Khai thác thủy sản năm 2023: Đối mặt nhiều thách thức

Tàu cá Hải Phòng ra khơi đánh bắt thủy sản trên vùng biển vịnh Bắc bộ. Ảnh: Hoàng Phước

Bất cập hạ tầng, nhân lực thiếu

Để đáp ứng yêu cầu phát triển ngành thủy sản cũng như hướng đến mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành Trung tâm nghề cá lớn của cả nước, những năm gần đây, thành phố đầu tư nâng cấp hạ tầng một số cảng cá. Các cảng cá như: Trân Châu, Bạch Long Vĩ, Quán Chánh, Đông Xuân, Ngọc Hải… được xây dựng mới, luồng lạch được nạo vét để tàu cá ra/vào cũng như tránh trú bão. Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển, hạ tầng phục vụ hoạt động đánh bắt hải sản thành phố đang bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế. Cụ thể, trong khi ngư dân đầu tư phương tiện công suất lớn, kích thước tăng, hệ thống luồng lạch ra vào cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền không được nạo vét thường xuyên nên bị bồi lắng, thu hẹp. Thở phào sau khi mất cả giờ đồng hồ loay hoay đưa tàu cập cảng cá Ngọc Hải, phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn), ngư dân Đinh Khắc Quý, chủ tàu HP-90912 có chiều dài 21 m cho biết: luồng vào cảng bị sa bồi nghiêm trọng, lái tàu không tập trung rất dễ bị mắc cạn. Không chỉ luồng cạn, thu hẹp mà bến cũng bị sa bồi, khiến việc đậu đỗ phương tiện rất khó khăn. Phần lớn tàu vào cảng Ngọc Hải đều đỗ trên bùn, ảnh hưởng đến việc ra khơi cũng như an toàn của phương tiện”.

Ông Vũ Văn Cự, Trưởng Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu (huyện Thủy Nguyên) phản ánh: Liên tập đoàn có hơn 450 tàu cá, trong đó nhiều tàu vươn khơi nhất thành phố với 250 chiếc. Tàu đông, công suất lớn nhưng khu neo đậu Mắt Rồng, xã Lập Lễ nhiều năm qua không được duy tu, nạo vét khiến luồng lạch sa bồi, gây khó khăn cho việc neo đậu, ra vào bến của phương tiện. “Chúng tôi nhiều lần kiến nghị các cơ quan chức năng sớm tổ chức nạo vét, duy tu luồng, mặt bến tạo thuận lợi cho tàu ngư dân địa phương neo đậu, hạn chế việc neo đậu ở cảng của quận, huyện khác. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu lao động nghề biển, nhất là những lao động có tay nghề, chứng chỉ theo quy định khiến hoạt động khai thác thủy sản địa phương gặp khó”.

Từng là địa phương có thế mạnh về nghề khai thác thủy sản, có cảng cá Ngọc Hải, thế nhưng gần đây, không ít ngư dân phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn) bỏ nghề, bán tàu. Chủ tịch UBND phường Lưu Đình Dũng cho biết: Đội tàu của địa phương hiện còn chưa tới 50 phương tiện, chủ yếu tàu đánh bắt ven bờ. Từ năm 2020 trở lại đây, do ảnh hưởng việc tăng giá xăng dầu, dịch bệnh COVID-19, mỗi chuyến biển ngư dân chỉ bảo đảm được tiền công lao động, chi phí xăng dầu, thậm chí nhiều chuyến biển bị lỗ. Thu nhập không đủ sống, nhiều lao động nghề biển lên bờ tìm việc khác. Không giữ chân được lao động khiến nghề biển rơi vào lòng luẩn quẩn, tàu không ra khơi. Do đó, việc khôi phục, phát triển nghề cá sẽ khó.

Tàu cá neo đậu tại âu tàu Bạch Long Vĩ. Ảnh: Trung Kiên

Tích cực gỡ khó giúp ngư dân

Hải Phòng từng được biết đến là địa phương có doanh nghiệp chế biến hải sản xuất khẩu có thương hiệu. Nhưng qua hơn 5 năm thực hiện các khuyến cáo của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), mặt hàng thủy sản xuất khẩu đi châu Âu phải có chứng nhận truy xuất nguồn gốc. Thành phố hiện có 2 cảng chỉ định đủ điều kiện để cấp nhưng chưa có doanh nghiệp nào xin truy xuất nguồn gốc. Điều đó cho thấy các mặt hàng thủy sản thành phố chưa xuất khẩu đi châu Âu theo đường chính ngạch. Do đó, thành phố cần có cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp có tiềm lực đứng ra làm đầu mối thu mua hải sản, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc để thủy sản Hải Phòng yên tâm vươn đến thị trường châu Âu, Nhật Bản, Hoa Kỳ…

Liên quan đến bài toán nhân lực đi biển, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên cho biết: Để bảo đảm nguồn nhân lực đi biển, bảo đảm chức danh theo Thông tư số 01/2022/TT-BNNPTNT ngày 18-1-2022 có hiệu lực từ ngày 4-3-2022, Chi cục phối hợp các địa phương, cơ sở đào tạo mở các lớp cấp tốc cấp chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng, thợ máy theo quy định để tàu sớm đủ nhân lực vươn khơi. Khuyến khích chủ tàu đầu tư thiết bị hiện đại, tích cực áp dụng các tiến bộ khoa học: máy dò cá, máy thông tin tầm xa, máy định vị, hầm bảo quản bằng vật liệu PU, hệ thống tời… để cải thiện năng suất, đồng thời giảm sức lao động lẫn mức độ rủi ro trên biển.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đỗ Gia Khánh, Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị xác định xây dựng Hải Phòng trở thành Trung tâm nghề cá lớn của cả nước gắn với ngư trường vịnh Bắc bộ. Thực hiện mục tiêu trên, sở tham mưu thành phố tích cực đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí kinh phí dự kiến 1.368 tỷ đồng để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị thủy sản trung tâm trên; đầu tư, bố trí nguồn kinh phí nâng cấp cảng cá Tây Nam Bạch Long Vĩ, cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) thành cảng cá loại 1, khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng… Trước mắt, để khuyến khích ngư dân vươn khơi, bám biển, Sở phối hợp các địa phương thực hiện kịp thời hỗ trợ ngư dân theo cơ chế, chính sách của Trung ương, thành phố ban hành như: hỗ trợ hệ thống giám sát tàu cá đối với ngư dân; tặng thẻ bảo hiểm thuyền viên đối ngư dân; tặng cờ Tổ quốc…/.

MINH KHÔI