Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi: Chủ động thích ứng với già hóa dân số nhanh
(HPĐT)- Tuổi thọ trung bình của người dân thành phố những năm gần đây có sự cải thiện rõ rệt, ngày càng tăng. Năm 2009 đạt 74,5 tuổi và năm 2021 đạt 74,7 tuổi, cao hơn tuổi thọ trung bình của cả nước (73,6 tuổi). Kết quả này cho thấy phát triển kinh tế-xã hội góp phần tăng tuổi thọ trung bình của người dân thành phố. Tuy nhiên, già hóa dân số diễn ra với tốc độ nhanh đặt ra nhiều thách thức trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Các bác sĩ Bệnh viện Mắt Hải Phòng khám mắt cho người cao tuổi xã Minh Tân (huyện Thủy Nguyên) nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi.
Tỷ lệ người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe định kỳ thấp
Theo kết quả theo dõi của Bệnh viện đa khoa huyện Thủy Nguyên, tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ người cao tuổi khá thấp: năm 2019 có 19 trường hợp, năm 2020 có 1 trường hợp, năm 2021 có 5 trường hợp. “Người cao tuổi mắc nhiều bệnh mãn tính nên cần thiết đi khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm để có kế hoạch điều trị, chăm sóc. Tuy nhiên, bệnh viện chưa thành lập được khoa lão khoa, cũng chưa có bác sĩ chuyên ngành lão khoa để thực hiện nhiệm vụ khám, chữa bệnh người cao tuổi”, bác sĩ chuyên khoa 2 Bùi Văn Hường, Phó giám đốc Bệnh viện huyện Thủy Nguyên cho biết.
Tỷ lệ người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe định kỳ thấp là tình trạng chung trên toàn thành phố. Chi cục trưởng Chi cục Dân số- Kế hoạch hóa gia đình (Sở Y tế) Trần Thị Thu Hằng cho biết, dù rất nỗ lực, nhưng tỷ lệ người khám sức khỏe định kỳ năm 2021 trên địa bàn thành phố mới đạt 45,12%; tỷ lệ người cao tuổi được quản lý sức khỏe, tư vấn khám, chữa bệnh, được chăm sóc tại gia đình và cộng đồng đạt 50,24%. Nguyên nhân do hệ thống chăm sóc sức khỏe nói chung, chăm sóc sức khỏe ban đầu chưa thích ứng với già hóa dân số. Mạng lưới lão khoa chưa phát triển theo nguyên tắc kết hợp dự phòng, nâng cao sức khỏe, điều trị phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ. Hiện, 9 bệnh viện tuyến thành phố đều chưa có khoa lão khoa, chỉ có 3 bệnh viện gồm Bệnh viện hữu nghị Việt - Tiệp, Bệnh viện Tâm thần, Bệnh viện Y học cổ truyền có khu vực điều trị riêng đối với người cao tuổi. Các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến huyện chưa bố trí được khu vực riêng để khám và điều trị lão khoa. Cách đây vài năm, Hải Phòng triển khai mô hình “bác sĩ gia đình”, song hoạt động không hiệu quả. Một số địa phương như: Tiên Lãng, An Dương, Thủy Nguyên… triển khai thí điểm lập hồ sơ theo dõi các bệnh không lây nhiễm cho người cao tuổi tuyến xã, nhưng do thiếu thuốc (chủ yếu là cao huyết áp, đái tháo đường) cấp phát hằng tháng; năng lực khám, chữa bệnh của nhân viên trạm y tế chưa đáp ứng, nhất là sau khi sáp nhập các trung tâm y tế và bệnh viện hạng 2 tuyến huyện, việc quan tâm đầu tư các trạm y tế giảm khiến các mô hình hoạt động tại trạm y tế hạn chế. Trong khi, nhiều người cao tuổi chưa có thói quen, chưa có điều kiện khám sức khỏe định kỳ nên đến viện muộn khiến việc chữa trị khó khăn...
Theo thông tin của Sở Y tế, chỉ số già hóa dân số của thành phố có xu hướng tăng lên. Năm 2019, toàn thành phố có 301.713 người cao tuổi, chiếm tỷ lệ 14,87% tổng dân số. Đến năm 2021, toàn thành phố có 329.293 người cao tuổi, chiếm 15,6% dân số.
Cần giải pháp căn cơ hơn nữa
Điều tra quốc gia về người cao tuổi Việt Nam cho thấy, cơ cấu bệnh tật của người cao tuổi đang thay đổi nhanh chóng, từ bệnh lây nhiễm sang bệnh không lây nhiễm trong khi mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi chưa đa dạng, chưa khuyến khích phát triển. Theo thông tin của BHXH Hải Phòng, khoảng 4-5% số người cao tuổi không có thẻ BHYT do hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện mua thẻ BHYT hoặc những người không có lương hưu, không thuộc diện trợ cấp xã hội. “Vợ chồng tôi đều mắc bệnh cao huyết áp, đái tháo đường, nhưng dù muốn đi khám sức khỏe định kỳ hằng tháng cũng khó vì chúng tôi không có thẻ BHYT, chi phí sinh hoạt đều phụ thuộc vào con cháu”, bà Dương Thị Chỉ, 67 tuổi, ở thôn Xuân Làng, xã Bắc Hưng (huyện Tiên Lãng) cho biết.
Trước thực trạng trên, tại Kế hoạch số 70-KH-UBND ngày 19-3-2021 của UBND thành phố về thực hiện chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 thành phố Hải Phòng, đề ra 14 mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2025.
Để thích ứng tình trạng già hóa dân số, theo Phó giám đốc Thường trực Sở Y tế Phan Huy Thục, các ngành, đơn vị chức năng tăng cường tư vấn, hướng dẫn người cao tuổi tự chăm sóc sức khỏe; nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế làm việc ở các trạm y tế; tổ chức khám sức khỏe định kỳ, tổ chức chiến dịch truyền thông gắn với cung cấp dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh thường gặp để lập hồ sơ quản lý, theo dõi sức khỏe người cao tuổi. Các bệnh viện tuyến thành phố sớm thành lập khoa lão khoa; các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến huyện dành một số giường bệnh để điều trị bệnh đối với người cao tuổi. Về lâu dài, Sở Y tế nghiên cứu, phối hợp các địa phương chỉ đạo hệ thống y tế cơ sở phát triển mô hình “bác sĩ gia đình”, sổ quản lý sức khỏe điện tử toàn dân. Các đơn vị y tế tiếp tục đẩy mạnh chất lượng các hoạt động khám, chữa bệnh và quản lý, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng. Cùng với đó, xây dựng mô hình trung tâm, nhà dưỡng lão phù hợp theo phương thức xã hội hóa.../.