Chống thất thu phí hạ tầng cảng biển

Trong khi đó, có tình trạng nợ đọng, số truy thu thuế lại tăng. Cụ thể, theo báo cáo của đơn vị, năm 2021 số tiền phí đã thu, nộp ngân sách 1202 tỷ đồng, đạt 89,04% dự toán được giao; năm 2022 là hơn 1191 tỷ đồng, đạt 97,68% dự toán được giao, giảm 10,34 tỷ đồng (tương ứng 0,86%) so với năm trước. Hai năm 2021, 2022, số tiền phí đã đối soát sau thông quan và truy thu lần lượt là hơn 2,36 tỷ đồng và gần 3,4 tỷ đồng. Vấn đề các thành viên đoàn giám sát đặt ra là có cơ sở, khi cùng thời gian này, sản lượng hàng hóa qua cảng của thành phố tăng khá mạnh. Riêng năm 2022 đạt 168 triệu tấn, tăng 11,85% so với cùng kỳ năm 2021; doanh thu từ cảng biển năm 2022 đạt 6607,2 tỷ đồng, tăng 13,45% so với cùng kỳ.

Theo phân tích của đại diện Cảng vụ đường thủy Hải Phòng, nguyên nhân số thu phí hạ tầng cảng biển không đạt dự toán giao do cơ cấu loại hàng qua cảng. Tuy sản lượng hàng qua cảng các năm đều tăng, song sản lượng hàng tạm nhập, tái xuất giảm; hàng xuất nhập khẩu tăng. Cụ thể, lượng hàng tạm nhập, tái xuất từ chỗ chiếm 50,9% sản lượng hàng hóa qua cảng năm 2017, đến năm 2022 giảm xuống chỉ còn chiếm hơn 6,5%. Trong khi, theo quy định tại Nghị quyết của HĐND thành phố, mức thu phí đối với hàng tạm nhập, tái xuất cao hơn nhiều lần so với mức phí của hàng xuất nhập khẩu (đơn cử đối với hàng tạm nhập, tái xuất, mức phí đối với container 20 feet hàng khô là 2,2 triệu đồng/cont; trong khi đối với hàng xuất nhập khẩu, mức phí đối với container 20 feet là 250.000 đồng/cont. Như vậy, nguyên nhân số thu phí hạ tầng cảng biển không đạt dự toán HĐND thành phố giao, giảm qua các năm chủ yếu từ lý do khách quan.

Đối với việc truy thu nợ phí, Cảng vụ đường thủy nội địa Hải Phòng phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện các giải pháp hạn chế chống thất thu. Theo đánh giá, sau thời gian tích cực thực hiện công tác đối soát chống thất thu và tuyên truyền về nghĩa vụ nộp phí tới các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, nhìn chung ý thức tự giác nộp phí của doanh nghiệp được nâng cao, số lượng tờ khai cần truy thu giảm so với thời gian đầu thực hiện công tác đối soát. Tuy vậy, hiện việc chống thất thu phí đang gặp một số vướng mắc, khó khăn. Việc nộp phí hạ tầng cảng biển do doanh nghiệp chủ động nộp qua hệ thống phần mềm. Để hạn chế trốn nộp phí, trước đây có quy định đơn vị kinh doanh kho bãi chỉ cho hàng ra khi có đầy đủ chứng từ nộp phí. Tuy nhiên, lại không có quy định cụ thể để “bắt” cảng kiểm soát việc thực hiện quy định của các đơn vị kinh doanh kho bãi. Ngoài ra, hiện nay, đối với trường hợp doanh nghiệp chậm nộp, cố tình chây ỳ, Cảng vụ đường thủy nội địa Hải Phòng không có thẩm quyền xử phạt.

Hải Phòng là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai thu phí hạ tầng cảng biển. Từ nguồn thu này, thành phố có thêm nguồn lực lớn để tái đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, trong đó có các công trình phục vụ, thúc đẩy phát triển hệ thống cảng biển trên địa bàn thành phố. Từ thực tế trên, để thu phí hạ tầng cảng biển đạt hiệu quả cao cũng như hạn chế tình trạng truy thu, bên cạnh tăng cường công tác tuyên truyền đến các doanh nghiệp, cũng cần sở, ngành chức năng nghiên cứu xây dựng thể chế, chế tài xử phạt đối với trường hợp cố tình chây ỳ; cập nhật hệ thống phần mềm kết nối liên thông, linh hoạt hơn; cập nhật, sửa đổi quy trình thu phí thuận lợi hơn./.

Nguyên Hà