Cải thiện dinh dưỡng đối vưới bà mẹ mang thai và trẻ em: Giảm tình trạng trẻ thấp còi hoặc thừa cân, béo phì
(HPĐT)- Vấn đề dinh dưỡng của bà mẹ mang thai và trẻ em, trong đó có dinh dưỡng học đường được ngành Y tế nhận định đang chịu “gánh nặng kép”, đó là: suy dinh dưỡng ở các khu vực khó khăn và tình trạng thừa cân, béo phì ở các khu vực thành thị. Đây là vấn đề đang đặt ra trên địa bàn thành phố, đòi hỏi cần có giải pháp hỗ trợ kiến thức, thay đổi hành vi thực hành dinh dưỡng trong mỗi gia đình.
Bác sĩ, nhân viên y tế Bệnh viện Kiến An đo cân nặng, chiều cao cho các cháu Làng trẻ em SOS Hải Phòng.
Còn tình trạng mất cân đối dinh dưỡng ở trẻ em
Trạm Y tế xã Tự Cường (huyện Tiên Lãng) đang quản lý dinh dưỡng khoảng 30 bà mẹ mang thai, cho con bú và hơn 500 trẻ em dưới 5 tuổi. Trong đó, tỷ lệ trẻ thấp còi chiếm khoảng 5%, tỷ lệ trẻ béo phì độ 1 khoảng 10%. Bác sĩ Nguyễn Văn Hoạt, Trạm trưởng Trạm Y tế xã cho biết: “2 lần/năm, trạm tổ chức đo chiều cao, cân nặng, tư vấn dinh dưỡng đối với bà mẹ mang thai, cho con bú và cha mẹ trẻ dưới 5 tuổi. Tuy nhiên, nhiều bậc cha mẹ chưa quan tâm, chăm sóc chu đáo, chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh, khoa học gây nên tình trạng mất cân đối dinh dưỡng ở trẻ.
Tình trạng mất cân đối dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi trên địa bàn thành phố khá phổ biến. Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em thành phố hằng năm có giảm, nhưng chưa bền vững. Năm 1999, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi chiếm tới 33,9%, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi 28,5%. Đến năm 2022, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm đáng kể, còn 6,6%; tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi giảm nhưng còn chiếm tới 16,8%. Trong khi tỷ lệ thừa cân-béo phì tăng lên. Cụ thể, năm 2013, tỷ lệ này ở trẻ em thành phố 5,2%, đến năm 2022 chiếm 7,8%. “Đáng nói, tỷ lệ suy dinh dưỡng hoặc thừa cân-béo phì trẻ em không đồng đều. Tại khu vực nội thành, tỷ lệ thừa cân-béo phì cao trong khi đó tại khu vực nông thôn, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em chưa giảm nhiều”, Trưởng Khoa Truyền thông (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố) Bùi Đức Lợi cho biết.
Theo thống kê của ngành Y tế, mỗi năm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em thành phố giảm 0,36% nhưng tỷ lệ này còn ở mức cao. Cụ thể, năm 2022, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi chiếm 16,8%; trung bình 5 năm (2017-2022) chiếm 18,6%. Trong khi, tỷ lệ thừa cân-béo phì ở trẻ em dưới 5 tuổi có xu hướng tăng nhanh, hiện ở mức cao 7,8%.
Chú trọng xây dựng thực đơn dinh dưỡng
Nguyên nhân dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng ở trẻ em trên địa bàn chủ yếu là do kiến thức thực hành chăm sóc dinh dưỡng của các bậc cha mẹ, người chăm sóc trẻ còn hạn chế. Phần lớn người dân chưa nhận thức đầy đủ về dinh dưỡng, thực hiện chế độ dinh dưỡng chưa phù hợp với từng trường hợp, thiếu kiến thức chăm sóc trẻ trong những năm đầu đời, chưa bảo đảm bữa ăn dinh dưỡng hợp lý trong các gia đình, bữa ăn học đường; thiếu đội ngũ chuyên trách, phương tiện đồng bộ để triển khai, tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân thay đổi những hành vi không có lợi về dinh dưỡng... Theo Phó giám đốc Sở Y tế Phan Huy Thục, tình trạng thừa cân - béo phì, rối loạn chuyển hóa và các yếu tố nguy cơ sức khỏe liên quan đến dinh dưỡng đang có xu thế tăng nhanh ở trẻ từ 5 tuổi trở lên, nhất là khu vực thành thị. Những yếu tố nguy cơ này là nguyên nhân quan trọng làm gia tăng gánh nặng bệnh tật do các bệnh không lây nhiễm.
Nắm bắt kiến thức, thực hành dinh dưỡng hợp lý góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là trẻ em để giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao tầm vóc, thể lực, trí tuệ của người Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá dinh dưỡng của bà mẹ mang thai và trẻ em trên địa bàn thành phố, Sở Y tế vừa phối hợp Vụ Sức khỏe bà mẹ, trẻ em (Bộ Y tế) triển khai phần mềm “Xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ em từ 7 tháng đến 60 tháng tuổi”, sử dụng tại các cơ sở y tế, kể cả y tế ngoài công lập và tại cộng đồng. “Phần mềm này là công cụ hữu ích đối với cán bộ y tế và người dân trong quản lý, thực hành dinh dưỡng đối với phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ em từ 7 tháng đến dưới 60 tháng tuổi một cách toàn diện, giúp làm giảm suy dinh dưỡng bào thai, suy dinh dưỡng trẻ em, nhất là suy dinh dưỡng thể thấp còi và giảm tình trạng thừa cân-béo phì ở trẻ em”, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Tự Cường Nguyễn Văn Hoạt cho biết. Tuy nhiên, theo nhận xét của cán bộ y tế tuyến cơ sở, nhiều bà mẹ, người chăm sóc trẻ không sử dụng điện thoại thông minh, không biết cài đặt, sử dụng phần mềm, do đó, ngành Y tế mong Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp chung tay triển khai phần mềm này đến cộng đồng, cụ thể là phụ nữ mang thai, cho con bú và người chăm sóc trẻ./.