Đưa giáo dục STEM vào trường học: Khích lệ học sinh phát triển tư duy sáng tạo

Học sinh Trường THCS Hồng Bàng (quận Hồng Bàng) với mô hình cầu dây văng được các em xây dựng từ các tiết học STEM.

Phát huy năng lực, phẩm chất

Những năm gần đây, thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT, với mục tiêu phát triển năng lực, phẩm chất người học, nhiều môn học, chương trình, hoạt động giáo dục được đưa vào chương trình giáo dục nhà trường. Trong đó, giáo dục STEM được ngành khuyến khích các nhà trường triển khai thực hiện. Với những trường chưa có điều kiện tổ chức hoạt động riêng biệt, chuyên sâu, các giáo viên sẽ dạy lồng ghép trong các giờ lên lớp.

Tại Trường THCS Tràng Cát (quận Hải An), trong tiết dạy theo định hướng giáo dục STEM thuộc chương trình Khoa học tự nhiên 6, học sinh lớp 6D1 được cô giáo hướng dẫn lựa chọn chủ đề “Ứng dụng vai trò của vi khuẩn lên men trong làm sữa chua” để thực nghiệm. Để tạo ra sản phẩm, Phạm Hùng Gia Bảo và các bạn trong nhóm nghiên cứu kỹ quy trình vi khuẩn lên men, phân công nhiệm vụ từng thành viên lựa chọn nguyên liệu, dụng cụ và thực hành chế biến... Gia Bảo vui vẻ chia sẻ: “Qua nhiều lần thực hành, chúng em hiểu và nhớ bài lâu hơn. Em cũng nhận ra điều thú vị, tất cả món ăn đều là sự chuyển biến hóa học, vật lý, toán học về chất, nhiệt độ, trạng thái, trọng lượng... Em mong các thầy, cô giáo tổ chức nhiều tiết học như này để chúng em tiếp thu bài hiệu quả hơn”. Cùng tâm trạng hào hứng khi tham gia những tiết học theo định hướng STEM, Nguyễn Tuấn Minh, lớp 8A1, Trường THCS Hồng Bàng (quận Hồng Bàng), cho biết: “Để thiết kế thành công mô hình cầu dây văng, chúng em vận dụng kiến thức vật lý, toán học về trung điểm và đoạn thẳng, đối xứng tâm, đối xứng trục..., hiểu được nguyên lý thiết kế các loại cầu. So với bài học bình thường, hoạt động giáo dục STEM thú vị hơn rất nhiều”.

Là giáo viên tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy theo định hướng giáo dục STEM, cô Nguyễn Thị Lý, Trường THCS Tràng Cát (quận Hải An) bày tỏ: Giáo dục STEM mở ra cơ hội giúp học sinh được trải nghiệm môi trường sáng tạo, phát triển tư duy và ứng dụng những kiến thức đã học giải quyết những vấn đề cuộc sống đặt ra. Thông qua bài học còn giúp học sinh phát huy năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề; phát triển tốt khả năng giao tiếp, hợp tác cùng các phẩm chất cần có như chăm chỉ, tự giác, có trách nhiệm vụ trong thực hiện nhiệm vụ cá nhân và nhiệm vụ nhóm...

STEM là viết tắt của các từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Engineering (kỹ thuật) và Maths (toán học). Thay vì dạy 4 môn học tách biệt, giáo dục STEM kết hợp thành một mô hình học tập gắn kết dựa trên các ứng dụng thực tế cho học sinh. 

Thúc đẩy giáo dục STEM trong các nhà trường

Hải Phòng hiện có hơn 500 trường học từ cấp tiểu học đến THPT. Hiểu rõ vai trò của giáo dục STEM giúp học sinh tiếp cận phương pháp giáo dục tiên tiến, tạo môi trường tích cực để những em có đam mê nghiên cứu khoa học phát triển tư duy sáng tạo, logic, tùy điều kiện thực tế, các nhà trường triển khai hoạt động giáo dục STEM dưới nhiều hình thức khác nhau. Tính riêng học kỳ 1 năm học 2022-2023, cấp THCS thực hiện 536 tiết và cấp THPT thực hiện 621 tiết dạy định hướng giáo dục STEM.

Ngành GD-ĐT các địa phương cũng tổ chức hàng chục chuyên đề cấp thành phố về giáo dục STEM nhằm tạo diễn đàn chia sẻ, thảo luận những kinh nghiệm, biện pháp hay để thực hiện hiệu quả giáo dục STEM trong các nhà trường. Theo Trưởng Phòng GD-ĐT quận Hồng Bàng Nguyễn Thị Vân Anh, khó khăn lớn đối với các nhà trường trong thực hiện giáo dục STEM là điều kiện cơ sở vật chất, tài chính, đội ngũ giáo viên. Phần đông thầy, cô giáo được đào tạo đơn môn, trong khi yêu cầu của hoạt động này giảng dạy tích hợp liên môn... Do vậy, giáo dục STEM chủ yếu được thực hiện dưới hình thức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ trải nghiệm và nghiên cứu khoa học.

Để khắc phục khó khăn, thúc đẩy hoạt giáo dục STEM trong các nhà trường ngày càng phát triển và nâng cao chất lượng, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đỗ Văn Lợi cho biết: Sở tiếp tục chỉ đạo các nhà trường đưa giáo dục STEM vào các tiết học, các chủ đề, hoạt động trải nghiệm và cuộc thi Khoa học kỹ thuật; tổ chức các hội thảo mời chuyên gia tư vấn, hướng dẫn, nâng cao kiến thức chuyên môn cho cán bộ quản lý và giáo viên. Cùng với đó, ngành tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, phát triển năng lực giáo viên hướng dẫn và khả năng nghiên cứu khoa học của học sinh thông qua đẩy mạnh các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, thành lập các nhóm, câu lạc bộ nghiên cứu chuyên sâu. Ngành cũng khuyến khích, động viên giáo viên tự học, tự bồi dưỡng kiến thức liên môn; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho các nhà trường nhằm thực hiện hiệu quả giáo dục STEM, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tương lai./.

Bài và ảnh: BÙI HẠNH