Trợ giúp pháp lý thiết thực trong hoạt động tố tụng
(HPĐT)- Trung tâm Trợ giúp pháp lý thành phố (Sở Tư pháp) tập trung nâng cao chất lượng công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) trong hoạt động tố tụng, qua đó bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho các đối tượng được TGPL, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững ổn định an ninh trật tự trên địa bàn.
Trợ giúp viên pháp lý tại TAND quận Hồng Bàng bào chữa trong vụ án gây rối trật tự công cộng xét xử năm 2022.
Bào chữa thành công, mở “trang sống” mới
Theo thống kê của Trung tâm trợ giúp pháp lý (TGPL) thành phố, trong 3 năm gần đây (2020-2023), đơn vị thụ lý 860 vụ việc tham gia tố tụng, trong đó có 627 vụ án hình sự. Tính riêng trong năm 2022, số vụ việc trợ giúp viên tham gia tố tụng trên tất cả lĩnh vực đạt 636 vụ việc, tăng gấp đôi so với số vụ của năm 2021 là 362 vụ. Điều đó cho thấy, sự phối hợp hiệu quả của các cấp, ngành, trong đó có TAND, Công an trong việc bảo đảm các những trường hợp thuộc diện được TGPL trong hoạt động tố tụng được tiếp cận dịch vụ này. Không chỉ góp phần bảo đảm quyền con người theo Hiến pháp trong hoạt động tố tụng, việc các trợ giúp viên pháp lý tham gia tố tụng còn mang lại những kết quả tích cực, góp phần mở ra “trang sống mới” với những người lầm lỡ.
Em Nguyễn Văn Đ., ở huyện Thủy Nguyên đến nay vẫn luôn cảm ơn các trợ giúp viên pháp lý ở Trung tâm TGPL thành phố khi bào chữa cho em tại vụ án cố ý gây thương tích mà Đ. là bị cáo khi mới 17 tuổi. TAND huyện Thủy Nguyên tuyên phạt em 30 tháng tù giam. Với sự bào chữa có lý có tình của trợ giúp viên pháp lý tại phiên tòa phúc thẩm ở TAND thành phố, niềm vui như vỡ òa khi em được Hội đồng xét xử giảm án xuống còn 24 tháng tù và cho hưởng án treo, nhờ không chấp nhận tình tiết tăng nặng có tính chất côn đồ tại phiên tòa sơ thẩm. Hay trường hợp Ngô Trọng T., ở huyện Kiến Thụy là người khuyết tật nặng, diện hộ nghèo của địa phương bị khởi tố, truy tố về tội làm giả giấy tờ của cơ quan tổ chức theo Khoản 3, Điều 341 Bộ luật Hình sự. Tại cấp sơ thẩm, Hội đồng xét xử tuyên 36 tháng tù giam với T. Nhờ các trợ giúp viên pháp lý kiên trì tìm thêm các tình tiết giảm nhẹ, bào chữa có lý có tình, khi xét xử phúc thẩm tại TAND thành phố, T. được giảm án thành 24 tháng tù và cho hưởng án treo. Qua đó, người lầm lỡ có cơ hội cải tạo ngoài xã hội, sửa chữa sai lầm, phấn đấu trở thành người công dân tốt hơn.
Đây là 2 trong nhiều vụ việc có kết quả thành khi trợ giúp viên pháp lý vào cuộc trong hoạt động tố tụng. Theo thống kê của Trung tâm TGPL, riêng năm 2022 đơn vị có 419/636 vụ việc hoàn thành tố tụng, trong đó có 246 vụ việc được bào chữa thành công, đạt tỷ lệ 58,7%.
Phối hợp tốt hơn trong trợ giúp pháp lý
Theo trung tá Hoàng Kim Thái, Đội trưởng Đội điều tra án tố tụng, Phòng Cảnh sự hình sự (Công an thành phố): Thực hiện Quy chế phối hợp về TGPL trong hoạt động tố tụng, những năm qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố phối hợp Trung tâm TGPL thành phố trợ giúp 757 người thuộc diện được TGPL. Cơ quan điều tra Công an thành phố phát hiện và trực tiếp giới thiệu, yêu cầu cử người bào chữa, bảo vệ, TGPL cho 189 người. Hiệu quả từ các vụ việc có TGPL tham gia khẳng định công tác phối hợp về TGPL trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự bảo đảm tính kịp thời và ngày càng chặt chẽ, đầy đủ và tuân theo pháp luật. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục thực hiện tốt công tác này, nhất là chủ động giới thiệu, nâng cao hơn tỷ lệ người thuộc đối tượng được TGPL theo Luật TGPL tới Trung tâm trong các hoạt động tố tụng.
Phó chánh án TAND thành phố Phạm Văn Phích thông tin: Tại trụ sở TAND 2 cấp hiện nay đều niêm yết bảng thông tin về TGPL tại địa điểm tiếp dân và Phòng xét xử. Với mục tiêu bảo đảm mọi đối tượng thuộc diện được TGPL khi tham gia các hoạt động tố tụng, TAND thành phố ban hành công văn triển khai, quán triệt tới các tòa án 2 cấp thực hiện đầy đủ việc giải thích quyền được TGPL cho tất cả đương sự, lập biên bản giao, nhận thông báo về quyền được TGPL lưu trong hồ sơ vụ án. Với cách làm này, mọi người dân khi đến Tòa án được tiếp cận, tìm hiểu về TGPL, từ đó giúp họ chủ động thực hiện quyền yêu cầu TGPL khi có vướng mắc về pháp luật. Thời gian tới, TAND thành phố tiếp tục phối hợp Sở Tư pháp thực hiện văn bản liên ngành về triển khai về người thực hiện TGPL trực tại TAND; thiết lập cơ chế phản hồi thông tin đa chiều, giám sát, thống kê, báo cáo, tăng tính chịu trách nhiệm của từng ngành trong từng khâu, bảo đảm thực hiện tốt các nội dung phối hợp cho từng cơ quan, tổ chức có liên quan.
Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL trong hoạt động tố tụng trên địa bàn thành phố trong thời gian tới, Trung tâm TGPL thành phố tiếp tục triển khai, thực hiện có hiệu quả Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành; tăng cường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc rà soát, kiểm tra xác minh diện người TGPL; giải thích, hướng dẫn công dân thực hiện quyền yêu cầu TGPL, phân công người thực hiện TGPL kịp thời và hiệu quả, bảo đảm 100% số người thuộc diện TGPL đều được TGPL khi có yêu cầu, Giám đốc Trung tâm, tiến sĩ luật Trần Quý Toàn cho biết./.