“Mùa vàng” trong công tác đối ngoại
(HPĐT)- Khép lại năm 2022, tình hình thế giới tiếp tục biến động nhanh, mạnh, phức tạp, nhiều vấn đề chưa từng có tiền lệ đã xảy ra, khác biệt và khó lường. Trong nước, việc kiểm soát được dịch COVID-19 là nền tảng quan trọng để mở cửa nền kinh tế, đưa đời sống người dân trở lại trạng thái “bình thường mới” ngay từ đầu năm. Trong bối cảnh đó, yêu cầu nhiệm vụ đặt ra đối với công tác đối ngoại là tiếp tục giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc, nâng cao vị thế đất nước.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng các đại biểu tại lễ trao Huân chương Hữu nghị.
1.Nhìn lại năm 2022, hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước được triển khai đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Việt Nam tiếp tục củng cố, tăng cường quan hệ với các nước, nhất là các nước láng giềng, nước lớn và các đối tác quan trọng.
Đối với Việt Nam và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, đây là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi hàng loạt hoạt động trọng thể được tổ chức nhằm kỷ niệm 60 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao (5-9- 1962 - 5-9- 2022) và 45 năm ký kết Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác (18- 7-1977 - 18- 7-2022). Hai bên luôn khẳng định quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào là mẫu mực, thủy chung, trong sáng hiếm có, là quy luật phát triển, nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng mỗi nước, là tài sản chung vô giá của hai Đảng, hai dân tộc, cần được giữ gìn, bảo vệ, vun đắp và truyền tiếp cho các thế hệ mai sau... Nổi bật trong các hoạt động kỷ niệm 60 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao có các chuyến thăm Lào của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam và các chuyến thăm Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội Lào. Bên cạnh đó, chuyến thăm của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng của hai bên…; ký kết nhiều văn kiện hợp tác quan trọng giữa hai Đảng, hai Chính phủ, tạo hành lang pháp lý thuận lợi thúc đẩy quan hệ hợp tác, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các thỏa thuận.
Đối với Trung Quốc, mối quan hệ láng giềng hữu nghị, đối tác, hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục được tăng cường, củng cố và có bước phát triển mới theo đúng phương châm “16 chữ” và tinh thần “4 tốt”. Đặc biệt là chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng diễn ra ngay sau khi kết thúc Đại hội 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc được xem là sự kiện đối ngoại đặc biệt quan trọng đối với cả Việt Nam và Trung Quốc, thể hiện sự coi trọng của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình đối với vị thế, vai trò quốc tế của Việt Nam và cá nhân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Chuyến thăm nhằm triển khai tích cực, mạnh mẽ đường lối đối ngoại Đại hội 13 của Đảng ta, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, tin cậy chính trị giữa hai Đảng Cộng sản, hai Nhà nước và nhân dân hai nước. Đồng thời, củng cố quan hệ giữa hai đồng chí Tổng Bí thư và lãnh đạo cấp cao hai nước, phấn đấu đưa quan hệ hai nước bước sang giai đoạn phát triển mới, góp phần tích cực vào việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển; đề cao đường lối đối ngoại, khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam coi trọng quan hệ với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại, mong muốn phát triển lâu dài, ổn định, ngày càng hiệu quả, thực chất theo tinh thần nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước; khẳng định sự ủng hộ vị trí của Đảng Cộng sản Trung Quốc là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, những tư tưởng và đường lối phát triển của Đại hội 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc có lợi cho hòa bình, hợp tác, phát triển; vị trí “hạt nhân lãnh đạo” của Tổng Bí thư Tập Cận Bình được Đảng Cộng sản Trung Quốc xác lập; thúc đẩy chính sách của Trung Quốc về hữu nghị, hợp tác với Việt Nam, ủng hộ Việt Nam phát triển, có vị thế quốc tế ngày càng cao, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội 13 của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đối với Campuchia, đây là năm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Campuchia (24-6-1967 – 24-6-2022), một sự kiện lịch sử trọng đại trong quan hệ giữa hai nước. Trong lễ kỷ kỷ niệm, lãnh đạo hai nước đều khẳng định Việt Nam - Campuchia luôn luôn là những người bạn thân thiết, người láng giềng tốt, chân thành; cùng nhau xây dựng mối quan hệ đoàn kết hữu nghị, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài. Lãnh đạo cao cấp của hai nước có những chuyến thăm và làm việc, góp phần tạo xung lực mới, động lực mới, biện pháp mới, nhằm thúc đẩy quan hệ Việt NamCampuchia đi vào giai đoạn mới thực chất, hiệu quả, tin cậy hơn.
Quan hệ với các nước ASEAN khác, các nước lớn và các đối tác quan trọng, bạn bè truyền thống tiếp tục được thúc đẩy thông qua các hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc trực tiếp và trực tuyến ở cấp cao và các cấp.
