Mèo già thua gan chuột nhắt
(HPĐT)- Mèo thì chúng ta biết rồi. Đó là một con thú nhỏ thuộc nhóm ăn thịt, khá quen thuộc trong cuộc sống. Còn chuột, chắc mọi người cũng chẳng lạ gì. Nếu so sánh kích thước, thì con chuột nhỏ hơn con mèo nhiều lắm. Không kể các chú mèo cảnh, mèo Tây (nặng có khi hàng chục cân), chỉ tính mấy chú mèo nhà (như mèo mướp, mèo mun, mèo tam thể) thôi, ta thấy thân hình, khối lượng chú mèo (khi trưởng thành) phải gấp đến cả chục lần chuột thường. Riêng lũ chuột nhắt (còn gọi là chuột lắt) thì còn bé nữa.
Cứ theo logic mà suy, mèo bình thường đã khôn, thì khi già lại càng khôn ngoan hơn. Dân gian có câu “mèo già hóa cáo”, ý nói mèo khi già sẽ lọc lõi, rất quái và có phẩm chất chẳng khác gì loài cáo. Ấy thế mà con “mèo già” kia lại thua “gan chuột nhắt” đấy. Chuyện đời thật vô lý phải không?
Trên thực tế thì, con mèo vốn dĩ mảnh khảnh, sức yếu, khi về già còn yếu hơn. Mèo già mắt mờ chân chậm. Chúng không còn tinh nhanh và không còn sức để chạy nhảy, mất khả năng săn lùng. Chính vì vậy mà lũ chuột, kể cả chuột nhắt chẳng còn coi mèo kia là gì mà mặc sức quấy phá. Mèo già bất lực, “mất sức chiến đấu” vì lẽ đó.
Dân gian mượn hình ảnh này để chuyển tải một thông điệp đời thường: Có những người già, người nhiều tuổi, khi không còn sức khỏe thì không còn “bạo gan” như những người ở tuổi thanh niên. Thanh niên khỏe mạnh, xốc vác, dám nghĩ, dám ăn, dám làm. Còn nhiều người già lại do dự trước mọi sự tình cần phải đối mặt. Ngày xưa, người ta còn dùng câu này để ám chỉ các quan lại- những người có thế lực, có quyền hành, có của cải, nhưng khi mãn nguyện rồi thì hèn nhát không dám làm gì, thua những kẻ thường dân “thấp cổ bé họng” nhưng tỏ ra mạnh bạo, không sợ gì để đạt được mục tiêu của mình.
Mèo già nằm ấp đống tro
Sợ con chuột nhắt thập thò ngoài kia./.