Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn thành phố: Mạch nguồn chảy mãi
(HPĐT)- Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ ở tỉnh Phú Thọ, mà lan tỏa trên cả nước, trong đó có Hải Phòng. Điều này cho thấy, tình cảm sâu đậm của người dân cả nước nói chung, Hải Phòng nói riêng hướng về nguồn cội, lòng tự tôn, tự hào dân tộc.
Hậu cung Đình Tân Dương (huyện Thủy Nguyên) thờ vị thánh cả Quý Minh Đại vương thời Hùng Vương thứ 18.
Trong những ngày này, người dân thành phố Cảng nói riêng, cả nước nói chung hướng về lễ Giỗ Tổ Hùng Vương với tất cả lòng thành kính, biết ơn các Vua Hùng đã có công dựng nước. Vượt lên những giá trị lịch sử, tâm linh, Giỗ Tổ Hùng Vương trở thành điểm hội tụ của lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết dân tộc, tôn vinh các giá trị đạo đức, văn hóa đậm đà bản sắc. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương thực sự trở thành ngày hội của người dân, với nhiều chương trình, hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống, hoạt động văn hóa dân gian.
Tại đình Tân Dương (huyện Thủy Nguyên), người dân địa phương sửa soạn lễ vật, dâng hương, tưởng nhớ công ơn của Đức thánh cả Quý Minh Đại vương. Ông Nguyễn Văn Quế, Trưởng làng văn hóa Tân Lỗi Dương, thành viên Ban quản lý đình Tân Dương cho biết, ngôi đình có tuổi đời hơn 600 năm. Đình thờ 4 vị thánh, trong đó có vị thánh cả Quý Minh Đại vương. Theo ngọc phả của đình, đây là vị tướng tài ba thao lược, chiến thắng giặc ngoại bang, xâm lấn bờ cõi, giữ vững biên cương nước Văn Lang, được vua Hùng Duệ Vương thứ 18 phong sắc Tản Viên Sơn Thánh, nhân dân tôn vinh là vị thần bất tử. Đến năm 1994, đình được xếp hạng di tích cấp quốc gia, nhân dân địa phương càng ý thức, trách nhiệm tôn tạo và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa quý báu của đình. Không chỉ ở xã Tân Dương, trên địa bàn huyện Thủy Nguyên có tới 12 di tích thờ cúng các nhân vật liên quan đến thời Hùng Vương.
Dịp 10-3 âm lịch, tại Hải Phòng, một số địa phương có di tích lịch sử, văn hóa thờ cúng các vị danh tướng thời Hùng Vương náo nức tổ chức lễ hội, hướng về cội nguồn dân tộc. Nhân dân địa phương và những người con xa quê trở về nơi “chôn rau cắt rốn” thắp hương nhớ ơn tổ tiên, hòa vào không khí lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, tận hưởng sự đổi thay của quê hương.
Chủ tịch UBND xã Vinh Quang (huyện Vĩnh Bảo) Vũ Văn Thê cho biết, trên địa bàn xã có di tích cấp quốc gia - đình Thượng Điện thờ thành hoàng Công Lực thời Hùng Duệ Vương. Công Lực là vị tướng tài năng, giúp vua Hùng đánh tan quân Thục. Tướng Công Lực thừa thắng đem quân đến Thượng Điện ngày nay dựng đồn sở tiếp tục đánh giặc. Xét thấy đồng đất, núi sông bao bọc thế “long hổ - lai chầu” phong cảnh kỳ vỹ, ông liền lệnh truyền binh sĩ cùng dân trang dựng tiếp đồn binh chống giặc. Ông để cho dân 5 nén vàng mua riêng đất tăng gia sản xuất. Chốn đồn trại sau này là nơi thờ cúng danh tướng Công Lực muôn đời. Giá trị di tích càng ý nghĩa khi vào năm 2017, tại đình Thượng Điện, địa phương vinh dự đón đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về dự Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc của Làng văn hóa Thượng Điện. Vào 10-3 âm lịch năm nay, địa phương tưng bừng tổ chức lễ hội. Ngoài các nghi thức tế lễ, dâng hương lên đình, dân làng háo hức đón Đoàn Chèo Hải Phòng về công diễn vở chèo “Chuyện tình bên sông Đa Độ”.
Hang Vua in đậm dấu tích lịch sử thời vua Hùng Duệ Vương, trở thành nơi giáo dục truyền thống yêu nước dân tộc đối với thế hệ trẻ.
Còn tại xã Minh Tân (huyện Thủy Nguyên), Phó chủ tịch UBND xã Đỗ Đức Thanh cho biết, địa phương không phải ở vùng đất Tổ, nhưng nhiều năm nay có lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương từ ngày 9 đến 10-3 âm lịch tại hang Vua. Nơi đây in đậm dấu tích lịch sử thời vua Hùng Duệ Vương đời thứ 18, chỉ huy đón đánh quân Thục, làm nên vùng đất anh hùng Minh Tân ngày nay. Tại lễ hội, địa phương mở cửa hang Vua, đón tiếp nhân dân và du khách vào thắp hương tưởng nhớ các Vua Hùng và tổ chức giao lưu văn nghệ quần chúng giữa các thôn, nhân lên tình đoàn kết, nhất là giáo dục tới thế hệ trẻ truyền thống lịch sử, khơi dậy lòng biết ơn, tự hào dân tộc. Hòa vào ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, anh Vũ Đức Minh, ở xã Minh Tân cho biết, tự hào “con Lạc, cháu Hồng”, anh và thế hệ trẻ hôm nay càng ý thức, trách nhiệm góp sức gìn giữ, phát triển quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.
Theo thống kê của Bảo tàng Hải Phòng, tại thành phố có 16 di tích cấp quốc gia, 41 di tích cấp thành phố tại các quận, huyện: Kiến An, An Dương, Dương Kinh, Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng có tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Sự lan tỏa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ tỉnh Phú Thọ hướng về cả nước, từ cả nước hướng về đất Tổ Phú Thọ, tạo nên mạch lắng đọng sức mạnh nguồn cội dân tộc từ bao đời nay. Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng Nguyễn Đình Chỉnh cho biết, 57 di tích trên chủ yếu thờ các tướng Cao Sơn, Quý Minh, Phạm Hải, Công Lực, Phùng Lực… thời Hùng Vương thứ 18. Đó là những tướng lĩnh xuống miền biển, khai hoang, lập ấp, dạy dân cấy cày, giúp vua đánh thắng giặc, bảo vệ bình yên bờ cõi. Nhân dân Hải Phòng biết ơn công lao của các vị tướng, lập đền, đình thờ bao đời nay.
Như vậy, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ra đời, hình thành và hun đúc gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước của các thế hệ người Việt, được lưu tại các di tích thờ cúng các vua Hùng, các lễ hội dân gian tại các di tích ấy, tạo thành hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Các giá trị của tín ngưỡng ấy luôn được bảo tồn, phát triển ngày càng sâu rộng trong đời sống của người Việt và được trao truyền, thực hành từ thế hệ này sang thế hệ khác để trường tồn và lan tỏa cùng sự phát triển của dân tộc. Đó chính là hành trang tinh thần vô giá của cả dân tộc để bảo vệ, xây dựng và phát triển thành phố, đất nước./.