xác hóa biên mặn; hiện trạng phân bố các nguồn thải (nghĩa trang, bãi rác, bãi chôn lấp chất thải, xả thải) làm ô nhiễm nguồn nước dưới đất, tính toán khoanh định vùng hạn chế và các khu vực cần phải đăng ký khai thác nước dưới đất theo đúng đề cương đã được phê duyệt.
Hiện nay, Sở khoanh định 81 vùng hạn chế khai thác, gồm: 1 vùng có sự cố sụt, lún đất và biến dạng địa hình với diện tích khoanh định là 0,01 km2; 21 vùng có biên mặn, với diện tích 27,9 km2. 37 vùng có tầng chứa nước dưới đất có nguy cơ bị ô nhiễm do các nguồn thải là vùng bãi rác và nghĩa trang với diện tích 9,25 km2; 1 vùng liền kề khu vực có sự cố sụt, lún đất và biến dạng địa hình với diện tích khoanh định là 0,68 km2; 21 vùng liền kề với các vùng có biên mặn với diện tích 105,4 km2; 40 vùng liền kề khu vực có tầng chứa nước dưới đất có nguy cơ bị ô nhiễm do các nguồn thải là vùng bãi rác và nghĩa trang với diện tích 57,54 km2. Đồng thời thiết lập vùng tại 198/218 xã, phường, thị trấn với tổng diện tích 530,61 km2 phải hạn chế khai thác nước dưới đất. Bên cạnh đó, đề án xác định được 205 xã, phường, thị trấn cần phải thực hiện đăng ký khai thác nước dưới đất theo tiêu chí này với tổng diện tích là 1.304,27 km2.
Cùng với việc thiết lập danh mục, Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp sở, ngành và địa phương chỉ đạo, hướng dẫn UBND các xã, phường, thị trấn trên địa bàn thực hiện rà soát, lập danh sách các tổ chức, cá nhân có giếng khoan khai thác nước ngầm nằm trong các khu vực thuộc danh mục vùng hạn chế khai thác, khu vực phải đăng ký khai thác nước ngầm để theo dõi, quản lý theo quy định. Cùng với đó, Sở Tài nguyên và Môi trường đề xuất xây dựng các công trình khai thác, sử dụng nước mặt tập trung nhằm thay thế các nguồn cấp nước trên địa bàn thành phố và thực hiện hạn chế khai thác, sử dụng nước dưới đất. Xây dựng hệ thống giám sát tài nguyên nước nhằm giám sát hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước ngầm của thành phố hoạt động hiệu quả, bền vững./.