Lan tỏa và nuôi dưỡng nghệ thuật dân gian
(HPĐT)- Không chỉ giúp tăng thêm hiểu biết, sự yêu thích, tự hào của các học sinh về văn nghệ dân gian đặc sắc của dân tộc, các chương trình dạy hát đúm của Trường THCS Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên), dạy hát ca trù của nghệ sĩ ưu tú Đỗ Quyên, hát xẩm của nghệ nhân dân gian Đào Bạch Linh (Hội văn nghệ dân gian)… còn góp phần lan tỏa các loại hình nghệ thuật dân tộc trong đời sống.
Các em học sinh lớp 7 Trường THCS Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) học hát đúm.
Đưa nghệ thuật dân gian vào trường học
Sau những tiết học ca trù tại quận Lê Chân, hát đúm tại huyện Thủy Nguyên, nghệ thuật hát xẩm gần đây được một số trường học thí điểm đưa vào dạy trong các tiết học ngoại khóa và sinh hoạt câu lạc bộ. Đó cũng là nguyên do nghệ nhân dân gian Đào Bạch Linh (Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng) bận tít mù và thường xuyên không có mặt ở Hải Phòng. Nghệ nhân hát xẩm đi như đèn cù để tham gia các lớp học truyền dạy hát xẩm đến với học sinh ở Hải Phòng và một số địa phương lân cận như Hà Nội, Thái Bình, Ninh Bình... Gần đây nhất, anh mới nhận được lời mời từ cô giáo Nguyễn Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Văn Tố (quận Lê Chân) về việc dạy hát xẩm tại trường. Nếu triển khai được và mở rộng, hát xẩm trở thành món ăn tinh thần của các em sau những giờ học bận rộn và căng thẳng.
Việc đưa các loại hình nghệ thuật dân gian vào trường học góp phần tích cực trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc. Đến Trường THCS Lập Lễ, chúng tôi được tham gia vào câu chuyện sôi nổi của cô giáo Phạm Thị Thùy cùng học sinh về hát đúm. Em Đinh Thị Nguyệt Ánh, học sinh lớp 9A3, cho biết: “Em tham gia Câu lạc bộ Hương quê của xã từ năm học lớp 3. Tại đây em được học hát và tham gia các chương trình hát đúm của câu lạc bộ trong nhiều năm. Năm 2021, em được cô giáo Thùy tập luyện thêm các bài hát đúm trên bản nhạc. Vì vậy đến giờ, em có thể nắm rõ làn điệu của hát đúm để tự sáng tác bài mới với nội dung về trường lớp và quê hương”.
Theo thông tin từ thầy giáo Đinh Văn Tiếp, Phó hiệu trưởng Trường THCS Lập Lễ, đơn vị bắt đầu triển khai môn giáo dục địa phương trong 4 tuần, từ ngày 9-1 đến ngày 18-2 tại khối lớp 7 về nghệ thuật hát đúm. Sau chương trình, học sinh hiểu thêm về loại hình văn nghệ dân gian gắn bó với đời sống tinh thần của địa phương, qua đó phát hiện những “hạt nhân” làm cơ sở thành lập câu lạc bộ hát đúm.
Nuôi dưỡng tình yêu với di sản
Từ các tiết học trong nhà trường, giá trị di sản văn hóa của các loại hình nghệ thuật dân gian còn được nuôi dưỡng qua tình yêu của các thế hệ trẻ đam mê với văn hóa truyền thống. Nhiều học sinh tranh thủ thời gian nghỉ tối chủ nhật đến nhà các nghệ nhân học môn nghệ thuật dân gian mà mình yêu thích. Như các tiết học ca trù tại nhà riêng nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Đỗ Quyên ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền). Đáng mừng là, tình yêu nghệ thuật của các em được gia đình ủng hộ và tạo điều kiện. 8 năm kiên trì đưa con theo học lớp ca trù của NSƯT Đỗ Quyên, chị Nguyễn Thị Mai Hương, mẹ em Nguyễn Khánh Huyền, học sinh lớp 10, Trường THCS Lê Quý Đôn (quận Hải An) chia sẻ: “Cháu Huyền bắt đầu học ca trù từ lớp 2. Vì yêu thích nên cháu theo học NSƯT Đỗ Quyên đến giờ. Gia đình ủng hộ cháu theo học ca trù, một loại hình nghệ thuật dân gian của dân tộc”.
Sự đồng hành của các gia đình và tình yêu của những học sinh đam mê nghệ thuật dân gian góp phần duy trì và phát triển các lớp học tại nhiều trường học trên địa bàn thành phố. Ngoài các tiết học hát đúm, ca trù tại huyện Thủy Nguyên, Câu lạc bộ ca trù Trường tiểu học Nguyễn Công Trứ (quận Lê Chân) cũng được duy trì và hoạt động thường xuyên. Câu lạc bộ được cô giáo Nguyễn Thị Thắm, khi đó là hiệu trưởng nhà trường, thành lập tháng 6-2015.
Chuyển công tác về Trường tiểu học Nguyễn Văn Tố, cô Nguyễn Thị Thắm hiện là Hiệu trưởng mang theo tình yêu gìn giữ, phát huy di sản văn hóa dân tộc chia sẻ: “Chúng tôi xác định việc tổ chức các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian không chỉ giúp các em phát triển toàn diện, nâng cao đời sống tinh thần mà còn góp phần gìn giữ và bảo tồn loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của dân tộc”./.