“Bí kíp” thành công của xiếc Việt

Tiết mục “Đu son” do nghệ sĩ Phạm Thị Hướng và Trương Hồng Thúy thực hiện, giành giải vàng tại Liên hoan xiếc quốc tế 2022 ở Liên bang Nga.

NSND Tống Toàn Thắng, Phó giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, hiện nay xiếc Việt đang phải cạnh tranh rất lớn với rất nhiều loại hình giải trí như âm nhạc, phim ảnh, gameshow truyền hình... Chính vì vậy, nghệ thuật xiếc vẫn đặt yếu tố đầu tiên làm sao đào tạo được đội ngũ diễn viên chất lượng cao và có sự đầu tư thích đáng vào các chương trình, vở diễn. Xiếc Việt thời gian qua đi đúng hướng khi các tiết mục được dàn dựng luôn đề cao tính mạo hiểm và sự dũng cảm của nghệ sĩ.

Sự kiện xiếc Việt gần đây nhất được giới truyền thông, người xem trên thế giới quan tâm, đó là anh em nghệ sĩ xiếc Quốc Cơ - Quốc Nghiệp lập kỷ lục thế giới mới tại Italia, với tiết mục biểu diễn “chồng đầu” mà hai “hoàng tử xiếc” cùng nhau tập luyện nhiều năm qua. Hai anh em nghệ sĩ thực hiện biểu diễn “chồng đầu” đi trên cầu thăng bằng dài 10 m, rộng 40 cm, lên/xuống 10 bậc thang dưới sự giám sát của Tổ chức kỷ lục Guinness với thời gian 1 phút 55 giây. Cách đây 1 năm, hai anh em cũng có màn biểu diễn chồng đầu, giữ thăng bằng leo liên tục 100 bậc thang tại Nhà thờ Chánh tòa ở thành phố Girona (Tây Ban Nha) trong 53 giây, lập kỷ lục Guinness thế giới, làm nức lòng người hâm mộ nước nhà.

Thực tế, để có được thành công và giúp hình ảnh xiếc Việt gần gũi hơn với bạn bè quốc tế, những tiết mục biểu diễn của nghệ sĩ nước ta vừa có tính mạo hiểm, vừa được dàn dựng gắn với các yếu tố văn hóa truyền thống. Tại Liên hoan xiếc quốc tế 2022 diễn ra cuối năm ngoái, 3 đơn vị xiếc của nước chủ nhà Việt Nam chinh phục được các đồng nghiệp quốc tế, người xem trong nước. Trong đó, Huy chương Vàng được trao cho 3 tiết mục của Việt Nam, bao gồm: “Dây căng cao” (Liên đoàn xiếc Việt Nam); “Lời của biển” (Trường trung cấp Nghệ thuật xiếc và tạp kỹ Việt Nam) và “Hồi sinh” (Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam).

Không dừng ở mức độ trò khéo hay phô diễn những động tác khó, đòi hỏi kỹ thuật hình thể chính xác, điêu luyện, các tiết mục trên còn cho thấy sự đầu tư nghiêm túc trong dàn dựng với thông điệp chuyển tải rõ ràng và màu sắc văn hóa truyền thống rõ nét thể hiện qua đạo cụ, phục trang, âm nhạc dân tộc… Nghệ sĩ Waild Taha- Trưởng đoàn xiếc quốc gia Ai Cập, đánh giá các tiết mục xiếc của Việt Nam với cách làm rất khác với châu Âu khi khai thác được những nét văn hóa truyền thống đưa vào tiết mục để tạo ấn tượng và phong cách riêng, cũng vừa đem tới sự kịch tính với người xem bởi các tiết mục có sự mạo hiểm.

Cũng năm vừa qua, xiếc Việt gặt hái nhiều thành công khi hoạt động biểu diễn trở lại sau thời gian dài bị ảnh hưởng bởi đại dịch toàn cầu. Nghệ sĩ xiếc Phạm Thị Hướng và Trương Hồng Thúy của Liên đoàn xiếc Việt Nam, với tiết mục “Đu son” xuất sắc được trao giải Vàng tại Liên hoan xiếc quốc tế 2022 tại Nga. Tiết mục trên thắng lớn bởi có nhiều động tác khó, kỹ thuật điêu luyện, đòi hỏi diễn viên phải biến hóa liên tục. Ở các màn đu bay, hai nghệ sĩ trình diễn phối hợp với âm nhạc, trang phục truyền thống, mang đến thông điệp về giá trị văn hóa Việt, tạo được ấn tượng đậm nét.

Nghệ sĩ xiếc Stefanova Veneta Raycheva đến từ Bulgaria đánh giá, các nghệ sĩ xiếc Việt Nam không chỉ chú ý tới kỹ thuật, mà cả yếu tố nghệ thuật cũng được quan tâm. Các nghệ sĩ đưa chủ đề vào tiết mục nâng giá trị nghệ thuật lên rõ rệt. Nghệ sĩ xiếc Việt cũng khai thác rất tốt những nét văn hóa truyền thống từ trang phục, âm nhạc cho đến ý tưởng dàn dựng. Đó chính là điều giúp xiếc Việt thành công trên trường quốc tế nói chung và đây là điều khán giả ngày nay quan tâm.

Nhiều nghệ sĩ làm nghề nước ta cho biết, qua các kỳ Liên hoan, Festival trong và ngoài nước, những người làm nghệ thuật xiếc Việt Nam tìm được “bí kíp” để tạo nên màu sắc, phong cách riêng, từ đó khẳng định vị thế và giá trị của xiếc Việt. “Bí kíp” chính là tính mạo hiểm, bản sắc văn hóa trong các tiết mục biểu diễn, sự khổ luyện không ngừng của người nghệ sĩ và áp dụng khoa học công nghệ vào tiết mục (âm thanh, ánh sáng, thiết kế sân khấu…). Để phát triển, thành công hơn nữa, người nghệ sĩ cần được sự khích lệ bằng chế độ, chính sách phù hợp để họ yên tâm làm nghề và tỏa sáng. Từ đó, chúng ta sẽ có thêm những tiết mục được dàn dựng công phu, phô bày được độ khó của kỹ thuật, tiếp tục khẳng định sự phát triển của xiếc Việt trên hành trình hội nhập, chinh phục công chúng trong nước và thế giới./.

HOÀNG ANH