Trọng trách nơi đầu sóng
Hải Phòng - trọng trách khác thường
PGS.TS Trần Đình Thiên
Bộ Chính trị hai lần ban hành Nghị quyết “riêng” về Hải Phòng. Lần thứ nhất, Nghị quyết số 32-NQ/TW, ban hành tháng 8-2003. Lần thứ 2, Nghị quyết 45-NQ/TW, ban hành tháng 1-2019. Việc được Bộ Chính trị ban hành hai Nghị quyết riêng trong vòng 15 năm xác nhận tầm vóc, vai trò và vị thế lịch sử của Hải Phòng trong chiến lược phát triển quốc gia, cả ở chiều lịch sử lẫn định hướng tương lai.
Đặc biệt, trong Nghị quyết lần hai, Bộ Chính trị giao Hải Phòng sứ mệnh phát triển thực sự khác thường, hiểu theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Khác thường không chỉ ở nội hàm mục tiêu mà chủ yếu ở tầm cỡ và mức độ thách thức của các nhiệm vụ đặt ra, hiếm thấy ở địa phương nào khác, kể cả với các thành phố trực thuộc Trung ương như Hải Phòng.
Nghị quyết 45 xác định hệ mục tiêu phát triển Hải Phòng đến năm 2025-2030 và tầm nhìn 2045 - thể hiện khát vọng phát triển của đất nước đặt vào Hải Phòng, cũng là khát vọng của chính Hải Phòng, là trọng trách chính trị mà cả nước và Hải Phòng phải thực hiện bằng được.
Mục tiêu định hướng tổng quát:
- Đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của cả nước.
- Sớm trở thành thành phố công nghiệp - cảng biển hiện đại, thông minh, bền vững với những ngành mũi nhọn như kinh tế biển, cơ khí chế tạo, điện tử, logistics, khoa học và công nghệ biển.
Bạch Long Vĩ. Ảnh: Nguyễn Đại Thắng
Mục tiêu phát triển thành phố công nghiệp - cảng biển:
Đến năm 2025: cơ bản hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đạt các tiêu chí đô thị loại 1, có công nghiệp phát triển hiện đại, thông minh, bền vững; kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại kết nối thuận lợi với trong nước và quốc tế; trọng điểm dịch vụ logistics; trung tâm quốc tế về giáo dục, đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế biển.
Đến 2030: Trở thành thành phố công nghiệp phát triển hiện đại, thông minh, bền vững tầm cỡ khu vực Đông Nam Á; trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại bằng cả đường biển, đường hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao. Cơ bản đạt các tiêu chí đô thị loại đặc biệt.
Mục tiêu vị thế quốc gia và vùng:
Đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; là một cực quan trọng trong tam giác phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, động lực phát triển của vùng Bắc bộ và cả nước; trọng điểm kinh tế biển của cả nưóc, trung tâm quốc gia về dịch vụ logistics, về khoa học - công nghệ biển; cùng với Hạ Long trở thành trung tâm du lịch quốc tế.
Mục tiêu vị thế quốc tế:
Vươn ngang tầm các thành phố tiêu biểu ở châu Á
Đến 2030: Thành phố công nghiệp tầm cỡ khu vực Đông Nam Á.
Đến 2045: có trình độ cao trong nhóm các thành phố hàng đầu châu Á và thế giới.
Thật sự là một hệ nhiệm vụ mang tính thách thức cao độ, nhất là trong bối cảnh phát triển quốc tế đầy bất ổn và bất thường hiện nay. Tính thách thức đó được thể hiện một cách tương xứng ở phía các mục tiêu định lượng, điển hình là ở chỉ tiêu GRDP trong giai đoạn 2021-2030: tăng trưởng GRDP 12,5-13,0%/năm và tăng 5,1 lần (tức 510%) khối lượng GRDP/người. Kinh nghiệm thế giới cho thấy, đó là những con số “thần kỳ” mà cho đến nay, chỉ có rất ít nơi đạt được.
Liệu những con số thần kỳ đặt ra cho Hải Phòng đó có là “thách thức quá tầm”, chỉ là “ước vọng” ít tính khả thi?
