Tổ chức mùa lễ hội văn minh

Lễ khai hội chùa Hương tại chùa Thiên Trù. Ảnh: VOV

Mùa xuân là mùa lễ hội ở nước ta, với rất nhiều loại hình diễn ra, trong đó nổi tiếng và được nhiều người quan tâm, sôi động nhất là Lễ hội chùa Hương, Lễ hội đền Sóc (Hà Nội); Lễ hội Khai ấn đền Trần (Nam Định); Lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh); Lễ hội chợ Viềng (Nam Định); Lễ hội đền Vua Mai (Nghệ An); Lễ hội vật làng Sình (Thừa Thiên- Huế); Lễ hội Cầu Ngư (làng chài ven biển Nam Trung Bộ); Lễ hội núi Bà Đen (Tây Ninh); Lễ hội chùa Bà Thiên Hậu (Bình Dương); Lễ hội đền Đức Thánh Trần (thành phố Hồ Chí Minh)... Các lễ hội này đều mang nhiều giá trị văn hóa truyền thống, người dân là chủ thể tham gia với ước nguyện cho một năm mới gặp nhiều may mắn, bình an, hạnh phúc, thịnh vượng…

Theo đánh giá của Cục Văn hóa cơ sở, không tính 2 năm dịch bệnh COVID-19 khiến các hoạt động lễ hội bị hoãn hoặc hủy, các địa phương trên cả nước nghiêm túc thực hiện Nghị định số 110 của Chính phủ quy định về quản lý và tổ chức lễ hội. Thông qua các lễ hội, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy, tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân được bảo đảm, khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố, không khí dân chủ trong xã hội được tăng lên, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tê - xã hội.

Bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở cho biết: Mùa lễ hội năm 2023 dự báo có những đột biến vì chúng ta ở trạng thái bình thường mới. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch yêu cầu các cơ quan, đơn vị có liên quan triển khai nhiều nội dung, trong đó có công tác quản lý tổ chức lễ hội. Gần đây, cơ quan làm việc với các địa phương để triển khai các văn bản, hướng dẫn quản lý, tổ chức lễ hội. Theo đó, từng địa phương đều có phương án, kịch bản chuẩn bị các hoạt động tổ chức lễ hội. Với công tác quản lý và tổ chức lễ hội, đề nghị các địa phương tổ chức lễ hội truyền thống theo đúng bản chất, ý nghĩa lịch sử văn hóa, phù hợp thuần phong mỹ tục; loại bỏ hoặc thay thế những tập tục không còn phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển.

Đơn cử, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội ban hành kế hoạch quản lý và tổ chức lễ hội năm 2023, theo đó Ban tổ chức lễ hội các địa phương nghiêm cấm các hoạt động mê tín, dị đoan; cấm tổ chức trò chơi có tính chất cá cược; cấm hoạt động đổi tiền có chênh lệch giá trong khu vực lễ hội. Lễ hội chùa Hương 2023 (diễn ra từ mồng 6 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch), Ban Tổ chức lễ hội thành lập 7 tiểu ban, phụ trách các công việc cụ thể. Để tăng thêm tiện ích cho người dân, Ban tổ chức Lễ hội chùa Hương 2023 đổi mới hình thức bán vé truyền thống sang vé điện tử, bỏ việc bán vé tại hai cổng Tiên Mai và Đục Khê, tạo sự thông thoáng, thuận tiện cho du khách về thăm quan. Đại diện Ban tổ chức lễ hội chùa Hương 2023 cho biết sẽ có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn, xử lý tình trạng nâng giá hàng hóa, đổi tiền lẻ, đốt vàng mã không đúng nơi quy định vẫn xảy ra.

Tại Lễ hội đền Sóc, nỗi lo lớn nhất là tình trạng cướp lộc, từng có nhiều năm liền do người dân tranh cướp lộc mà xảy ra xô xát, nhưng 3 năm trở lại đây, vấn nạn này được ngăn chặn. Để không lặp lại “những điều trông thấy mà đau đớn lòng”, Ban tổ chức Lễ hội Đền Sóc 2023 đề nghị Công an địa phương có phương án bảo vệ đoàn rước hoa tre và đoàn rước trầu cau; xử lý nghiêm các hành vi gây rối trật tự công cộng.

Với một lễ hội còn những ý kiến trái chiều như Lễ hội Phết Hiền Quan (Tam Nông, Phú Thọ), để bảo đảm diễn ra văn minh, lành mạnh, chính quyền địa phương xây dựng Đề án đổi mới công tác tổ chức và quản lý lễ hội trên. Theo kịch bản của Ban tổ chức gửi lên Cục Văn hóa Cơ sở, phần lễ được tổ chức trang nghiêm theo truyền thống, bản sắc văn hóa của vùng và theo phong tục, tín ngưỡng thờ cúng Thiều Hoa Công chúa. Phần hội (đánh Phết) phối hợp cách đánh Phết truyền thống với cách đánh Phết hiện nay. Quanh sân Phết, ngoài khu vực cây nêu, Ban tổ chức bố trí 3 lượt hàng rào cùng lực lượng công an, an ninh bảo vệ, không để nhân dân, du khách tràn vào sân Phết.

Được biết Cục Văn hóa cơ sở đề nghị các địa phương thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch những quy định của Nghị định 110, xây dựng kịch bản, phương án tổ chức các hoạt động lễ hội một cách khoa học và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của người dân. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch cũng có những văn bản yêu cầu tăng cường các giải pháp về thanh tra kiểm tra trước và sau lễ hội. “Theo Nghị định 110, Chính phủ giao chính quyển địa phương các cấp quản lý đối với các loại hình lễ hội tương ứng. Địa phương nào để xảy ra vi phạm thì lãnh đạo phải chịu trách nhiệm”- bà Ninh Thị Thu Hương nêu rõ./.

HOÀNG ANH