Xây dựng cơ chế pháp lý bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất

10/03/2023 16:28

(HPĐT)- Theo quy định của Hiến pháp, đất đai là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Như vậy, tổ chức, cá nhân không có quyền sở hữu đất đai mà chỉ có quyền sử dụng đất (QSDĐ). QSDĐ được thừa nhận là một loại tài sản, tuy nhiên, đây là loại tài sản đặc biệt trên cơ sở nhà nước với vai trò đại diện chủ sở hữu có quyền can thiệp, chi phối tới QSDĐ của tổ chức, cá nhân. Luật Đất đai phải xây dựng cơ chế pháp lý bảo đảm sự can thiệp, chi phối này của nhà nước không xâm hại tới quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, thể hiện cụ thể ở các quy định về quy hoạch sử dụng đất, quyết định mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, xác định giá đất, bồi thường QSDĐ khi nhà nước thu hồi đất…

Giá đất là vấn đề quan trọng, bảo đảm lợi ích của người sử dụng đất khi được bồi thường QSDĐ trong trường hợp nhà nước thu hồi đất, cũng như trong việc xác định trách nhiệm tài chính của người sử dụng đất đối với nhà nước được quy định tại mục 2 Chương 11 với 6 điều (từ điều 153 đến điều 158) của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Các quy định này về cơ bản bảo đảm được sự hài hòa giữa lợi ích của nhà nước và người dân. Tuy nhiên, việc xác định giá đất phải bảo đảm nguyên tắc định giá đất trên cơ sở các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất và phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường quyền sử dụng đất trong điều kiện bình thường là vấn đề khó, đòi hỏi cần phải làm rõ hơn về giá phổ biến trên thị trường và các yếu tố khác trong quy định này.

Việc quy định bảng giá đất được xây dựng định kỳ và được công bố công khai là cần thiết, tuy nhiên cũng cần phải xem xét đến việc thực hiện xây dựng hằng năm hay theo chu kỳ dài hơn (2 hoặc 3 năm) nhằm bảo đảm tính ổn định của bảng giá đất, hạn chế khả năng tác động gây biến động về giá đất trên thị trường và tránh lãng phí nguồn lực của nhà nước trong tổ chức xây dựng bảng giá đất. Đồng thời, khi đã ban hành bảng giá đất, được xác định là cơ sở của việc xác định giá đất cụ thể, vì vậy, khoản 3 điều 155 cần bổ sung nội dung này, cụ thể “Giá đất cụ thể được xác định trên cơ sở bảng giá đất. Đối với khu vực đã có bảng giá đất tới từng thửa đất theo vùng giá trị đất, giá thửa đất chuẩn thì việc định giá đất cụ thể được xác định theo bảng giá đất tại thời điểm định giá”./.