Thắm sắc Phượng đỏ bên bờ biển Đông xanh

 TS Đoàn Duy Khương

Ngày nay, cùng với sự hình thành, lan tỏa của cách mạng công nghiệp 4.0, những thành quả của hơn 40 năm đổi mới, hội nhập kinh tế thế giới, đã định vị Việt Nam và thành phố Hải Phòng với ba vị thế nổi trội trong bối cảnh mới:

Một là, Việt Nam đang trở thành một trong những nền kinh tế thị trường năng động nhất khu vực Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương với sự hình thành của 5 nguồn lực (vốn) mạnh mẽ của kinh tế đất nước: tài chính, tự nhiên, sản phẩm, con người và xã hội.

Hai là, Việt Nam trở thành một trong số rất ít quốc gia chiếm vị trí tối quan trọng trên biển Đông - tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương, châu Âu - châu Á, Trung Đông - châu Á. Đây được coi là tuyến đường vận tải quốc tế nhộn nhịp thứ hai của thế giới.

Biển Đông mang tầm quan trọng chiến lược to lớn. Ngoài tiềm năng về năng lượng, khoáng sản và hải sản, số liệu thống kê cho thấy hơn 90% lượng vận tải thương mại của thế giới thực hiện bằng đường biển, 45% trong số đó phải đi qua vùng biển Đông với lượng thương mại trị giá gần 5,5 nghìn tỷ USD mỗi năm. Nhiều nước và vùng lãnh thổ ở khu vực Đông Á có nền kinh tế phụ thuộc sống còn vào con đường biển này như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Singapore và cả Trung Quốc.

Đây là mạch đường thiết yếu vận chuyển dầu và các nguồn tài nguyên thương mại từ Trung Đông và Đông Nam Á qua Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương tới Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Ba là, với sự thay đổi khu vực và thế giới, có hai lĩnh vực trọng tâm lớn nhất được đặt ra trong thương mại toàn cầu: Tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng sản phẩm. Với sự phát triển của công nghệ số thì logistics ngày càng đóng vai trò trung tâm của chuỗi cung cung ứng, không chỉ vì chi phí đầu tư lớn (logistics trung bình chiếm khoảng 5% tổng sản phẩm quốc nội, chiếm 20% giá cuối cùng của hàng hóa) mà còn có tính chất quyết định chất lượng của thương mại quốc tế, khi bất kể khoảng cách xa, gần, mỗi khách hàng đều mong muốn sản phẩm của mình được giao một cách nhanh chóng, hoàn hảo nhất. OECD ước tính lợi ích tiềm năng của ASEAN (bao gồm Việt Nam) từ việc giảm chi phí vận chuyển hàng hóa giữa các nước trong khu vực, sẽ làm tăng tính cạnh tranh và thương mại tăng lên ở mức 4,5 USD mỗi năm, nhưng nếu khu vực này chủ động tác động trực tiếp có thể đẩy con số đó lên cao hơn nhiều. ASEAN được xây dựng dựa trên các quan hệ thương mại, đó là động cơ chính cho sự tăng trưởng phi thường của khu vực và logistics là đáy của sơ đồ kim tự tháp cần thiết cho tất cả các hoạt động thương mại đó. Với sự hình thành, phát triển các chương trình HNKTQT như ASEAN - Trung Quốc, ASEAN - Ấn Độ, EUVFTA,CP TPP, RCEP, sáng kiến “Một con đường, một vành đai”, và đặc biệt là Khung khổ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương IPEF…., định vị Việt Nam có một vị trí chiến lược trung tâm trong chuỗi cung ứng. Trong quy hoạch phát triển logistics, chiến lược kết nối vùng công nghiệp logistics đang hình thành, phát triển với tốc độ cao trên toàn thế giới. Kết nối vùng công nghiệp logistics là phương thức hữu hiệu để phát triển kinh tế không gian khu vực, điều chỉnh cơ cấu công nghiệp, hình thành bố cục chiến lược kinh tế...

