Rộn ràng “Tiếng đàn Ta lư”
Những năm chiến tranh chống Mỹ, bộ đội hành quân theo đường Trường Sơn vào giải phóng miền Nam đều đi qua miền Tây Quảng Trị. Trên đường hành quân, tiếng đàn Ta lư của những chàng trai, cô gái dân tộc Vân Kiều để lại ấn tượng đẹp với mỗi người. Có dịp được nghe tiếng đàn Ta lư của bà con Vân Kiều, nhạc sĩ Huy Thục liền sáng tác bài hát “Tiếng đàn Ta lư” vào năm 1967.
Nhạc sĩ tâm sự, đi cùng các đơn vị chiến đấu ở Cam Lộ, Khe Sanh, hình ảnh các cô gái Vân Kiều gùi trên vai những quả đạn pháo nặng trĩu, vẫn với chiếc đàn Ta lư đeo trước ngực, cất tiếng ca mừng các anh giải phóng quân khiến ông xúc động viết nên những nốt nhạc đầu tiên “Tiếng đàn Ta lư”.
“Tiếng đàn Ta lư” cũng bài hát đầu nhạc sĩ Huy Thục chính thức dùng tên thật của mình sau hàng loạt những sáng tác ký tên con trai là Lê Anh Chiến: “Cô gái Pa Kô”, “Chào đường 9 anh hùng”, “Tiếng hát trên đường quê hương”.
Cuối năm 1968, nhạc sĩ Huy Thục và Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị nhận được thông báo vào Phủ Chủ tịch báo cáo kết quả chuyến đi thực tế chiến trường, đồng thời biểu diễn phục vụ Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng. Đây là lần đầu ca khúc do Huy Thục sáng tác được biểu diễn cho Bác nghe. Đang phân vân chưa biết chọn bài nào thì Huy Thục liền nhớ đến “Tiếng đàn Ta lư”.
Hôm biểu diễn, khi ca sĩ Tường Vy hát đến đoạn: “Em cất tiếng ca vang cùng núi rừng, mừng thắng trận quê em…” thì Bác Hồ ra hiệu dừng lại rồi đề nghị nhạc sĩ sáng tác bài hát lại gần để Bác hỏi chuyện. Trước câu hỏi của Bác về việc nhạc sĩ hiểu người Vân Kiều như thế nào mà sáng tác bài hát, Huy Thục không ngần ngại bộc bạch suy nghĩ của mình. Nhạc sĩ cho biết, ông viết “Tiếng đàn Ta lư” trước hết là gửi gắm tâm trạng phấn khởi của thế hệ trẻ như ông mang theo tri thức, khát vọng lên đường bảo vệ Tổ quốc, nên có âm hưởng tiết tấu sôi động. Thứ hai, Huy Thục cảm kích tấm lòng của người Vân Kiều với cách mạng. Không có họ, người Vân Kiều tự lấy họ Hồ đặt cho mình. Trong chiến đấu, người Vân Kiều trước ngực thì đeo đàn Ta lư, sau lưng thì gùi gạo của bộ đội, dù phải uống nước suối, ăn rau rừng nhưng họ cũng không lấy gạo của cách mạng Huy Thục trả lời.
Nghe vậy, Bác Hồ liền quay lại căn dặn mọi người: “Đấy! Chúng ta phải học tập người Pa Cô-Vân Kiều. Dù họ phải uống nước suối, ăn rau rừng, nhưng họ không tơ hào một hạt gạo của cách mạng”. Nghe Bác nói xong, ngồi phía dưới, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và đồng chí Trường Chinh cùng đứng dậy vỗ tay. Rồi cả hội trường vang tiếng pháo tay chúc mừng các nghệ sĩ.
Với những bài hát như “Tiếng đàn Ta lư”, “Ơi dòng suối La La”, “Bác đang cùng chúng cháu hành quân” và một số sáng tác khác…, tháng 9-2021, nhạc sĩ Huy Thục được Chủ tịch nước tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật./.