Cần “thuốc” đặc trị với sách giả, sách lậu

Sách giả và sách thật đặt cạnh nhau, phải rất tinh ý thì mới biết được đâu là “hàng nhái”.

Mới đây, người dân sửng sốt khi cơ quan chức năng liên tục triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán sách giả. Tại các nhà xưởng của đường dây sản xuất sách giả ở Hà Nội, hơn 100 tấn sách “nhái” bị cơ quan công an thu giữ, với hơn 400 đầu sách và gần 400.000 cuốn; cùng các máy in màu, máy photocopy, máy cắt, máy vào bìa, hệ thống cắt gập... Từ kết quả điều tra này, Công an Hà Nội khởi tố, tạm giam 3 đối tượng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả”. Tại Thái Bình, một chủ cửa hàng sách tự chọn cũng vừa bị xử lý về tội “buôn bán hàng giả”, khi đối tượng nhập bán hơn 90.000 cuốn sách giáo khoa giả ở tỉnh nhà.

Thực tế cho thấy, nhiều đơn vị làm sách, NXB chính thống ở nước ta trong nhiều năm qua phải đối mặt với vấn nạn sách giả trôi nổi trên thị trường. Năm 2022 vừa qua, Cục Quản lý thị trường Hà Nội và các đơn vị liên quan triệt phá đường dây sản xuất sách giáo khoa giả có số lượng lớn nhất cả nước từ trước tới nay. Trước khi cơ quan chức năng “xóa sổ” đường dây này, hơn 9 triệu cuốn sách giáo khoa giả, sách tham khảo giả từ lớp 1 đến lớp 12 và một số loại sách giả khác được các đối tượng bán cho hàng trăm nhà sách trên cả nước.

Đại diện Công ty sách First News- Trí Việt rất nhiều lần lên tiếng trước truyền thông, vô số cuốn sách của đơn vị này được mua bản quyền, bán chạy như “Đắc nhân tâm”, “Hạt giống tâm hồn”, “Muôn kiếp nhân sinh”... bị in lậu, làm giả và bán với giá bằng một nửa so với sách bản quyền. First News- Trí Việt thống kê, có hơn 280 đầu sách, có hơn 40 trang mạng xã hội rao bán công khai sách giả của công ty cùng hàng trăm đầu sách của các nhà xuất bản khác.

NXB Kim Đồng- đơn vị làm sách thiếu nhi lớn và uy tín nhất ở nước ta cũng rơi vào cảnh tương tự. Đại diện NXB Kim Đồng cho biết, có những cuốn sách vừa in ra thì không lâu sau đó, sách giả như “anh em sinh đôi” từ hình thức tới nội dung được bày bán ngoài thị trường, các trang mạng xã hội. Trong đó bộ “Kính vạn hoa” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh do NXB Kim Đồng giữ bản quyền, được làm giả và rao bán nhiều nhất trên mạng thời gian qua. Sách giả có kích thước không đều, bìa và giấy được cắt xén ẩu, nham nhở, bong tróc, gáy sách nhăn nhúm, hình ảnh nhòe vỡ, keo dán lồi lõm, bong tróc. Chính vì mua phải sách giả, nên nhiều người vô tình có những đánh giá về đơn vị này không tốt, qua đó khiến NXB Kim Đồng bị ảnh hưởng nặng nề uy tín lẫn doanh thu.

Đáng chú ý hơn nữa, theo đại diện Saigon Books, có những trường hợp như cuốn sách “Hiểu về trái tim của Thiền sư Thích Minh Niệm” được đơn vị phát hành cam kết dành lợi nhuận để làm từ thiện, mổ tim miễn phí cho trẻ em nghèo cũng bị nhiều nơi in lậu, làm giả và bán tràn lan trên các trang mạng xã hội. Nhiều người đánh giá việc làm sách giả về cuốn sách này và bán với mục đích thu lời là hành động bất nhẫn.

Chia sẻ chung quanh câu chuyện này, ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản- In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông) thừa nhận, mặc dù công tác phòng, chống sách giả, sách lậu đạt được nhiều kết quả tích cực, song tình trạng tiêu cực còn rất phổ biến. Dù các đơn vị phát hành sách chủ động dùng nhiều biện pháp như in logo, dán tem chống hàng giả, sử dụng giấy in đặc biệt… để đối phó với nạn sách giả, sách lậu nhưng cũng không lại.

Để ngăn chặn và đẩy lùi vấn nạn này, ông Nguyễn Văn Phước, Giám đốc công ty sách First News- Trí Việt cho rằng: Chúng ta cần có biện pháp xử lý mạnh mẽ hơn nữa. Việc sản xuất, in ấn và tiêu thụ sách giả không chỉ vi phạm Luật Bản quyền, Luật Xuất bản Việt Nam mà còn vi phạm quy định của Luật hình sự về tội sản xuất, tiêu thụ hàng giả. Tuy nhiên hiện nay, chế tài xử lý vi phạm còn nương nhẹ, chưa đủ sức răn đe, phần lớn vẫn chỉ dừng lại ở phạt vi phạm hành chính.

Nhiều chuyên gia có cùng quan điểm, cho biết hiện nay hành vi in ấn, buôn bán sách giả, sách lậu bị xử phạt nhưng phần lớn chỉ ở mức phạt hành chính từ 30 triệu đến 40 triệu đồng. Với lợi nhuận thu được từ việc in ấn, buôn bán sách giả, sách lậu, mức xử phạt trên chẳng khác nào “bắt cóc bỏ đĩa”, nhiều đối tượng sau khi nộp phạt lại tiếp tục vi phạm. Để xuất bản được một cuốn sách, thông thường NXB phải qua rất nhiều công đoạn như: Mua bản quyền, xin giấy phép, biên tập, chế bản… Trong khi đó, các đối tượng làm sách giả chỉ mất tiền giấy in và công in. Số tiền này chỉ chiếm khoảng 10 đến 20% giá bìa, vì thế họ có thể tăng chiết khấu cho người bán sách, đồng thời hạ giá cho người mua để “cạnh tranh” với sách thật.

Ngoài các biện pháp tuyên truyền, giáo dục, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng, cùng những ứng dụng công nghệ nhằm phân biệt sách thật, sách giả và chống in lậu, bà Phạm Thị Hóa, Phó tổng giám đốc Công ty CP Phát hành sách thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, các cơ quan chức năng liên quan cần mạnh tay, quy trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân vi phạm để lành mạnh hóa hoạt động xuất bản nói chung, ngành sách nói riêng./.

KHÔI NGUYÊN