Các lễ hội truyền thống của Hải Phòng dịp đầu xuân: Độc đáo, đậm bản sắc miền biển

Các đội thi dự Lễ hội bơi chải đền, chùa Ngọ Dương – Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Ảnh: CTV

Tái hiện Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

“Trên đền tế lễ dâng hương/Dưới sông trai tráng bơi thuyền thể thao” là câu ca dao về lễ hội bơi trải đền, chùa Ngọ Dương, được người dân nơi đây lưu truyền từ bao đời nay. Vào mồng 5 tháng Giêng, từ người già đến trẻ nhỏ nô nức hoà vào không khí lễ hội, cổ vũ 70 vận động viên đến từ 5 đội đua trong xã. Hàng nghìn người đứng hai bên bờ sông Cửa Bồng trước đền Ngọ Dương, hò reo theo tiếng trống, tiếng loa rộn ràng, hừng hực tinh thần thượng võ của dân tộc.

Tự hào về truyền thống lịch sử, văn hoá của làng quê, ông Tống Văn Vững, hơn 70 tuổi, đại diện Ban quản lý đền, chùa Ngọ Dương tự hào kể, theo hương ước cổ, lễ hội được tổ chức tại khu vực sông Cổ Bồng để tưởng nhớ thành hoàng làng Hoàng Độ cư sĩ – người có công tham gia góp phần vào thắng lợi của khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Tham gia có 5 thuyền rồng đại diện 5 thôn của làng Ngọ Dương, các vận động viên phải là trai chưa vợ, khoẻ mạnh. Cách bơi chải của người Ngọ Dương cũng khác biệt, trải qua 3 vòng thi, 2 vòng thi đơn, 1 vòng thi kép, tức vòng cuối cùng, các thuyền trải cua vòng tròn qua điểm cố định trước cửa đền. Vì dòng sông hẹp ngang, đòi hỏi lái trưởng phải có kỹ thuật và tinh thần đồng đội cao. “Vì những nét lịch sử, văn hóa độc đáo đó, năm 2020, lễ hội bơi chải đền, chùa Ngọ Dương được công nhận Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Nhưng do hơn 2 năm ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 nên địa phương chưa tổ chức được lễ vinh danh. Năm nay, lễ hội tổ chức tưng bừng, khí thế, thỏa sức mong đợi của người dân địa phương”, ông Vững cho biết.

Năm mới này, vào mồng 4 tháng Giêng, ở huyện Thuỷ Nguyên, người dân các xã Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ… tưng bừng trảy hội hát Đúm, làm “sống dậy” giá trị văn hoá phi vật thể quốc gia. Còn người dân huyện Kiến Thụy, háo hức chuẩn bị tham gia lễ hội “có một không hai trên cả nước” - Lễ hội Minh thề, tổ chức ngày 14 tháng Giêng tại miếu thờ thành hoàng bản thổ, ở thôn Hoà Liễu, xã Thuận Thiên. Sau mỗi lễ hội, nhân dân địa phương như được tiếp thêm sức mạnh, với khí thế mới, tin tưởng vào những điều tốt đẹp.

Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Nguyễn Văn Phương cho biết, hiện nay trên địa bàn thành phố có 10 di sản được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Trong đó, nhiều di sản được tái hiện trong các lễ hội đầu xuân, nhân dân thành phố càng tự hào về miền đất Cửa biển giàu truyền thống lịch sử, đậm nét văn hóa.

“Sống dậy” các trò chơi dân gian

“Đến hẹn lại lên”, vào mồng 7 tháng Giêng, sới vật dân tộc ở làng Vĩnh Khê, xã An Đồng (huyện An Dương) diễn ra sôi động, là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân nơi đây. Cũng vào đầu xuân, cứ cách năm, lễ hội Vật Cầu ở làng Kim Sơn (huyện Kiến Thụy) cũng rộn ràng trò chơi vật cầu. Năm nay, chưa đến kỳ lễ hội, nhưng hội Vật Cầu được tái hiện trong chương trình sân khấu truyền hình vào tối mồng 7 tháng Giêng trên sóng Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng. Nhân dân thành phố, nhất là người dân huyện Kiến Thụy càng tự hào hơn khi những giá trị lịch sử, truyền thống, văn hóa của lễ hội được lan toả rộng khắp.

Cũng như bao làng quê khác, từ ngày 13 đến 16 tháng Giêng, nhân dân xã Minh Tân (huyện Thuỷ Nguyên) mong chờ lễ hội đình Tây tổ chức trở lại sau nhiều năm tạm hoãn. Năm nay, Ban quản lý lễ hội dự kiến tổ chức các trò chơi dân gian, diễn chèo, thi cờ tướng, thi chim hót, đá gà… Anh Vũ Thanh Hoà, xã Minh Tân phấn khởi: “Hơn 2 năm qua, địa phương không tổ chức lễ hội đình làng, chúng tôi cảm thấy thiếu vắng điều gì đó trong đời sống tinh thần. Năm nay, chúng tôi mong chờ được đưa con cháu dự hội, được nghe những điệu chèo truyền thống của quê hương, tiếng trống giục rộn ràng, hoà mình vào các trò chơi dân gian chỉ có ở lễ hội”.

Những ngày tới, khắp nơi diễn ra lễ hội làng, các địa phương tiếp tục tái hiện sinh động các giá trị văn hoá, trò chơi, trò diễn dân gian, nhân lên không khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân, góp phần bảo tồn, phát huy sâu đậm các giá trị văn hóa đặc sắc của thành phố, dân tộc./.

mỹ anh