Hoạt động tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động trực tuyến: Tạo nền nếp bằng chế tài chặt chẽ

Hoạt động kiểm tra pháp luật lao động, báo cáo định kỳ góp phần ngân ngừa tai nạn, bảo đảm an toàn cho người lao động.

Trong ảnh: Công nhân xí nghiệp Giày Liên Dinh 2, Tập đoàn Đỉnh Vàng (quận Dương Kinh) trong ca sản xuất.

Chưa khách quan, thực chất

Hiện, doanh nghiệp thực hiện tự kiểm tra pháp luật lao động trực tuyến bằng cách truy cập trang thông tin điện tử http://tukiemtraphapluatlaodong.gov.vn, tạo tài khoản đăng nhập, tải biểu mẫu phiếu, thành lập tổ nhóm tiến hành tự kiểm tra, sau đó nhập phiếu, nộp phiếu và nhận kiến nghị. Đối với những phiếu tự kiểm tra điền thiếu hoặc sai thông tin đều không thể gửi đi. Hoạt động này giúp doanh nghiệp chủ động nhận diện, đánh giá và khắc phục những hạn chế, thiếu sót. Chị Giang Thị Mỹ Hạnh, cán bộ Phòng Hành chính- Nhân sự, Công ty TNHH He Chun Logistic cho biết: 12 nội dung yêu cầu doanh nghiệp tự kiểm tra trực tuyến đều liên quan tới một số quy định trong Bộ luật Lao động, Luật An toàn vệ sinh lao động, Luật Công đoàn… Tự kiểm tra là dịp để doanh nghiệp đối chiếu, tự đánh giá các tiêu chí liên quan đến phòng, chống cháy nổ, an toàn điện, bổ sung nhân sự… để kịp thời phát hiện những thiếu sót. Từ đó, đề ra các giải pháp khắc phục nhằm tránh sự cố cháy nổ, tai nạn lao động.

Năm 2022, Thanh tra Sở Lao động- Thương binh và Xã hội lựa chọn ngẫu nhiên 1.200 doanh nghiệp (trừ các doanh nghiệp được kiểm tra trực tiếp) có đông lao động, hoạt động trong một số ngành, nghề tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn (như cơ khí, xây dựng…), dễ phát sinh sai phạm liên quan đến pháp luật lao động để phát phiểu tự kiểm tra. Trong đó, 610 doanh nghiệp (gồm 278 công ty TNHH, 297 công ty cổ phần và 35 loại hình doanh nghiệp khác) báo cáo kết quả, chiếm hơn 50% tổng số doanh nghiệp bắt buộc thực hiện; gần 9.400 kiến nghị được gửi tới các doanh nghiệp sau thực hiện tự kiểm tra.

Thực tế cho thấy nhiều đơn vị tổ chức thực hiện còn mang tính hình thức, qua loa, đối phó. Bên cạnh những nội dung doanh nghiệp thực hiện tốt như: tuyển dụng, ký kết, thực hiện hợp đồng lao động, tiền lương..., Phó chánh Thanh tra Sở Lao độngThương binh và Xã hội Phạm Thị Hồng Vân nhận định, còn một số hạn chế phổ biến như: doanh nghiệp chưa thực hiện báo cáo định kỳ tình hình thay đổi lao động, tai nạn lao động, công tác vệ sinh an toàn lao động với cơ quan quản lý nhà nước về lao động ở địa phương, chưa lập sổ quản lý lao động, chưa xây dựng định mức lao động; chưa xây dựng và đăng ký nội quy lao động với cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh; chưa tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động...

Tăng quy mô, bổ sung quy định

So với quy mô hơn 12 nghìn doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, số doanh nghiệp thực hiện tự kiểm tra trực tuyến, doanh nghiệp được kiểm tra trực tiếp chiếm tỷ lệ còn thấp. Tuy nhiên, để mở rộng, cần thay đổi dần, nâng cao ý thức tự giác chấp hành của doanh nghiệp. Ngoài số doanh nghiệp thuộc danh sách đơn vị đông lao động, có nguy cơ mất an toàn cao, bắt buộc thực hiện tự kiểm tra, năm 2022 Thanh tra Sở tiếp nhận thông tin từ 48 doanh nghiệp không trong danh sách nhưng chủ động tạo tài khoản đăng nhập để thực hiện báo cáo, sau khi được tuyên truyền, phổ biến về tự kiểm tra pháp luật lao động trực tuyến. Đây là tín hiệu tích cực, chuyển biến đáng mừng trong ý thức chấp hành pháp luật của chủ doanh nghiệp. Để thực hiện mục tiêu trung hạn, năm 2025 có 4 nghìn doanh nghiệp tham gia tự kiểm tra, báo cáo kết quả tự kiểm tra, trước mắt, Thanh tra Sở đề xuất Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, Liên đoàn Lao động thành phố tổ chức tuyên truyền lồng ghép nội dung Thông tư 17 vào các lớp tập huấn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại doanh nghiệp. Đồng thời bố trí công chức thường xuyên theo dõi, cập nhật tình hình để hướng dẫn, trao đổi, giải đáp thắc mắc của doanh nghiệp.

Theo Trưởng Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội huyện Tiên Lãng Hoàng Thị Thúy, các quy định về doanh nghiệp tự kiểm tra pháp luật lao động trực tuyến thực hiện theo Thông tư số 17 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (gọi tắt là Thông tư 17). Nhưng thông tư này ban hành trước khi Bộ luật Lao động 2019 có hiệu lực thi hành, chưa nêu rõ vai trò, trách nhiệm tham gia của Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội ở địa phương trong giám sát kê khai, thực hiện báo cáo tự kiểm tra của doanh nghiệp. Do đó, bên cạnh việc mở rộng số doanh nghiệp thực hiện, để hoạt động tự kiểm tra “đến nơi, đến chốn”, bảo đảm tính toàn diện, địa phương đề nghị cơ quan có thẩm quyền tham mưu, bổ sung nội dung này vào các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật để tăng cường hiệu lực quản lý. “Cùng với đó, để nâng cao chất lượng hoạt động tự kiểm tra, đối với doanh nghiệp chưa chấp hành nội dung này năm 2022, Thanh tra Sở đề xuất Giám đốc Sở đưa một số doanh nghiệp vào kế hoạch thanh tra năm 2023. Thanh tra Sở tiếp tục theo dõi để áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định tại Điều 13 Thông tư 17” - Chánh Thanh tra Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Lại Ngọc Châu cho biết./.

Bài và ảnh: MAI LÊ