Hải Phòng với vị trí đắc địa có một không hai ở Việt Nam, có thể kết nối đồng thời đường bộ, đường không, đường biển, đường thủy nội địa và đặc biệt là hệ thống đường sắt đã có với các địa phương và các nước khu vực. Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có vị trí rất quan trọng trong việc hình thành mạng lưới vận tải đường sắt ở phía Bắc sông Hồng. Đây là tuyến đường sắt chạy theo hành lang Đông - Tây nối liền vùng Tây Bắc với vùng đồng bằng và cảng biển Hải Phòng - một trong những trung tâm hàng hải lớn nhất Việt Nam. Hợp tác phát triển “hai hành lang một vành đai kinh tế” Việt Nam – Trung Quốc bao gồm hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, hành lang kinh tế Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng. Việc kết nối đường sắt Trung Quốc không phải chỉ phục vụ vận tải liên vận hai nước mà còn vận tải liên Á và sang cả EU.

Trên cơ sở thực tế đó, Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định: Xây dựng và phát triển Hải Phòng trở thành thành phố đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là động lực phát triển của vùng Bắc bộ và của cả nước với trọng điểm là dịch vụ logistics, với mục tiêu cụ thể: Đến năm 2025, trở thành trung tâm dịch vụ logistics quốc gia; đến năm 2030, trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại bằng cả đường biển, đường hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao.

Hải Phòng thời gian qua có sự phát triển vượt bậc cả về chất và lượng trong các lĩnh vực kinh tế- xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực; tạo dựng được vị thế, mắt xích quan trọng trong tuyến hàng hải toàn cầu. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế, lĩnh vực logistics tại đây chưa phát triển tương xứng với tiềm năng và còn không ít bất cập. Đánh giá đúng thực trạng, thành phố đề ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phù hợp, có tính khả thi cao để tạo cơ sở, nền tảng phát triển mạnh mẽ hơn nữa lĩnh vực logistics, hoàn thành mục tiên được đề ra trong Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị.

Hiện nay, trong thời đại "vạn vật kết nối" (Internet of Things), các sản phẩm đều phải có tiêu chuẩn phù hợp để có thể kết nối với nhau nhằm tự động hóa liên tục và đạt được hiệu quả tối đa. Với lợi thế vị trí địa lý quan trọng trong khu vực kết nối giữa công xưởng lớn nhất trên thế giới và các thị trường lớn quốc tế, Hải Phòng cần tiên phong xây dựng chiến lược định vị thành phố trong chuỗi cung ứng quốc tế bao gồm tất cả sự phối hợp giữa các đối tác trong và ngoài nước có vai trò trong mạng lưới này cũng như tìm nguồn cung ứng, sản xuất, vận chuyển, kho bãi và bán hàng. Mục tiêu cuối cùng chuỗi cung ứng là tìm ra các quy trình bảo đảm luồng hàng hóa trôi chảy, hiệu quả, mang đến cho khách hàng trải nghiệm tuyệt vời và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển ở cấp độ không chỉ quốc gia mà còn ở bình diện khu vực. Ngoài ra, chiến lược định vị đó phải dựa trên quy hoạch phát triển liên kết vùng công nghiệp logistics phù hợp với tầm nhìn quốc gia về kinh tế biển để tập trung vào việc di chuyển và lưu trữ hàng hóa trong chuỗi cung ứng. Liên kết này sẽ tạo ra mạng lưới các mối quan hệ kinh tế bao gồm các công ty, nhà cung cấp và nhà cung cấp dịch vụ, cũng như các cơ quan chính phủ và các tổ chức khác cung cấp hỗ trợ giáo dục, thông tin, nghiên cứu và kỹ thuật cho nền kinh tế khu vực nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh, giảm chi phí (cả về tài chính và thời gian), tạo công ăn việc làm và tăng trưởng kinh tế cũng như thu hút nhiều vốn FDI hơn nữa và đáp ứng các mục tiêu biến đổi khí hậu.

Cuối cùng, để thực hiện được chiến lược trên, vai trò của con người vẫn là quyết định. Tính cách chủ động, đổi mới sáng tạo truyền thống của người đất Cảng một lần nữa lại được thử thách trong công cuộc đổi mới kinh tế lần thứ hai của đất nước qua sự chỉ dấu của Đại hội Đảng lần thứ 13. Vượt qua khó khăn vươn tới những thành công mới, sắc Phượng đỏ thể hiện tinh thần khát khao chiến thắng bất diệt của người Hải Phòng sẽ mãi kiêu hãnh lung linh bên bờ biển Đông, để cùng dân tộc hướng tới tầm nhìn 2050 với nước Việt “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.

Tháng 12-2022

TS ĐOÀN DUY KHƯƠNG