Những lá thư viết thành thơ, nhạc
(HPĐT)- “Gửi em ở cuối sông Hồng” là một trong số những ca khúc lãng mạn cách mạng viết về tình yêu của những người lính. Bài hát được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Dương Soái.
Dương Soái sinh năm 1950, quê ở Hà Nam, là phóng viên hoạt động tại mặt trận Lào Cai tháng 2-1979, khi cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc nổ ra. Tâm sự về hoàn cảnh ra đời bài thơ, Dương Soái kể, trong một lần gặp các chiến sĩ, họ nhờ ông gửi thư về gia đình. Trong khi chờ tàu ở ga Phố Lu (tỉnh Lào Cai), Dương Soái kiểm nhanh các lá thư cần gửi, các nơi đến là: Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hà Nam, Thái Bình và Nam Định... Tất cả đều thuộc lưu vực sông Hồng. Một tứ thơ chợt nảy ra và sáng tác này được ông viết ngay tại ga khi đó.
Năm 1980, nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc cho thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng”. Ban đầu, nhạc sĩ viết nhạc theo lối đơn ca, đúng với thơ gốc của Dương Soái. Nhưng NSƯT Thanh Hương, vợ nhạc sĩ Thuận Yến khuyên ông nên viết song ca để ca sĩ có “đất” giao lưu. Theo đó, Thuận Yến sửa “Gửi em ở cuối sông Hồng” thành bài song ca nam nữ, gồm lời 1, lời 2 như hiện nay.
Năm 1999, nhân kỷ niệm 55 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, ca khúc “Gửi em ở cuối sông Hồng” được Bộ Tư lệnh Biên phòng trao giải Bài hát được các chiến sĩ bộ đội biên phòng bình chọn là hay nhất. Trước đó, năm 1994, bài hát được tặng Giải thưởng Bộ Quốc phòng.
Nhạc sĩ Thuận Yến sáng tác nhiều ca khúc nổi tiếng thể hiện tình yêu quê hương, đất nước; nhất là những ca khúc viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, về những người mẹ, về những người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam như: Vầng trăng Ba Đình (Giải nhất ca khúc của Bộ Văn hóa năm 1987), Gửi em ở cuối sông Hồng, Màu hoa đỏ (Giải thưởng Bộ Quốc phòng năm 1994), Chia tay hoàng hôn (Giải bài hát được nhiều người yêu thích năm 1992- 1993 của Đài Tiếng nói Việt Nam); Bác Hồ một tình yêu bao la, Người về thăm quê, Miền Trung nhớ Bác, Con gái mẹ đã thành chiến sĩ... (Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001).
Với những ca khúc vượt thời gian và “đi cùng năm tháng” cùng những cống hiến lớn trong hoạt động âm nhạc, nhạc sĩ - đại tá Thuận Yến vinh dự được Đảng, Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 5 (2016)./.