Phòng ngừa béo phì ở trẻ mầm non
(HPĐT)- Tình trạng thừa cân, béo phì là yếu tố nguy cơ gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe. Đáng nói là độ tuổi gặp phải tình trạng này đang ngày càng trẻ hóa, kể cả với các em nhỏ ở lứa tuổi mầm non. Béo phì ở trẻ mầm non gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu cha mẹ không can thiệp kịp thời.
Các hoạt động thể chất phù hợp giúp trẻ mầm non tránh nguy cơ béo phì.
Trong ảnh: Hoạt động tập thể dục cho trẻ khối 4 tuổi tại Trường mẫu giáo Sao Sáng 4 (quận Ngô Quyền).
Chủ quan vì chưa thấy hậu quả
Một sáng giữa tháng 3-2023, tại khoa Nội tiết, Bệnh viện Trẻ em (quận Kiến An), có rất đông cha mẹ đưa con đến khám bệnh. Đang đợi đến lượt đưa con trai hơn 4 tuổi tái khám dinh dưỡng, nội tiết, chị Phạm Thị Huyền, ở phố Đông Cầu, thị trấn Tiên Lãng (huyện Tiên Lãng) cho biết, con trai chị sinh thiếu tháng nên những tháng đầu không được cứng cáp, khỏe mạnh. Khi bé hơn 1 tuổi, ông bà, bố mẹ đều lo cháu ăn uống không đủ chất sẽ ốm yếu nên bé đòi ăn gì cũng đáp ứng. Khi cháu hơn 3 tuổi, cân nặng là 21 kg, so với các bé cùng tuổi vượt trội về cân nặng. Lúc ấy, gia đình còn mừng vì con khá bụ bẫm. Tuy nhiên, lúc cháu 4 tuổi, cân nặng lên tới gần 30 kg, chiều cao gần 1 m, thân hình nặng nề, ít chịu hoạt động thể chất, chị mới lo lắng, đưa đi khám. Từ lần khám đầu, bác sĩ nhận định, với trẻ 4 tuổi cân nặng chuẩn khoảng 16 đến 16,5 kg, con trai chị cân nặng gần 30 kg là thừa cân, béo phì. Sau 6 tháng thực hiện chế độ ăn và sinh hoạt của cháu theo hướng dẫn của bác sĩ, nay chị cho cháu khám lại.
Qua thực tế thăm khám, theo dõi điều trị trẻ mầm non thừa cân, béo phì, bác sĩ Vũ Thị Thảo, Phó trưởng khoa Nội tiết cho biết: Nguyên nhân trẻ mầm non bị thừa cân, béo phì phần lớn do yếu tố dinh dưỡng. Cha mẹ cho con ăn theo sở thích của trẻ, thường xuyên ăn các thức ăn có nhiều đường và chất béo như: bánh kẹo, gà rán, xúc xích, kem tươi. Ngoài ra, việc trẻ lạm dụng các thiết bị điện tử như tivi, điện thoại để giải trí, ít hoạt động thể chất khiến lượng mỡ tích tụ ngày một nhiều hơn. Mặc dù hiện nay, nhiều cha mẹ nhận thức được thừa cân, béo phì là không tốt, nhưng còn chủ quan và ít kiểm tra cân nặng của trẻ. Theo điều tra của Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), có đến 53% số cha mẹ không biết con mình bị thừa cân, hoặc đánh giá thấp hơn một mức so với thực tế. Hơn 2 tháng đầu năm 2023, tại Khoa Nội tiết của Bệnh viện Trẻ em thành phố, có 50 trẻ phát hiện bị thừa cân, béo phì qua thăm khám các bệnh lý khác hoặc khám tổng thể. Tại đây, hiện đang điều trị cho 3 bé lứa tuổi mầm non bị đái tháo đường tuýp 2 và máu nhiễm mỡ do biến chứng từ béo phì.
Phòng ngừa từ sớm
TS.BS Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm cấp cứu 115 thành phố (Sở Y tế) khuyến cáo: Thừa cân hay béo phì ở trẻ mầm non đều có thể gây tác hại lớn đến các hoạt động bình thường hằng ngày của trẻ cũng như sự trao đổi chất và phát triển cơ thể. Ở trẻ béo phì, thừa cân, trọng lượng cơ thể lớn gây tác động đến hệ xương khớp của trẻ, khiến quá trình phát triển chiều cao chịu ảnh hưởng nặng nề và dễ bị dị tật. Trẻ còn có nguy cơ cao mắc các bệnh lý về xương khớp như bệnh Blount (một dạng rối loạn tăng trưởng xương chày), Gout (là bệnh lý viêm khớp, khởi phát thường khá đột ngột biểu hiện bằng dấu hiệu sưng, đau và viêm các khớp), bị rối loạn nội tiết tố dẫn đến dậy thì sớm và dễ mắc một số bệnh lý liên quan như tiền đái tháo đường, cường Androgen (nội tiết), bệnh tim mạch, rối loạn đường huyết, mỡ máu, xơ vữa động mạch. Ngoài ra, trẻ bị thừa cân, béo phì thường dễ gặp tình trạng khó thở khi ngủ, không sâu giấc, dễ bị suy giảm trí nhớ, không thể tập trung vào việc ghi nhớ và học tập.
Do trẻ lứa tuổi mầm non chưa có ý thức về cân nặng, béo phì, nên cha mẹ, nhà trường, người chăm sóc cần chủ động phòng ngừa cho trẻ từ sớm bằng chế độ ăn bảo đảm dinh dưỡng khoa học và vận động phù hợp. Thạc sĩ, bác sĩ Trần Thị Ngọc Hòa, Phó giám đốc Bệnh viện Trẻ em khuyên: Với trường hợp trẻ bị thừa cân, béo phì, cha mẹ nên cho trẻ uống sữa không đường, ăn đủ nhu cầu trong một ngày, ăn đúng bữa, hạn chế ăn vặt, hạn chế uống nước ngọt và đồ ăn nhiều dầu mỡ, khuyến khích trẻ ăn nhiều hoa quả, rau xanh, giảm bớt gạo và thay thế bằng các thức ăn giàu chất xơ. Cha mẹ, giáo viên nên thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi các trò vận động ở nhà và ở trường như: đuổi bắt, chơi bóng. Bên cạnh đó, có thể hướng dẫn con làm các công việc nhà phù hợp lứa tuổi như: tưới cây, chuyển đồ phù hợp với tuổi, dọn nhà, quét nhà..., hạn chế tình trạng trẻ ngồi một chỗ xem tivi, chơi game. Cha mẹ cũng cần đưa trẻ đi khám định kỳ 2 lần/năm để theo dõi các chỉ số về cân nặng, thiếu/thừa chất để bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Nếu trẻ có biểu hiện béo phì, cha mẹ cần cho trẻ đi kiểm tra hằng tháng để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với trẻ./.