Thực hiện Nghị quyết 82 công trợ kinh phí tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia: Bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Di tích quốc gia chùa Thụ Khê, xã Liên Khê dự kiến được tu bổ, tôn tạo theo Nghị quyết 82.

Phát huy hiệu quả xã hội hóa

Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao) Đỗ Đình Tuân cho biết, Nghị quyết 82 ra đời sau Nghị quyết 22 của HĐND thành phố về công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử, văn hoá xếp hạng cấp thành phố giai đoạn 2018 đến năm 2025 (Nghị quyết 22) nên đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện. Theo Nghị quyết 22, quy mô các di tích cấp thành phố nhỏ, nên việc tu bổ đơn giản, với mức công trợ chung 300 triệu đồng/di tích. Còn theo Nghị quyết 82, các di tích quốc gia có quy mô lớn, nhiều yếu tố gốc, đòi hỏi công tác tôn tạo cần tiến hành thận trọng, cần nhiều thời gian.

Theo Nghị quyết 82, sau khi tiến hành kiểm tra, đánh giá thực trạng của từng di tích quốc gia, thành phố sẽ quyết định công trợ với 3 mức kinh phí gồm: từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng và quá 2 tỷ đồng đối với mỗi di tích. Ngoài ra, nguồn ngân sách hỗ trợ tu bổ di tích quốc gia chỉ là nguồn vốn mồi, khuyến khích các hoạt động xã hội hóa, tạo nên phong trào toàn dân góp phần tôn tạo, bảo tồn và giữ gìn di sản văn hóa gắn với lịch sử truyền thống lâu đời của nhân dân ta. Rõ nhất, từ kinh nghiệm trong tôn tạo di tích cấp thành phố của giai đoạn 2018 đến đầu năm 2022, mức huy động xã hội hoá lên tới hơn 114 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần mức công trợ của thành phố. Vì vậy, Nghị quyết 82 có quy định, từ mức công trợ 1 tỷ đồng, khuyến khích và có cơ chế tạo điều kiện để các địa phương tích cực vận động xã hội hóa ở mức gấp 4 lần số kinh phí được nhà nước công trợ.

Với yêu cầu khá cao, nhưng từ kinh nghiệm thực hiện Nghị quyết 22 và hiệu quả tôn tạo một số di tích cấp quốc gia gần đây cho thấy, khi nghị quyết hợp lòng dân sẽ phát huy, huy động sự tham gia đông đảo các tầng lớp nhân dân. Thời gian qua, một số địa phương làm khá tốt việc huy động nguồn lực xã hội hóa đóng góp tham gia tu bổ di tích cấp quốc gia như: chùa Trà Phương (huyện Kiến Thụy) xã hội hóa hơn 8 tỷ đồng, đình An Biên (quận Lê Chân) hơn 15 tỷ đồng…

Cẩn trọng, giữ gìn yếu tố gốc

Qua thống kê, rà soát của ngành Văn hóa và Thể thao, thời gian tới sẽ có 73/118 di tích cấp quốc gia có giá trị lớn về lịch sử, văn hóa cần được tập trung tu bổ, tôn tạo. Điều này đòi hỏi cơ quan chuyên môn vừa đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ để đề nghị thành phố cấp vốn tu bổ, đồng thời việc thực hiện thận trọng, nhằm bảo đảm giữ gìn các yếu tố gốc của các di sản văn hóa dân tộc. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai cho biết, việc triển khai tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia cần nhiều thời gian và bảo đảm đúng các quy định về di sản, nên ngành tham mưu với UBND thành phố phê duyệt kế hoạch triển khai với lộ trình cụ thể. Theo đó, trước 30-3 hằng năm, địa phương, đơn vị được giao nhiệm vụ chủ đầu tư lập hồ sơ tu bổ, tôn tạo di tích theo quy định phải có văn bản đề nghị, riêng năm 2023 là trước ngày 30-4- 2023. Từ ngày 1-4 đến 30-5 hằng năm, Sở rà soát hồ sơ tu bổ, tôn tạo di tích trước khi báo cáo UBND thành phố đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định. Từ ngày 1-6 hằng năm, UBND thành phố ban hành văn bản đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định, riêng năm 2023 là ngày 30-6. Căn cứ ý kiến thẩm định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ trình UBND thành phố để phê duyệt, đồng thời gửi Sở Văn hóa và Thể thao để thực hiện các bước tiếp theo.

Để thực hiện đúng lộ trình trên, Sở Văn hóa và Thể thao tăng cường chủ trì phối hợp các sở, ngành, địa phương đơn vị liên quan khảo sát, đánh giá mức độ xuống cấp tại các di tích được công trợ kinh phí theo các quy định công trình xây dựng và theo quy định pháp luật về di sản văn hóa. Kinh phí công trợ từ ngân sách tập trung tôn tạo các hạng mục gốc, công trình gốc, các công trình phục vụ bảo vệ, phát huy giá trị di sản. Đồng thời, Sở tăng cường giám sát trong quá trình tu bổ để không làm biến dạng những yếu tố gốc của di tích, bảo tồn các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.

Là địa phương có 2/8 di tích cấp quốc gia được thành phố dự kiến công trợ kinh phí tu bổ, tôn tạo trong năm 2023, Chủ tịch UBND xã Liên Khê (huyện Thủy Nguyên) Nguyễn Văn Hùng bày tỏ, chùa Thụ Khê và Thiểm Khê là 2 di tích quốc gia có giá trị lớn gắn liền chiến thắng Bạch Đằng Giang của cha ông, nhưng đang bị xuống cấp. Mong rằng, địa phương sớm được ngành các sở, ngành liên quan hướng dẫn, hoàn thiện các hồ sơ theo quy định để kịp thời tu bổ, bảo tồn giá trị quý báu của 2 di tích./.

Bài và ảnh: BÙI HƯƠNG