Công đầu của bộ đội tên lửa trên bầu trời Hải Phòng

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 238 duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Vạch nhiễu, diệt thù

Đại tá Đoàn Mạnh Dũng, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 363 (thời điểm năm 1972 là Trung đoàn phó, Tham mưu trưởng Trung đoàn 238 chỉ huy bộ đội chiến đấu phía Nam thành phố Hải Phòng) kể lại sự mưu trí, sáng tạo của bộ đội tên lửa, lập nên chiến công đầu với B-52 trên bầu trời Hải Phòng cách đây 50 năm: “4 giờ sáng 23-12-1972, Sở Chỉ huy Phòng không thành phố phát tín hiệu B1, báo động máy bay địch bay vào vùng trời Hải Phòng. Sau khi kiểm tra bằng nhiều phương pháp, Sư đoàn 363 khẳng định đây là “B52 giả”. Các trận địa đều không phóng đạn. Cuộc đấu trí diễn ra căng thẳng trong 30 phút, 9 tốp máy bay “B52 giả” bay vào vùng trời Hải Phòng sau đó vòng ra biển. Bộ đội phòng không Hải Phòng chưa nổ súng, nhưng giành thắng lợi đầu tiên. Thủ đoạn nham hiểm của địch, dựa vào kỹ thuật điện tử hiện đại nhằm đánh lừa ra đa của ta, làm bộ đội tên lửa của ta tiêu phí đạn, làm lộ trận địa và chuẩn bị đưa B52 tham chiến, hoàn toàn bị thất bại…”.

Đến 4 giờ 30 phút, nhiều tốp máy bay chiến thuật của địch đánh áp chế các trận địa tên lửa, pháo cao xạ, sân bay của ta. Ít phút sau, tốp B52 đầu tiên của địch được máy bay chiến thuật hộ tống, nghênh ngang bay vào vùng trời Hải Phòng, giội hàng trăm tấn bom phá hoại nhà máy, xí nghiệp... Mặc dù bị nhiễu nặng, các đài ra đa, các trận địa tên lửa, pháo cao xạ tầm cao ở huyện An Lão, Thủy Nguyên vẫn phát hiện mục tiêu B52. Vào lúc 4 giờ 53 phút ngày 23-12- 1972, Tiểu đoàn 82, Trung đoàn 238, tại trận địa An Lão (Hải Phòng) bắn rơi chiếc B-52. Đây là chiếc B-52 đầu tiên do quân dân Hải Phòng bắn rơi trong chiến dịch. Chỉ 10 phút sau, Tiểu đoàn 73, Trung đoàn 285 tiếp tục bắn rơi chiếc B-52 tiếp theo.

3 ngày sau, “tiếp đón” những tốp B-52 trở lại sau dịp lễ Noel năm 1972 là những trận địa tên lửa, pháo phòng không không còn chút nào e ngại đối với “con ngáo ộp” của không quân Mỹ. Sau chiến công của đơn vị pháo phòng không bắn rơi B-52, vào 22 giờ 36 phút ngày 26-12, Tiểu đoàn 81, Trung đoàn 238 bắn rơi thêm chiếc B-52, kết thúc cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ đối với thành phố Hải Phòng…

Trong chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên phủ trên không” cuối năm 1972, lực lượng tên lửa của Sư đoàn phòng không 363 bảo vệ Hải Phòng lập chiến công góp phần làm nên “Cẩm nang bìa đỏ” huấn luyện bộ đội tên lửa đánh B52 và trực tiếp bắn rơi 4 chiếc B52 trên bầu trời Hải Phòng và thủ đô Hà Nội, là đơn vị có những nét độc đáo, sáng tạo mà không đơn vị nào trong Quân chủng có được. 

Chiến công làm nên “bảo tàng ngoài trời”

Điều đặc biệt, đơn vị bắn cháy chiếc B-52, rơi xuống làng hoa Ngọc Hà thuộc Đoàn Phòng không Hải Phòng. Đó là, Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285, đang bảo vệ bầu trời Hải Phòng thì nhận được lệnh cơ động tăng cường bảo vệ Hà Nội. Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Phạm Văn Chắt, năm nay 86 tuổi, ở phường Bình Hàn (thành phố Hải Dương) kể lại: “Ngày đó, tôi là tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 72, trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu tại trận địa Đại Chu (Yên Phong - Hà Bắc) bảo vệ hướng Đông Bắc thủ đô. 23 giờ 2 phút ngày 27-12-1972, nhận được lệnh tiêu diệt tốp B52 từ hướng Tây lao vào đánh thủ đô, tôi lệnh cho sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng và kíp trắc thủ tìm kiếm phát hiện mục tiêu. Khi phát hiện chính xác dải nhiễu B52, kíp chiến đấu dự kiến đánh theo phương pháp ba điểm, nhưng sau được trên giao quản lý hướng chính, theo kinh nghiệm nếu bắn ở phương vị xa theo cách đánh ba điểm sẽ không chắc nên tôi quyết định để mục tiêu vào sát dải nhiễu, nâng cao thế và sóng...”. Lúc này phát hiện mục tiêu ở cự ly 45. Trắc thủ phương vị Nguyễn Văn Tuyền và trắc thủ cự ly Trương Đăng Khoa hô: “Mục tiêu!”. Lập tức sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng lệnh cho các trắc thủ: "Bám sát mục tiêu!". Khi đài rađa thông báo mục tiêu vào đến cự ly 33, Tiểu đoàn trưởng phát lệnh: “Ngòi nổ RV, 2 quả... Giãn cách 6 giây... Cự ly 32. Phóng!...”. Hai quả tên lửa rời bệ bay lên gặp mục tiêu nổ tốt. Ngay sau đó, trắc thủ góc tà Nguyễn Văn Chiêu hô: “Mục tiêu hạ thấp độ cao nhanh!”, rồi tiếp tục thông báo: “Mất mục tiêu”. Trong khoảnh khắc, vọng quan sát bằng mắt, báo về: “Mục tiêu bốc cháy, lao xuống đất bùng lên một khối lửa lớn”. 23 giờ 3 phút, tin vui từ trung đoàn báo về: “Thủ trưởng Sư đoàn Phòng không Hà Nội biểu dương Tiểu đoàn 72 bắn rơi B52 tại chỗ”. Sau này, nơi chiếc B52 bị rơi trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, thu hút nhân dân và du khách tham quan một trong những biểu tượng chiến thắng của quân, dân ta trong chiến dịch “Điện Biên phủ trên không”. Chiến công bắn rơi tại chỗ B52 của Tiểu đoàn 72 là trang sử chói lọi trong lịch sử truyền thống vẻ vang của Trung đoàn 285 và Sư đoàn phòng không 363…/.

HẢI HẬU