Đẩy mạnh xử lý, tiêu thụ bã thải gyps tại Công ty CP DAP – Vinachem Đình Vũ: “Lợi nhiều đường” cả môi trường, kinh tế (kỳ 1)
(HPĐT)- Việc xử lý lượng gyps (phosphogypsum- bã thạch cao) phát thải từ Nhà máy sản xuất phân bón DAPVinachem Đình Vũ (DAP-Vinachem) từ lâu có ý nghĩa rất quan trọng, vừa giải quyết một số vấn đề về môi trường của Hải Phòng, vừa tạo nguồn vật liệu san lấp, vật liệu xây dựng phục vụ thi công các công trình trên địa bàn thành phố. Đồng thời, tạo hướng ra cho Công ty cổ phần DAP-Vinachem tiếp tục đầu tư, phát triển, bảo đảm các yêu cầu về sản xuất phân bón, an ninh lương thực, ổn định sản xuất- kinh doanh cũng như đời sống của người lao động. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, nhưng với sự vào cuộc tích cực của các bộ, ban, ngành từ Trung ương đến địa phương như hiện nay, trong tương lai gần chắc chắn sẽ có giải pháp khả thi để tháo gỡ, xử lý triệt để bã thải gyps tại khu vực Đình Vũ.
Toàn cảnh khu vực chứa bã thải gyps của DAP-Vinachem.
Nỗ lực không ngừng để xử lý, tiêu thụ bã thải gyps
Ngay sau khi DAP-Vinachem đi vào hoạt động, việc xử lý, tiêu thụ bã thải gyps không chỉ được doanh nghiệp mà cả các bộ, ngành Trung ương và thành phố Hải Phòng đặc biệt quan tâm. Rất nhiều cuộc họp, hội thảo, nhiều nghiên cứu được thực hiện. Thậm chí doanh nghiệp còn đầu tư hàng trăm tỷ đồng xây dựng nhà máy sản xuất thạch cao từ bã thải gyps. Tuy nhiên, còn rất nhiều khó khăn, vướng mắc cần sự vào cuộc của các cấp, các ngành để giải quyết, biến bã thải gyps thành nguồn nguyên liệu, nguồn tài nguyên.
Còn nhiều khó khăn, vướng mắc
Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần DAP-Vinachem Nguyễn Ngọc Sơn cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay của công ty vẫn là khâu tiêu thụ sản phẩm thạch cao sau chế biến. Hiện tổng lượng bã gyps đang thải ra hằng năm từ DAP-Vinachem tại Khu công nghiệp (KCN) Đình Vũ lên tới khoảng 350.000 - 450.000 tấn. Mặc dù đã được nhiều nhà máy xi măng trong nước sử dụng, nhưng sản phẩm thạch cao Đình Vũ vẫn đang phải chịu sự cạnh tranh áp đảo của thạch cao nhập khẩu. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sử dụng còn tâm lý e ngại sử dụng sản phẩm tái chế. Đây là lý do Nhà máy thạch cao Đình Vũ vẫn chưa huy động hết công suất thiết kế là 750.000 tấn/năm.
Trong khi đó, phương án chế biến gyps làm vật liệu cốt nền đường giao thông, vật liệu san nền hiện đang chờ cơ quan quản lý nhà nước ban hành tiêu chuẩn hoặc văn bản hướng dẫn sử dụng. Theo Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), hiện nay, các văn bản pháp lý về xử lý, tái sử dụng gyps tại Việt Nam mới có 2 tài liệu là TCVN 11833:207 và Chỉ dẫn kỹ thuật quyết định số 393 ngày 21-5-2019 của Bộ Xây dựng. Cả 2 tài liệu này đều được Viện Vật liệu xây dựng nghiên cứu và xây dựng. Các nghiên cứu sử dụng gyps trong các lĩnh vực khác cũng có nhiều, nhưng vẫn chưa ban hành được các căn cứ pháp lý để các đơn vị sản xuất, tái chế có thể áp dụng.
Theo thông tin từ Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất phân bón Diamon phốt phát Đình Vũ (DAPVinachem) triển khai trên địa bàn Khu kinh tế (KKT) Đình Vũ - Cát Hải với công suất 330.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư 156,4 triệu USD, hoạt động từ năm 2009 đến nay. Hằng năm, nhà máy thải ra lượng bã gyps khoảng 750.000 tấn. Hiện có một số dự án sản xuất thạch cao sử dụng nguyên liệu từ bã gyps này, bao gồm Dự án chế biến bã thải thạch cao, các sản phẩm từ thạch cao của Công ty CP Thạch cao Đình Vũ và Dự án Nhà máy sản xuất thạch cao nhân tạo của Công ty CP Đầu tư Trường An. Đến nay, lượng bã thải gyps được xử lý, tiêu thụ một phần, chủ yếu là lượng phát sinh hằng ngày. Đến năm 2022, khối lượng bã thải còn tồn đọng tại bãi chứa lên đến gần 3,5 triệu tấn. Việc xử lý còn gặp rất nhiều khó khăn, bao gồm cả việc chưa có những tiêu chuẩn, chỉ dẫn kỹ thuật để ứng dụng làm các sản phẩm vật liệu xây dựng và sử dụng vào các công trình xây dựng. Trong khi đó, trên địa bàn thành phố hiện nay đang triển khai nhiều dự án lớn, đặc biệt là các dự án đầu tư kết cấu hạ tầng KCN lấn biển để tạo mặt bằng thu hút các nhà đầu tư vào thành phố, dẫn đến nhu cầu rất lớn về vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp.
