Bảo đảm đồng bộ trong văn bản xử phạt hành chính lĩnh vực đất đai

- Hành vi cho thuê tài sản gắn liền với đất được Nhà nước cho thuê thu tiền thuê đất hàng năm mà không đủ điều kiện bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 1 điều 24 Nghị định số 91 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai trong đó có biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 2 của điều này; số lợi bất hợp pháp được xác định theo quy định tại khoản 7, điều 7 của Nghị định này. Tuy nhiên trong quá trình triên khai thực hiện có vướng mắc như sau: Khi áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo điểm c khoản 3 điều 24 của Nghị định 91/2019/NĐ-CP là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp do có được hành vi vi phạm; việc xác định số lợi bất hợp pháp được xác định theo quy định tại khoản 7 điều 7 của Nghị định 91/2019/NĐ-CP. Tuy nhiên, theo cách tính quy định tại khoản 7 điều 7 thì việc xác định các khoản chi phí hợp pháp là rất khó khăn do liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau trong khi thời hạn ban hành quyết định xử phạt là rất ngắn, tại thời điểm kiểm tra lập biên bản chỉ có thể dựa trên số liệu báo cáo và hồ sơ chứng minh của đối tượng vi phạm để xác định số lợi bất hợp pháp.

Việc xác định các chi phí phải do các cơ quan chuyên ngành xác định và cần có hướng dẫn phương pháp xác định cụ thể. Đồng thời, thời gian cho việc xác định các khoản đầu tư hợp pháp không thể nhanh do liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực. Tuy nhiên, quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính thì từ khi lập biên bản vi phạm hành chính đến khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính có thời hạn ngắn (7 ngày).

- Quy định buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm theo Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19-11-2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tại điểm a khoản 3 Điều 5 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19-11-2019 quy định: “Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. UBND cấp tỉnh căn cứ vào tình hình thực tế ở địa phương để quy định mức độ khôi phục đối với từng loại vi phạm quy định tại nghị định này”. Tuy nhiên trong quá trình triên khai thực hiện có vướng mắc như sau:

- Đối với trường hợp vi phạm trước ngày 1-7-2014 tại Điều 22 Nghị định 43 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai cũng có quy định về việc xử lý giải quyết và biện pháp khắc phục như trong Nghị định 91/2019/NĐ-CP.

- Đối với các trường hợp còn lại vi phạm sau ngày 1-7- 2014 trong Nghị định 91 đều có biện pháp khắc phục buộc khôi phục tình trạng ban đầu trước khi vi phạm nhưng cho phép UBND cấp tỉnh, thành phố căn cứ tình hình thực tế quy định mức khôi phục, do vậy khi xây dựng quy định chính sách chung cho biện pháp khắc phục buộc khôi phục tình trạng ban đầu là rất khó do không có hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường về tiêu chí xây dựng, không bảo đảm tính răn đe, công bằng đối với các đối tượng vi phạm, tạo kẽ hở trong quá trình thực thi chính sách.

Để việc thực hiện các quy định của pháp luật đất đai tại địa phương được đồng bộ, không vướng mắc nhằm giảm thiểu các khiếu kiện phát sinh trong quá trình thực hiện thì pháp luật cần nghiêm minh, nhân văn nhưng phải cụ thể, rõ ràng, vừa để doanh nghiệp dễ dàng tìm hiểu các quy định pháp luật, vừa tạo hành lang pháp lý để cán bộ, công chức thực thi bảo đảm theo quy định./.