Trong năm vừa qua, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh hội nhập kinh tế và ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển, đưa hợp tác kinh tế trở thành cốt lõi trong các hoạt động đối ngoại cấp cao. Từ trọng tâm là ngoại giao vaccine, ngoại giao y tế trong năm 2020 - 2021, đến năm 2022, ngoại giao kinh tế đã chuyển nhanh sang phục vụ phục hồi và phát triển kinh tế, đóng góp giảm thiểu các tác động của tình hình quốc tế hết sức phức tạp đến môi trường an ninh và phát triển đất nước. Nổi bật là hoạt động của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham gia Lễ công bố khởi động thảo luận về ý tưởng Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (IPEF, ngày 23- 5-2022), chuyển thông điệp của Việt Nam về xây dựng một khuôn khổ dựa trên các nguyên tắc mở, bao trùm, minh bạch, phù hợp với luật pháp quốc tế, vai trò trung tâm của ASEAN và bổ sung cho các liên kết kinh tế hiện có. Nhiều hợp tác về triển khai hiệu quả các FTA đã ký kết, qua đó tăng cường thúc đẩy hợp tác kinh tế với các nước, tận dụng tốt đà phục hồi của kinh tế thế giới, góp phần đạt được nhiều kết quả khởi sắc về kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, Việt Nam còn tham gia và đóng góp tích cực vào các cơ chế hợp tác đa phương và khu vực như APEC, ACMECS, khuôn khổ quan hệ đối tác Mê Kông - Mỹ (MUSP), Quỹ Á - Âu; tranh thủ hiệu quả nguồn viện trợ của các đối tác thông qua các cơ chế hợp tác Mê Kông - Lan Thương, Mê Kông - Hàn Quốc, Mê Kông - sông Hằng và ACMECS để hỗ trợ các địa phương về quản lý nguồn nước, nâng cao năng lực, xóa đói giảm nghèo và phát triển cơ sở hạ tầng.
Cùng với đó là việc thúc đẩy, làm sâu sắc quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và tháo gỡ vướng mắc trong hợp tác với các đối tác cả về chiều sâu và chiều rộng với các đối tác chủ chốt thông qua các hoạt động đối ngoại cấp cao. Nổi bật là chuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tướng Phạm Minh Chính đạt 25 thỏa thuận hợp tác; thúc đẩy mở rộng thị trường vào EU, tận dụng Hiệp định EVFTA; thu hút đầu tư...
Tiếp đó, Việt Nam chủ động, tích cực thúc đẩy đối ngoại đa phương, góp phần bảo đảm lợi ích của đất nước, ngày càng đóng góp quan trọng vào giải quyết các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển trên thế giới. Việt Nam tiếp tục khẳng định là thành viên tích cực trong thúc đẩy thực hiện các sáng kiến Việt Nam đề xuất trong năm Chủ tịch ASEAN 2020 gắn với nỗ lực chung xây dựng Cộng đồng ASEAN, ứng phó với dịch COVID-19, thúc đẩy phục hồi kinh tế; đóng góp tích cực để Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ đạt nhiều kết quả thiết thực; cùng Mỹ và Canada đồng chủ trì tổ chức Hội thảo ARF về An ninh y tế, ứng phó và phục hồi sau Đại dịch (Guam, từ ngày 4 đến 6-5- 2022). Đồng thời Việt Nam cũng tham gia và đóng góp tích cực cho nhiều hội nghị đa phương khác về các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong các vấn đề liên quan đến xung đột Nga - Ukraine, quan điểm, lập trường của Việt Nam là khách quan, rõ ràng, đó là: Việt Nam kêu gọi các bên chấm dứt xung đột, khôi phục hòa bình, bảo vệ an ninh, an toàn của người dân và các cơ sở hạ tầng thiết yếu; đồng thời, kiên trì thúc đẩy đối thoại, đàm phán để tìm giải pháp hòa bình lâu dài cho các bất đồng trên cơ sở phù hợp và triệt để tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, tính tới lợi ích, quan tâm chính đáng của các bên liên quan, vì hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới. Trong chính sách đối ngoại đa phương đó, Việt Nam luôn khẳng định cả Nga và Ukraine đều là đối tác quan trọng, là bạn bè truyền thống, lâu đời và Việt Nam vẫn luôn coi trọng, duy trì và phát triển quan hệ đối ngoại một cách bình đẳng, trên tinh thần hợp tác, cùng phát triển, phấn đấu vì một thế giới hòa bình, ổn định. Trong chuyến thăm và làm việc tại Mỹ và Liên hợp quốc tháng 5-2022, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ thông điệp: “Trong một thế giới đầy biến động, cạnh tranh chiến lược và nhiều lựa chọn, Việt Nam không chọn bên mà chọn chính nghĩa, sự công bằng, công lý và lẽ phải trên cơ sở các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc; bình đẳng, tất cả cùng có lợi, tất cả cùng chiến thắng”.
Việt Nam cũng làm tốt công tác thông tin đối ngoại, ngoại giao văn hóa và xử lý hài hòa, thỏa đáng các vấn đề nhân quyền. Thông tin đối ngoại được triển khai kịp thời, đồng bộ, đáp ứng tốt yêu cầu, mục tiêu đặt ra, đóng góp thiết thực, hiệu quả vào sự phát triển tích cực của kinh tế - xã hội. Công tác ngoại giao văn hóa được triển khai ngày càng bài bản và chuyên nghiệp, gắn kết và thúc đẩy thực hiện ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế.
Trong vấn đề dân chủ nhân quyền, Việt Nam tích cực trao đổi, tham vấn với các nước, cũng như tiến hành các biện pháp đấu tranh cần thiết cả về song phương và đa phương. Tại phiên họp của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77 tại New York (Mỹ) ngày 11-10- 2022 (theo giờ New York, đêm 11-10 theo giờ Hà Nội), Việt Nam được bầu làm thành viên của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023- 2025. Điều này thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những chính sách, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong việc bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền của người dân trên tất cả các lĩnh vực./.