Nhớ mãi “Chú đi tuần”
(HPĐT)- Trong sách giáo khoa tiếng Việt lớp 5, tập 2 (NXB Giáo dục) có bài thơ “Chú đi tuần” của nhà thơ Trần Ngọc, là bài thơ viết tại Hải Phòng, viết về người chiến sĩ tuần tra trên đường phố đất Cảng những năm kháng chiến chống Mỹ.
Tranh minh họa bài thơ "Chú đi tuần" trong sách Tiếng Việt lớp 5, tập 2 (NXB Giáo dục).
Từ năm 1954 đến 1975, hàng vạn con em đồng bào miền Nam từ Quảng Trị đến Cà Mau được đưa ra miền Bắc học tập và rèn luyện để trưởng thành. Trong đó, Hải Phòng là một trong 10 tỉnh, thành phố miền Bắc đón tiếp, nuôi dưỡng nhiều học sinh miền Nam nhất. Ngay sau ngày tiếp quản thành phố (13-5-1955), Hải Phòng tiếp nhận 2/3 trong khoảng ba vạn học sinh miền Nam ra Bắc học.
Nhà thơ, nhà báo Trần Ngọc nguyên là Trưởng Phòng Biên tập của Báo Quân đội nhân dân, sau này là Tổng biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam. Nhà thơ kể, “Chú đi tuần” được ông viết vào đầu năm 1956, khi mới 26 tuổi. Lúc đó, ông giữ chức vụ chính trị viên đại đội bảo vệ thành phố Hải Phòng. Vào một đêm lạnh giá, sau khi đi kiểm tra việc tuần tra canh gác của đơn vị, nơi các cháu học sinh miền Nam học nội trú gần Cảng Hải Phòng, cảm xúc trào dâng, thương các cháu lần đầu nếm trải cái rét lạnh buốt xương của mùa đông miền Bắc, ông ngồi đến gần sáng để viết bài thơ này.
Ngay hôm sau, nhà thơ Trần Ngọc đến Bưu điện thành phố, gửi bài thơ tới Tạp chí Văn nghệ Quân đội với lời đề tặng các cháu học sinh miền Nam. Bài thơ có tiêu đề là “Đêm nay đi tuần” được đăng trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 9, ra tháng 3-1956. Bài thơ được đưa vào sách giáo khoa lớp 3 cùng năm ấy, và sau đó là sách Tiếng Việt lớp 5, tập 2 (NXB Giáo dục) những năm sau này, với tựa đề mới “Chú đi tuần”.
Cuối năm 1959, nhà thơ Trần Ngọc khi đó là giáo viên Trường Sĩ quan Lục quân, dẫn học viên đi tập chiến thuật. Giờ nghỉ, ông và các học viên ngồi tản dưới bóng cây gần một trường cấp 1, bỗng nghe thấy học sinh trong lớp đọc thuộc lòng bài thơ này. Ông rất ngạc nhiên, chờ đến cuối giờ học, hỏi cô giáo, lúc đó mới biết bài thơ do mình sáng tác ngày nào được đổi tên là “Chú đi tuần” và trích đăng trong sách giáo khoa.../.