Hát Xoan vươn tầm châu lục
(HPĐT)- Hát Xoan Phú Thọ không chỉ trở thành món ăn tinh thần, sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo riêng có của tỉnh Phú Thọ, mà còn đang được đưa vào các tour du lịch, nhất là với du khách quốc tế trong những ngày diễn ra Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương.
Du khách quốc tế trải nghiệm loại hình nghệ thuật hát Xoan làng cổ ở thành phố Việt Trì.
Hát Xoan Phú Thọ hay còn có tên gọi là hát thờ Vua, “Khúc môn đình” là loại hình dân ca lễ nghi phong tục hát thờ thần, thành hoàng với hình thức nghệ thuật đa yếu tố, có nhạc, hát, múa. Khi xưa, hát Xoan vốn chỉ vang vọng nơi sân đình trong dịp lễ hội, nay lan tỏa đến nhiều địa phương trong cả nước.
Cách đây 10 năm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ xây dựng chương trình “Hát Xoan làng cổ” gắn với các tour, tuyến du lịch phục vụ các đoàn khách về tham dự Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng hằng năm. Đến tháng 4-2018, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ phối hợp UBND thành phố Việt Trì (tỉnh Phú Thọ) chính thức ra mắt sản phẩm “Hát Xoan làng cổ” gắn với tour du lịch hằng ngày Hà Nội - Phú Thọ. Từ khi triển khai, mỗi năm, các làng Xoan gốc đón và phục vụ hàng chục nghìn lượt khách tham quan. Nhiều công ty lữ hành như: Du lịch trải nghiệm châu Á, Vietrantour, Saigontourist, Golden tour, Neworient tour, Newstar tour, Nam Thanh travel, Fivestar tour, Vinatour... quan tâm xây dựng, phát triển các tour du lịch gắn với chương trình hát Xoan. Bằng những việc làm cụ thể và thiết thực, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói riêng, tỉnh Phú Thọ nói chung ngày càng đưa hát Xoan trở thành món ăn tinh thần, sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo, riêng có của tỉnh Phú Thọ mà du khách trong nước và quốc tế không thể bỏ qua. Đây chính là cơ sở để hát Xoan Phú Thọ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được lưu truyền và quảng bá ra thế giới rộng hơn nữa.
Khi tham gia các tour du lịch về miền đất Tổ, du khách được trải nghiệm nhiều hoạt động như thưởng thức các làn điệu hát Xoan cổ tại các điểm di tích như miếu Lãi Lèn, đình cổ Hùng Lô, đình An Thái, đình Kim Đái (thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) do chính các nghệ nhân và thành viên của bốn phường Xoan gốc biểu diễn. Được thưởng thức loại hình nghệ thuật độc đáo của tỉnh Phú Thọ, nhiều du khách nước ngoài thấy khá thích thú. Như trong năm 2022, là một trong số các thí sinh tham gia Cuộc thi Hoa hậu Du lịch thế giới 2022 đến Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, điểm Du lịch văn hóa cộng đồng Hùng Lô, xã Hùng Lô, thành phố Việt Trì và được xem biểu diễn hát Xoan, thí sinh Lavinna Subramaniam đến từ đất nước Malaysia bày tỏ, Phú Thọ là vùng đất đẹp, giàu giá trị văn hóa và là điểm đến hấp dẫn để bạn bè khắp nơi trên thế giới hội tụ, khám phá.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, hiện, bình quân mỗi tháng, tỉnh Phú Thọ đón tiếp từ 2-3 đoàn khách nước ngoài, thuộc tour du lịch đường sông, tới thăm, khám phá các di sản văn hóa truyền thống đặc sắc của Phú Thọ. Từ khi hoạt động đến nay, các điểm “Hát Xoan làng cổ” đón trên 13 nghìn lượt khách du lịch, trong đó phần lớn là các đoàn khách du lịch quốc tế đến từ các nước Anh, Pháp, Hà Lan, Mỹ… Bà Nguyễn Thị Lịch, Trùm phường Xoan An Thái cho biết: “Từ khi hát Xoan được vinh danh, khách du lịch tới đây thưởng thức hát Xoan ngày càng đông. Có tuần, phường Xoan An Thái phục vụ 2-3 đoàn khách du lịch trong nước và quốc tế đến để tham quan, nghe hát, trong đó có nhiều du khách cùng tham gia hát giao lưu, điều này khiến chúng tôi rất vui và phấn khởi khi vừa quảng bá được nét văn hóa độc đáo của địa phương, vừa nâng cao thu nhập cho gia đình và địa phương”.
Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2023 diễn ra từ ngày 20 đến ngày 29-4 (tức từ ngày 1 đến hết ngày 10-3 âm lịch) trên không gian trải rộng từ Khu Di tích lịch sử Đền Hùng đến thành phố Việt Trì với nhiều hoạt động văn hoá độc đáo, hấp dẫn, trong đó có trình diễn “Hát Xoan làng cổ” tại miếu Lãi Lèn (xã Kim Đức) và đình Hùng Lô (xã Hùng Lô, thành phố Việt Trì). Nghệ nhân tại các phường Xoan cổ đang gấp rút luyện tập nhằm bảo đảm chất lượng trình diễn tốt nhất, sẵn sàng phục vụ đồng bào và du khách quốc tế.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Đắc Thủy cho biết: “Di sản văn hóa luôn có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội, góp phần khẳng định vị thế của Phú Thọ không chỉ đối với quốc gia mà còn cả trên trường quốc tế. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục chú trọng bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, nhất di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại “Hát Xoan Phú Thọ”; gắn việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá với các tour, tuyến du lịch trải nghiệm văn hóa tâm linh vùng Đất Tổ, góp phần tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh bền vững”.
Trong Giỗ Tổ năm nay, câu Xoan cổ trao truyền của cha ông lại tiếp tục bay cao, vang xa không chỉ với con Lạc cháu Hồng, đồng bào dân tộc Việt mà còn vươn tầm khẳng định giá trị độc đáo, bất biến với cộng đồng quốc tế./.