Lội ngược dòng
(HPĐT)- Giới hâm mộ thể thao thường dùng tổ hợp từ “lội ngược dòng” hay “lội ngược dòng ngoạn mục” để nói về những trường hợp ai đó, vận động viên nào đó, đội bóng nào đó đang trong trận mà bị thua hay bị dẫn điểm mà khả năng lật ngược tình thế là khó khăn (thậm chí là khó khăn đến mức chuyện thắng ngược để có cơ hội thắng chung cuộc gần như “tìm đường lên trời”), nhưng với nỗ lực vượt bậc nên đảo ngược tình thế, từ bất lợi thành có lợi.
Điều đó khẳng định một thực tế, trong các cuộc thi tài thể thao, với những môn đối kháng, điển hình là bóng đá thì “không có gì là không thể”. Khi trọng tài chưa nổi còi kết thúc trận đấu, thì chớ có ai vội vã ăn mừng. Nếu không sẽ nhận về mình bài học muôn thuở của “đời thường muôn mặt”: “30 chưa phải là Tết!”.
“Ngược dòng” hay “lội ngược dòng” để nói ai đó có hành động “đi ngược dòng nước chảy”. Thông thường, lưu thông trên sông, trên kênh rạch hay trên biển, người ta thường tận dụng dòng chảy tự nhiên (do sức gió, sức nước) để đẩy nhanh tốc độ đi lại, tránh hao hụt sức lực vô ích (có khi còn bị rủi ro như khi vượt thác ghềnh). Vì vậy, chả mấy ai muốn làm công việc trái khoáy này làm gì. Thuyền trôi trên sông, buồm ra khơi xa… đều tận dụng sức nước và sức gió theo chiều thuận. Thực tế, cũng có lúc phải lội ngược (để cứu người hay cứu thuyền, cứu hàng) thì cũng chỉ là tình thế “cực chẳng đã” phải làm và làm trong một tình huống hạn chế thôi.
Nhưng những ai ở nông thôn hay ở vùng sông nước đều biết, cá có thói quen “lội ngược” trong mọi tình huống. Quan sát ở những nơi nước chảy, nhất là lúc đang mưa và sau mưa, mọi loài cá đều có thói quen bơi ngược về phía nước. Chúng lách qua mọi chướng ngại cản đường, như cây cỏ, gỗ đá, vật cản để “hành hương” về nơi mà theo bản năng, chúng đoán những nơi đến sẽ là vùng nước lớn, hứa hẹn điều mới mẻ cho một môi trường sinh sống tốt đẹp hơn, nhất là vào mùa sinh sản, cá ngược dòng đến nơi thuận tiện để đẻ trứng. Cá chép nhảy qua vùng nước lũ, cá quả nhảy qua đầm, cá rô lách ngược qua mương, thậm chí cả bờ tre bụi chuối… là chuyện rất hay bắt gặp.
Chính vì vậy, nông dân và ngư dân tận dụng đặc tính này để bắt cá. Họ làm khăm, đặt vó, lưới giăng nơi nước chảy. Sau mỗi trận mưa, cá ào ạt ngược dòng đi khắp chốn và đó là cơ hội để người ta kiếm cá rất dễ và rất nhiều.
Quan sát mà mô phỏng hiện tượng cá ngược nước này làm nên ngữ nghĩa của tổ hợp “lội ngược dòng” mà bây giờ thành cụm từ “đặc sản” của dân yêu bóng đá. “Lội ngược dòng”, có lẽ, không có hình ảnh nào phù hợp và ấn tượng hơn mà các bình luận viên sử dụng trong hầu hết các trận đấu mà ở đó, đội bị dẫn, rất nhiều khả năng sẽ thua, nhưng bằng quyết tâm và tinh thần quả cảm, đã chiến thắng trong niềm hân hoan tột độ của người hâm mộ trái bóng tròn.
“Vũ môn” cá vượt năm xưa
Giờ là trận thắng bất ngờ trên sân./.