Thận trọng khi dùng thuốc tự mua
(HPĐT)- Thời tiết giao mùa từ xuân sang hè làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp khiến trẻ em thường bị sốt, ho, sổ mũi... Thuốc điều trị các chứng này thường là các loại thuốc không kê đơn hay thuốc mua tự do (OTC). Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc OTC có thể gây những tác dụng phụ nghiêm trọng, nhất là khi sử dụng với trẻ em.
Bác sĩ thăm khám cho trẻ đang điều trị tại Khoa nhi (Bệnh viện đa khoa quốc tế).
Hậu quả nặng nề
Chị Phạm Thị Liên, ở phố An Đà, phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) chia sẻ: Giữa tháng 3- 2023, con trai út 4 tuổi bị sốt do cảm lạnh. Chị mua tại hiệu thuốc gần nhà 5 gói thuốc hạ sốt Hapacol 250 mg để dự trữ trong nhà. Trước khi đi làm, chị dặn bà nội cho cháu uống nếu cháu sốt từ 38,5o trở lên. Giữa giờ làm việc, chị nhận cuộc gọi từ bà nội thông báo cháu bị nôn liên tục sau khi dùng thuốc hạ sốt. Khi đưa cháu đến Khoa cấp cứu, (Bệnh viện đại học Y Hải Phòng), bà nội cho bác sĩ biết, vì thấy cháu dùng 1 gói thuốc hạ sốt nhưng vẫn sốt cao nên bà cho cháu dùng 2 gói liên tiếp cách nhau chỉ 1 giờ. Các bác sĩ kết luận con trai chị bị phản ứng phụ do dùng quá liều thuốc hạ sốt trên nền cảm lạnh. Các bác sĩ nhắc nhở, đối với thuốc hạ sốt, trẻ được sử dụng khi sốt từ 38,5o trở lên, với liều từ 6 tiếng dùng 1 lần. Cháu phải nằm lại bệnh viện theo dõi, điều trị thêm 7 ngày để ổn định sức khỏe.
Do việc mua thuốc OTC khá dễ dàng tại các hiệu thuốc, nên nhiều người có tâm lý chủ quan khi sử dụng, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm thậm chí có thể gây tử vong, nhất là với trẻ em. Điển hình là trường hợp cháu bé 15 tháng tuổi tại tỉnh Vĩnh Phúc tử vong ngày 14-3 vừa qua do uống oresol bù nước pha không đúng tỷ lệ. Cháu bé được đưa vào Khoa hồi sức tích cực và chống độc (Bệnh viện sản nhi Vĩnh Phúc), trong tình trạng co giật, não tổn thương. Người nhà cho biết trước đó, cứ sau 30 phút, bé đi tiêu chảy một lần. Lo con bị mất nước, người nhà cho uống oresol bù nước, sau đó thấy con xuất hiện triệu chứng bất thường, gia đình đưa trẻ đi cấp cứu tại bệnh viện. Bác sĩ kiểm tra, phát hiện người nhà pha dung dịch oresol cho bé uống quá đậm đặc, không đúng tỷ lệ khuyến cáo.
Theo Thông tư số 07/2017/TT-BYT của Bộ Y tế ban hành ngày 3-5-2017, danh mục thuốc OTC bao gồm 243 loại. Những loại thuốc này có phạm vi liều dùng rộng, an toàn cho các nhóm tuổi, ít có ảnh hưởng đến việc chẩn đoán và điều trị các bệnh cần theo dõi lâm sàng. Thuốc được chỉ định trong điều trị các bệnh không phải là bệnh nghiêm trọng và người bệnh có thể tự điều trị, không nhất thiết phải có sự kê đơn và theo dõi của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Đường dùng, dạng thuốc đơn giản mà người sử dụng có thể tự dùng (chủ yếu là đường uống, dùng ngoài da) với hàm lượng, nồng độ thích hợp cho việc tự điều trị.
Thận trọng khi sử dụng
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Khải, Giám đốc Bệnh viện đại học Y Hải Phòng, Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược Hải Phòng: Thuốc không kê đơn gồm các loại thuốc thông thường như giảm đau, cảm cúm.... Đối với người trưởng thành, nếu sử dụng đúng cách thì các thuốc OTC ít có nguy cơ bị tác dụng phụ. Tuy nhiên, thuốc OTC có thể gây rủi ro lớn cho trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người uống nhiều hơn một loại thuốc. Bất kể loại thuốc nào dù kê đơn hay không kê đơn đều có tác dụng phụ, như buồn nôn, nôn, chóng mặt, buồn ngủ hoặc chảy máu đường tiêu hóa... Khi sử dụng thuốc OTC, mọi người cần đọc kỹ nhãn thuốc và hướng dẫn sử dụng thuốc để nắm rõ thành phần của thuốc, hiểu được nguy cơ và các tác dụng phụ có thể xảy ra. Cha mẹ nên kiểm tra và tránh dùng thuốc có chứa các thành phần hoạt tính tương tự cùng một lúc vì điều này sẽ dẫn tới quá liều gây ngộ độc, tổn thương gan, nhất là với trẻ nhỏ. Ngoài ra, khi cho con dùng thuốc, cha mẹ không nên dùng liều cao hơn, dùng thường xuyên hoặc thời gian dài hơn so với khuyến cáo, nên sử dụng các thiết bị đo lường chính xác để bảo đảm được liều lượng.
Theo Giám đốc Trung tâm cấp cứu 115 thành phố (Sở Y tế), TS.BS Nguyễn Quang Chính, cho dù cha mẹ đang điều trị cho con bằng các loại thuốc OTC hay do bác sĩ kê đơn, thì việc theo dõi mọi loại thuốc dành cho trẻ em và các thành phần hoạt tính bên trong là điều rất cần thiết. Vì vậy, cha mẹ nên tạo thói quen viết ra tên của tất cả loại thuốc cho trẻ uống. Danh sách này sẽ giúp các bác sĩ và cha mẹ cho trẻ dùng thuốc hợp lý khi thăm khám hoặc điều trị cho trẻ tại nhà, tránh gây những phản ứng phụ, ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ trong quá trình sử dụng thuốc.
Để sử dụng các loại thuốc OTC một cách an toàn cho trẻ, đạt hiệu quả chữa trị, quan trọng nhất là cha mẹ phải đọc nhãn thông tin và tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc về liều lượng, bảo quản, cách uống... Khi có bất cứ thắc mắc hoặc trẻ có các biểu hiện bất thường trong quá trình dùng thuốc OTC, cha mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để, theo dõi, xử lý các biến chứng có thể xảy ra./.