Đương nhiên, đối diện với nhiệm vụ khác thường, cách tư duy để giải quyết vấn đề cũng phải khác thường. Chân lý này đã được đúc kết trong chính thực tiễn phát triển hiện đại của Hải Phòng, trong cách liên kết và phối hợp các nguồn sức mạnh tiềm chứa trong bản thân Hải Phòng cũng như từ cả nước.
Không nghi ngờ gì, Hải Phòng có những tiềm năng và lợi thế phát triển khác thường. Hải Phòng có cảng biển quốc tế lớn nhất khu vực phía Bắc, đang được ráo riết hiện đại hóa và tiếp tục mở rộng. Hải Phòng có “hậu phương công nghiệp” rộng lớn cả về quy mô và triển vọng - không giới hạn ở vùng Bắc bộ đang trỗi dậy của Việt Nam, mà còn kéo dọc hai hành lang kinh tế nối tận Côn Minh và Nam Ninh của Trung Quốc. Hải Phòng có dải duyên hải phía Bắc đầy tiềm năng đang được kết nối bằng trục đường cao tốc ven biển. Hải Phòng có Cát Bà - Đồ Sơn, kết hợp với Hạ Long và Bái Tử Long của Quảng Ninh thành trung tâm du lịch quốc gia có sức cạnh tranh quốc tế cao bậc nhất. Hải Phòng còn nhiều tiềm năng và lợi thế khác. Đó là nền tảng bảo đảm cho Hải Phòng sức trỗi dậy mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
Bên cạnh những lợi thế và tiềm năng “trời cho”, Hải Phòng còn có nguồn sức mạnh to lớn khác - sức mạnh của con người Hải Phòng, của lịch sử và văn hóa của vùng đất thiêng này chung đúc lại.
Hơn 40 năm trước, vượt qua các thiên kiến, giáo điều, chính công cuộc “khoán hộ” lừng danh (hay “khoán 100” - tên gọi chính thức trong văn kiện Đảng), khởi nguồn từ Đoàn Xá của Hải Phòng đã mở đầu công cuộc đổi mới phi thường, giải thoát nền kinh tế khỏi chế độ kế hoạch hóa tập trung bao cấp bảo thủ và trì trệ, hồi sinh kinh tếxã hội đang đứng trên bờ vực khủng hoảng, đem đến sự đổi đời kỳ diệu cho đất nước.
Điểm hội tụ sức mạnh quốc gia, nút hội nhập quốc tế
Trong lịch sử phát triển, để làm nên danh hiệu của mình, Hải Phòng hội tụ nhiều điều kiện và yếu tố khác biệt, khác thường. Hải Phòng - “nơi đầu sóng”, tọa độ luôn đối mặt với biển cả đầy bão tố, có chức năng tự nhiên là “chống chọi để sinh tồn” và bảo vệ quốc gia. Trong tư duy hiện đại, Hải Phòng còn hàm nghĩa “vùng đất tiên phong đổi mới”, “nút hội nhập quốc tế”, nơi “hội tụ sức mạnh quốc gia”.
Cảng biển lớn cùng vị trí kết nối chiến lược mang lại cho Hải Phòng vị thế địa - kinh tế quan trọng “độc nhất vô nhị”: toàn bộ “hậu phương công nghiệp Bắc bộ”, dọc 2 hành lang kinh tế nối Côn Minh và Nam Ninh của Trung Quốc, hành lang kinh tế duyên hải phía Bắc đều “tụ” về đây, biến Hải Phòng, một cách tự nhiên, thành “nút hội nhập kinh tế quốc tế”, thành “điểm hội tụ nguồn lực quốc gia” lớn nhất phía Bắc. Cùng với Hà Nội và Quảng Ninh, Hải Phòng hợp thành ba cực tăng trưởng phía Bắc, với vai trò chức năng là “Trung tâm hội nhập phát triển”.
Chính trong sự nhận diện đó, xác định rõ tiềm năng, lợi thế, và phẩm chất, năng lực “đứng đầu sóng”, “tiên phong đổi mới” của Hải Phòng, cả hai Nghị quyết của Bộ Chính trị về Hải Phòng đều khẳng định tầm quan trọng hàng đầu và vị thế khác biệt của Hải Phòng trong chiến lược phát triển quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết số 45 đã trao cho Hải Phòng những trọng trách và nhiệm vụ mới tầm cỡ quốc gia - thời đại đầy thách thức./.