Đơn vị đầu tiên bắn hạ B52 trên bầu trời Việt Nam

Kíp chiến đấu tiểu đoàn 82, đơn vị huấn luyện giỏi năm 1975. Ảnh tư liệu

Ra quân đánh thắng trận đầu

“Năm 1972, tôi là Trung đoàn phó, Tham mưu trưởng Trung đoàn 238, chỉ huy bộ đội chiến đấu ở phía Nam thành phố. Qua nghiên cứu, nhận thấy thủ đoạn gây nhiễu mới của địch, tôi trực tiếp xuống các tiểu đoàn giúp bộ đội cách phân biệt máy bay thật và máy bay giả, xác định dải nhiễu thật và dải nhiễu giả, phần tử mục tiêu, thời cơ phóng đạn khi có tín hiệu mục tiêu…”, đại tá Đoàn Mạnh Dũng, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 363 (năm nay 87 tuổi, ở phường Vạn Mỹ, quận Ngô Quyền) kể lại bài học kinh nghiệm đối phó với máy bay B52 trong trận đọ sức nảy lửa trên bầu trời giữa ta và địch cách đây 50 năm. Những kinh nghiệm đó được đổi bằng xương máu của biết bao cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 283 trên đất lửa Vĩnh Linh trước đó 6 năm.

Năm 1966, cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lan rộng ra toàn miền Bắc. Trung đoàn 238 được điều động vào đất lửa Vĩnh Linh bảo vệ tuyến giao thông chiến lược trên địa bàn Quân khu 4 và đảm nhận nhiệm vụ đặc biệt nghiên cứu cách đánh máy bay B52. Xuất phát từ tháng 7-1966, vừa đi vừa đánh địch, mãi đến đầu năm 1967, các tiểu đoàn hỏa lực của Trung đoàn 238 mới đến được Vĩnh Linh, nhưng đều bị máy bay Mỹ gây thiệt hại nặng nề. Sau khi khôi phục khí tài, ngày 15-8, tiểu đoàn 84 tập kết ở phía Tây Vĩnh Linh, tiểu đoàn 82 tập kết ở phía Đông Vĩnh Linh, hai dây chuyền lắp ráp đạn tên lửa được bố trí ở Ba Rền và Đá Đẽo (tỉnh Quảng Bình). Trước tình hình đó, Đảng ủy Trung đoàn 238 họp phiên bất thường. Sau khi phân tích, Đảng ủy nhất trí chủ trương dồn ghép toàn bộ lực lượng và trang bị của trung đoàn thành một tiểu đoàn, lấy tên là tiểu đoàn 84 do đồng chí Nguyễn Đình Phiên, tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 82 được điều động làm tiểu đoàn trưởng, tập kết tại trận địa nông trường Quyết Thắng.

17 giờ 3 phút ngày 17-9, khi đang sấy khí tài, tiểu đoàn 84 nhận lệnh vào cấp 1. Lúc này, 3 bệ, 3 đạn sẵn sàng đánh địch. Chỉ 3 phút sau, khi mục tiêu vào đúng cự ly, kíp chiến đấu dưới sự chỉ huy của tiểu đoàn trưởng Nguyễn Đình Phiên, sĩ quan điều khiển Lê Hỷ, 3 trắc thủ là Phạm Văn Ngoạn, Trần Hồng Thính và Nguyễn Văn Ngận phóng 2 quả đạn, bắn rơi chiếc B52 đầu tiên trong màn nhiễu dày đặc. Khoảng 30 phút sau, tốp B52 thứ ba tiến vào trận địa, dùtrên bệ phóngchỉ còn duy nhất một quả tên lửa nhưng Tiểu đoàn vẫn hạ gục thêm một chiếc B52 nữa. Mặt trận thông báo hai B52 bị tiêu diệt. Các báo, đài của ta đồng loạt công bố công đầu của bộ đội tên lửa. Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen quân, dân Vĩnh Linh và ký thưởng Huân chương Quân công hạng nhì tặng tiểu đoàn 84. Từ đây, B52 không còn là “con ngáo ộp” đối với quân, dân ta. Từ kinh nghiệm quý này, Quân chủng Phòng không - Không quân đúc kết thành “Cẩm nang bìa đỏ” về cách đánh B52, tiền đề quan trọng làm nên chiến thắng "Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972.

Phát huy truyền thống đơn vị anh hùng

Đến Trung đoàn tên lửa 238 những ngày này, cảm nhận rõ nét không khí thi đua sôi nổi của cán bộ, chiến sĩ đơn vị hưởng ứng đợt thi đua cao điểm “50 ngày thi đua lập công quyết thắng” chào mừng kỷ niệm 50 năm chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12- 1972 - 12-2022). Trung tá Hoàng Phó Truật, Phó chính ủy Trung đoàn cho biết: Từ quán triệt các nội dung, chỉ tiêu thi đua, Đảng ủy, chỉ huy Trung đoàn tập trung tuyên truyền, giáo dục truyền thống, xây dựng cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng đảm nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Đơn vị tổ chức luyện tập thành thục các phương án sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc các mục tiêu; nâng cao chất lượng huấn luyện, hoàn thành các khoa mục, nội dung huấn luyện năm 2022... tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn đơn vị. Binh nhất Bùi Mạnh Hùng, Ban tham mưu cho biết: “Trải nghiệm năm đầu trong quân ngũ, được tìm hiểu truyền thống “Ra quân đánh thắng trận đầu” của trung đoàn 2 lần được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, tôi thấy rất tự hào, như được tiếp thêm sức mạnh, mong được cống hiến sức trẻ xây dựng đơn vị, quyết tâm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao”.

Phát huy truyền thống của Trung đoàn 2 lần được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, những năm qua, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 238 đoàn kết, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Năm 2020, tham gia hội thao kíp chiến đấu tiểu đoàn hỏa lực do Quân chủng tổ chức, đơn vị giành giải nhất. Năm 2022, tham gia hội thao kíp chiến đấu sở chỉ huy do Quân chủng tổ chức, đơn vị giành giải nhất và được tặng cờ đặc biệt, tham gia bắn đạn thật tại trường bắn TB-1 diệt mục tiêu và được Quân chủng tặng cờ đơn vị bắn xuất sắc…/.

HẢI HẬU