Châu Âu với chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương: Vượt trở ngại, hiện thực hóa cam kết

Các quốc gia khu vực Đông Nam Á tăng cường xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Ảnh: AFP

Tăng cường ngoại giao

Trung tuần tháng 11 vừa qua, các cuộc gặp liên tiếp giữa lãnh đạo các cường quốc tại Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á- Thái Bình Dương (APEC) ở Thái Lan. Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) tại Phnom Penh (Campuchia), Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Bali (Indonesia), là cơ hội để trao đổi nhiều vấn đề từ kinh tế đến quốc phòng – an ninh trong khu vực và thế giới.

Nhìn lại thành công của các hội nghị trên, dễ nhận thấy EU đang có bước đi chậm mà chắc tiến về phía Ấn Độ DươngThái Bình Dương, nhưng khối này vẫn cần phải làm nhiều điều hơn nữa.

Nếu chỉ đọc qua các tít báo sự kiện của Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương vừa qua, có lẽ không ai biết EU vẫn đang hiện diện. Hiện EU vẫn chưa phải là thành viên của EAS - diễn đàn an ninh hàng đầu của khu vực. Song Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel lại được Thủ tướng Campuchia Hun Sen mời tham dự và làm chủ tọa. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng trở thành đại diện EU đầu tiên được mời tới dự Thượng đỉnh APEC tại Bangkok với tư cách là khách mời của nước chủ nhà Thái Lan.

Điều này thể hiện nỗ lực thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương mà EU công bố hồi tháng 4-2021. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi Mỹ và Trung Quốc đang tích cực lôi kéo các nước ở khu vực Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương, EU cần gấp rút chuyển hóa những cam kết của mình thành hành động cụ thể tại khu vực này.

Ở thời điểm hiện tại, EU “nâng cấp cuộc chơi” với những thành viên cùng chí hướng của nhóm các nước được gọi là “phương Tây toàn cầu”, bất chấp khoảng cách về địa lý, đôi khi là cả lịch sử và văn hóa. Những nước này liên kết với nhau thông qua lập trường xuyên Đại Tây Dương trong vấn đề Nga-Ukraine.

Tăng cường hợp tác với ASEAN

Nhiều nhà quan sát nhận định, EU cần tăng cường hơn nữa mối quan hệ với các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Trong bối cảnh hiện nay, ASEAN tiếp tục có vai trò trung tâm trong cán cân an ninh khu vực Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương.

Được nâng cấp lên đối tác chiến lược vào tháng 12-2020, mối quan hệ giữa EU và ASEAN chứng kiến sự bùng nổ trong đầu tư và thương mại giữa hai khu vực này. Trong đó, các doanh nghiệp châu Âu ở ASEAN vẫn nhấn mạnh sự lạc quan đối với phục hồi kinh tế trong khu vực sau đại dịch COVID-19. Vài năm qua, EU đạt các thỏa thuận thương mại tự do quan trọng với hai nước ASEAN là Singapore và Việt Nam. Tuy nhiên, để tăng cường sự liên kết với Ấn Độ DươngThái Bình Dương, EU cần bảo đảm hội nghị cấp cao với ASEAN tại Brussels (Bỉ) vào 12 này sẽ không “sa đà” vào xung đột Nga- Ukraine.

Bên cạnh đó, cũng không thể bỏ qua lo ngại của khu vực này đối với chủ nghĩa bảo hộ xanh, cùng nỗi lo về xung đột tại châu Âu đang hạn chế khả năng tiếp cận của toàn cầu đối với năng lượng và lương thực. Hơn nữa, trong bối cảnh số lượng và tác động của các hiệp định thương mại (FTA) đang ngày càng tăng tại Đông Nam Á, EU cần đẩy mạnh nỗ lực trong việc ký thỏa thuận thương mại tự do với Indonesia, cũng như nối lại đàm phán thương mại với Malaysia, Thái Lan và Philippines.

Ngoài ra, tại hội nghị cấp cao sắp tới với ASEAN, EU cần thúc đẩy các thỏa thuận với ASEAN về nền kinh tế xanh và kỹ thuật số, bên cạnh Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN- EU (CATA), đồng thời thúc đẩy FTA EUASEAN, điều doanh nghiệp EU luôn mong chờ.

Các nhà quan sát cho rằng, chặng đường thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương của EU sẽ không hề dễ dàng, khi phải cạnh tranh với sức mạnh quân sự của Mỹ và sức mạnh tài chính của Trung Quốc. Ngoài ra, những ưu tiên khác nhau trong chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia cũng khiến EU và một số thành viên của ASEAN khó có thể “nhìn một hướng” trong vấn đề Nga- Ukraine. Tuy nhiên, tầm quan trọng của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đối với tương lai phát triển sẽ là động lực để EU nói chung và các nước thành viên nói riêng tiếp tục tìm cách vượt qua trở ngại để tìm kiếm một chỗ đứng vững chắc trong khu vực./.

HIỂU MINH (tổng hợp)