Triển khai nhiều giải pháp cụ thể
Mặc dù đối diện với nhiều khó khăn, vướng mắc, nhưng từ khi thành lập đến nay, DAP-Vinachem luôn nỗ lực hết sức đầu tư xây dựng nhà máy, triển khai các phương án nhằm tìm ra cách xử lý lượng phát thải gyps một cách tối ưu nhất.
Từ năm 2010, Công ty CP DAP-Vinachem hợp tác với Công ty CP Sông Đà Cao Cường, thành lập Công ty CP thạch cao Đình Vũ để triển khai dự án đầu tư dây chuyền chế biến thạch cao PG làm phụ gia xi măng từ bã thải gyps. Quý 4-2017, Nhà máy thạch cao Đình Vũ chính thức đi vào hoạt động, công suất xử lý bã thải gyps 750.000 tấn/năm. Công nghệ chế biến bã gyps làm phụ gia xi măng này đã được Bộ KHCN thẩm định, phê duyệt cấp kinh phí thực hiện đề tài khoa học cấp Nhà nước năm 2016, được Cục sở hữu trí tuệ cấp Bằng sáng chế độc quyền năm 2017; chất lượng sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn TCVN 11833:2017.
Nhằm đẩy nhanh hơn nữa quá trình giảm lượng tồn trữ gyps tại bãi chứa, từ năm 2016, Công ty CP DAPVinachem tiếp tục phối hợp Công ty TNHH Ngọc Linh, sau là Công ty CP Trường An cũng để chế biến gyps làm phụ gia xi măng. Do có một số khó khăn, vướng mắc nên từ năm 2022, dự án mới bắt đầu triển khai; năm 2023 lắp đặt máy móc thiết bị để đi vào sản xuất. Thành phố Hải Phòng cũng tạo điều kiện về mặt bằng để Công ty Trường An thực hiện dự án.
Để tăng cường thêm giải pháp xử lý gyps, năm 2017, Công ty CP DAP- Vinachem ký hợp đồng với Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) thực hiện đề tài nghiên cứu chế biến gyps làm vật liệu san nền. Công ty đã phối hợp các đơn vị có lượng tồn dư gyps trong nước thực nghiệm tại hiện trường. Việc thi công thực hiện xong từ quý 1-2022, theo quy trình cần 12-18 tháng để đánh giá và nghiệm thu kết quả. Phương án này khá khả thi, nếu thành công và được cơ quan quản lý nhà nước cho phép, sẽ triển khai ứng dụng cho các công trình xây dựng, san lấp mặt bằng tại Hải Phòng và cả nước. Với các giải pháp tích cực đó, hiện khối lượng gyps của DAP Đĩnh Vũ tồn trữ tại bãi còn khoảng 3,497 triệu tấn, giảm gần 1,3 triệu tấn so với phát sinh.
Chủ tịch HĐQT Công ty CP thạch cao Đình Vũ Kiều Văn Mát thông tin, hiện sản phẩm thạch cao làm phụ gia xi măng chế biến từ bã thải gyps được 28 doanh nghiệp sản xuất xi măng trong nước tiêu thụ, từng bước thay thế thạch cao nhập khẩu từ nước ngoài. Từ đầu năm 2022 đến nay sản lượng chế biến và tiêu thụ thạch cao PG đến các nhà máy xi măng liên tục tăng mạnh, trung bình mỗi tháng tiêu thụ được trên 30.000 tấn. Hiện nay, lượng thạch cao chế biến và tiêu thụ cơ bản là cân bằng với lượng bã thải gyps phát sinh trong quá trình sản xuất của Công ty DAP-Vinachem. Với đà đó, Công ty CP Thạch cao Đình Vũ đang tiếp tục nghiên cứu, cải tiến công nghệ, thiết bị để nâng cao chất lượng sản phẩm và công suất xử lý của nhà máy từ 750.000 tấn/năm lên 1,5 triệu tấn/năm. Theo ông Kiều Văn Mát, với công suất 1,5 triệu tấn/năm, Nhà máy thạch cao Đình Vũ hoàn toàn đáp ứng xử lý hết khối lượng bã gyps hiện thải ra hàng năm của DAPVinachem và một phần bã thải gyps tồn trữ lâu năm, tiến tới xóa bỏ hoàn toàn lượng bã thải tồn đọng này./.
(Còn tiếp)