Sân khấu Hải Phòng: Khắc phục thiếu hụt họa sĩ thiết kế mỹ thuật
(HPĐT)- Thiết kế mỹ thuật sân khấu là khâu không thể tách rời của nghệ thuật sân khấu khi đóng góp lớn vào thành công, sự hấp dẫn của mỗi vở diễn. Tuy nhiên, hiện nay, sân khấu Hải Phòng đang thiếu hụt trầm trọng đội ngũ họa sĩ thiết kế mỹ thuật sân khấu.
Vở rối “Lời thề” của Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng có nhiều sáng tạo, mới lạ trong thiết kế mỹ thuật sân khấu.
Chủ yếu đi thuê
Các vở diễn sân khấu truyền hình Hải Phòng ngày càng cuốn hút công chúng thành phố, không chỉ nhờ nội dung hay, diễn xuất tốt, mà còn từ đổi mới, sáng tạo trong khâu thiết kế mỹ thuật sân khấu. Nhiều vở diễn có thiết kế sân khấu độc đáo, được giới làm nghề và công chúng đánh giá cao.
Như chương trình sân khấu truyền hình tháng 1- 2023, vở cải lương “Hội vật cầu”, các họa sĩ thiết kế sân khấu với các chi tiết như quả cầu của lễ hội, các cảnh diễn xuất hiện từ trong quả cầu. Trước đó, mỹ thuật sân khấu Hải Phòng tạo dấu ấn mạnh đối với đồng nghiệp cả nước tại các liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp trong năm 2022. Nổi bật, tại Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm 2022, vở rối “Lời thề” sử dụng màn hình LED ở cả 3 tầng biểu diễn, tạo nên cảnh trí linh hoạt, uyển chuyển; vở kịch “Đến bờ bên kia” xuất hiện giàn khung lớn tượng trưng hình ảnh con đò, thể hiện sự chật hẹp, bức bối trên con thuyền khi qua sông, làm người xem thích thú…
Dấu ấn mỹ thuật sân khấu Hải Phòng ngày càng chuyển biến tích cực, rõ nét là vậy, nhưng điều khiến những người làm nghệ thuật trăn trở, khi hầu hết vở diễn sân khấu truyền hình Hải Phòng trong hơn 3 năm qua có sự góp mặt của họa sĩ thiết kế sân khấu ở các tỉnh, thành phố khác như: Ngô Thắng (tỉnh Nghệ An), họa sĩ NSƯT Đạt Tăng, Đăng Khoa (Hà Nội). Riêng sân khấu của 3 vở diễn của các đoàn nghệ thuật Hải Phòng tham gia Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm đều do họa sĩ Ngô Thắng thiết kế. Hải Phòng gần như vắng bóng họa sĩ thiết kế sân khấu.
Trưởng Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết, khoảng 20 năm trước, đoàn có bộ phận thiết kế mỹ thuật sân khấu, nhưng đến nay, vì thiếu người theo nghề nên bị xóa bỏ. Mỗi lần dàn dựng vở diễn, đoàn phải thuê mượn họa sĩ từ nơi khác. Ngay cả số người làm thiết kế mỹ thuật sân khấu trên cả nước cũng đếm trên đầu ngón tay, nên chỉ quanh đi quẩn lại vài họa sĩ cộng tác với các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp Hải Phòng.
Đầu tư thiết kế mỹ thuật sân khấu công phu làm tăng sức hấp dẫn của vở cải lương “Hội vật cầu”.
Sớm có cơ chế thu hút, đãi ngộ
Hiện, thành phố có đội ngũ họa sĩ khá đông đảo, trong đó có nhiều tên tuổi lớn, nhưng chuyên ngành mỹ thuật sân khấu dường như không có ai theo đuổi. Đây cũng là tình trạng chung ở nhiều địa phương trên cả nước.
Họa sĩ Ngô Thắng chia sẻ: Nhiều bạn học của anh tốt nghiệp chuyên ngành mỹ thuật sân khấu (Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội), nhưng rất ít người theo nghề. Bởi, nghề thiết kế mỹ thuật sân khấu không mang lại thu nhập cao như vẽ tranh, thiết kế logo, quảng cáo. Trong khi, đối với một vở diễn, người họa sĩ phải đầu tư nhiều công sức sáng tạo, từ nghiên cứu tác phẩm, phối hợp đạo diễn thống nhất ý tưởng để thiết kế không gian sân khấu theo các thủ pháp gợi tả, hiện thực hay ước lệ, tượng trưng. Chưa kể, với mỗi loại hình nghệ thuật sân khấu, họa sĩ phải xử lý khác nhau, sao cho bố cục sân khấu mới lạ, độc đáo, thu hút được người xem.
Ngành Văn hóa và Thể thao Hải Phòng nhận thấy rõ sự thiếu hụt lớp họa sĩ thiết kế mỹ thuật sân khấu, là nỗi niềm trăn trở của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp thành phố, cần sớm khắc phục. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai cho biết, nhằm nâng cao chất lượng chương trình sân khấu truyền hình, ngành Văn hóa và Thể thao chú trọng đầu tư nâng cao chất lượng nội dung, hình thức của vở diễn, trong đó có thiết kế mỹ thuật sân khấu. Đây là nguồn cảm hứng để các nghệ sĩ thăng hoa cảm xúc, góp phần làm nên thành công của vở diễn. Do vậy, Sở chỉ đạo các đoàn mời gọi, hợp tác với các họa sĩ có uy tín, tài năng ở trung ương và các tỉnh, thành phố khác. Cùng với đó, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp tích cực tuyển dụng các nghệ sĩ trẻ, trong đó có cả họa sĩ thiết kế mỹ thuật sân khấu. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả, ngành đang tham khảo, nghiên cứu cách làm của một số tỉnh, thành phố bạn để tham mưu thành phố xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách đãi ngộ phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng sáng tạo mỹ thuật sân khấu, nghệ thuật biểu diễn, để Hải Phòng trở thành trung tâm sân khấu của cả nước./.