Đi lễ đầu xuân: Cầu bình an, không mê tín dị đoan
(HPĐT)- Các hoạt động cầu bình an đầu Xuân mới vốn là nét đẹp văn hóa truyền thống lâu đời của người Việt. Tuy nhiên, để hoạt động tâm linh này phát huy được những giá trị tinh thần truyền thống, không bị biến tướng, các cơ sở thờ tự và chính quyền địa phương cần tăng cường bảo đảm an ninh trật tự địa bàn, đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa, cách thức hành lễ tiết kiệm, phù hợp thuần phong mỹ tục của dân tộc.
Người dân thành tâm chiêm bái tại Khu di tích Bạch Đằng Giang (huyện Thủy Nguyên).
Đến hẹn lại… tiếp diễn
Bắt đầu ngày làm việc đầu tiên của năm mới vào mồng 5 Tết Quý Mão, chị Phạm Hải Anh, nhân viên văn phòng, ở phường Đồng Quốc Bình (quận Ngô Quyền) cho biết, bên cạnh những lời chúc sức khỏe đầu năm mới, đồng nghiệp của chị dành nhiều thời gian chia sẻ về các địa chỉ xem bói tại Hải Phòng. Với mong muốn giải hạn năm 2023, chị Hải Anh tìm đến nhà thầy bói ở huyện Thủy Nguyên. “Thầy” hướng dẫn chị gửi 2 triệu đồng để “thầy mua lễ, sắp lịch cúng từ A đến Z” và thỉnh 1 lá bùa cầu an với giá 1 triệu đồng để hóa giải “vận xui”. Tuy nhiên, khi chị xin cách tự lễ bái ở nhà thì bị “thầy” tỏ thái độ khó chịu và đuổi về.
Hiện nay, bên cạnh xem bói truyền thống nêu trên, nhiều tài khoản trên mạng xã hội Facebook như “Xem bói Hải Phòng”, “Chuyên đá phong thủy”, “Tarot Hải Phòng” ngang nhiên tự nhận là “cậu đồng”, “cô đồng”, “dự báo tương lai dưới góc nhìn khoa học” và cung cấp dịch vụ bói toán trực tuyến như xem chỉ tay, coi tướng mạo, chọn giờ đẹp, “cắt duyên âm”… là những hình thức mà các đối tượng xấu lợi dụng để lừa đảo tiền bạc, rao bán bùa chú, vật phẩm tâm linh trái quy định.
Cứ mỗi độ xuân về, bên cạnh những nét đẹp trong đời sống văn hóa tâm linh, không ít người vẫn lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi hay có cách ứng xử chưa đúng đắn ở chốn tôn nghiêm. Việc người dân chen lấn vào điện chính để hành lễ; tham gia các hoạt động bói toán; đốt nhiều vàng mã; cài tiền lẻ vào tượng Phật… không phải chuyện mới. Theo sư thầy Thích Tịnh Hải, trợ duyên Chùa Tiên Sa (huyện An Dương), với quan niệm “trần sao, âm vậy”, những ngày đầu năm mới, hay rằm, mồng 1 hằng tháng, nhiều người chi khoản tiền không nhỏ để mua vàng mã dâng cúng gia tiên, đình, chùa, sau đó đốt, gây ô nhiễm môi trường, lãng phí tiền của và dễ phát sinh cự cố cháy nổ. Từ năm 2019, Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra công văn yêu cầu các chùa không đốt vàng mã, do vậy người dân cần thay đổi dần suy nghĩ, thói quen, tập tục nhằm hạn chế và tiến tới chấm dứt việc làm này.
Tạo nếp văn hóa lành mạnh
Theo Thượng úy Nguyễn Thanh Tùng, Công an phường Đồng Quốc Bình (quận Ngô Quyền), trong quá trình bám sát địa bàn, triển khai nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn, trật tự xã hội dịp đầu năm mới, các cán bộ, chiến sĩ thường khuyến khích, vận động người dân xây dựng nếp sống lành mạnh, thực hành các nghi lễ đơn giản, tiết kiệm, tránh mê tín dị đoan. Nếu phát hiện cá nhân, tổ chức nào có dấu hiệu lợi dụng hình thức bói toán để tuyên truyền các hành vi trái thuần phong mỹ tục, trục lợi bất chính, người dân cần báo ngay tới cơ quan chức năng để vấn nạn này được ngăn chặn, xử lý kịp thời.
Thượng tọa Thích Tục Khang, Ủy viên Hội đồng trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng, chùa Hồng Phúc (Kiến An) cho biết, để người dân du xuân, lễ bái yên vui, chung tay xóa bỏ các hoạt động mê tín, dị đoan dịp đầu năm, trước cổng chùa Hồng Phúc, Ban quản lý chùa niêm yết bảng nội quy, hướng dẫn người dân tuân thủ một số quy định như: nghiêm cấm các hoạt động mua bán, đổi tiền lẻ, bói toán, phát tán tờ rơi không đúng quy định pháp luật trong khuôn viên chùa. Về việc tổ chức các nghi lễ tại chùa, gia chủ đăng ký với nhà chùa và thành tâm tự sắm lễ; các tăng ni, phật tử không bổ bán hoặc định giá các lễ. Ban quản lý chùa khuyến khích người dân phát tâm làm việc thiện, quan tâm đến những mảnh đời khó khăn, thay vì chuẩn bị mâm cao cỗ đầy, vàng mã dâng lên các điện. Ngoài ra, tránh để du khách hiểu nhầm ý nghĩa của cơ sở văn hóa tâm linh, các đoàn khách thăm quan, du lịch trong và ngoài nước cần có hướng dẫn viên liên hệ trước với Trụ trì chùa hoặc Ban quản lý chùa. Khi thuyết minh, giới thiệu với du khách, hướng dẫn viên cần thông tin đúng, đủ về cảnh quan và lịch sử chùa.
Việc bài trừ mê tín, dị đoan sẽ đạt hiệu quả cao khi người dân có tư duy tích cực, lối sống văn hóa lành mạnh, nhìn nhận đúng bản chất các hoạt động tâm linh, cầu bình an. Sự thành công, hạnh phúc trong cuộc sống đến từ sự nỗ lực, cố gắng lao động, chăm làm việc thiện của mỗi người chứ không phải ở những hoạt động biến tướng trong văn hóa tâm linh./.