Số hóa các ấn phẩm sách, báo: Truyền cảm hứng văn hóa đọc

Số hóa các ấn phẩm sách, truyện sẽ giúp hình thành văn hóa đọc ở các em học sinh.

Dễ dàng truy cứu đầu sách số

Không cần ngồi ở thư viện, em Đoàn An Khánh, học sinh lớp 4A1 Trường tiểu học Võ Thị Sáu (quận Lê Chân) có thể tự truy cập vào kho sách số của nhà trường để tìm những cuốn sách yêu thích và phù hợp với lứa tuổi để đọc vào mỗi buổi tối. Đối với những cuốn sách dài, nhiều trang, em có thể lưu về thiết bị điện tử thông minh, đánh dấu trang đã đọc để lưu trữ dữ liệu và tiếp tục đọc phần còn lại vào ngày khác. Điều thú vị của chương trình là chỉ với một mã QRcode, không chỉ riêng học sinh trong trường, ngay cả những em ở trường khác, thậm chí địa phương khác cũng có thể dễ dàng tiếp cận được với hơn 500 đầu sách của thư viện sách, báo điện tử này.

Yêu cầu duy nhất là học sinh cần có một điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng có kết nối internet. Thông qua bất kỳ ứng dụng trình duyệt web nào như google chrome, firefox, safari, các em có thể quét mã QRcode được nhà trường công khai để truy cập vào hệ thống. Em Lê Ngọc Lâm, ở nhà số 499 phố Trần Nhân Tông (quận Kiến An) cho biết: Sau khi được bạn học cùng ở lớp học thêm ngoại ngữ chia sẻ mã QRcode này, em chỉ mất chưa đầy 2 phút thao tác truy cập vào thư viện số của nhà trường để tìm sách.

Những tiện ích của thư viện số kể trên nằm trong chuyên đề “Đọc sách trong thời đại 4.0”. Đây là chuyên đề đội cấp thành phố được Trường tiểu học Võ Thị Sáu thực hiện trong năm học 2022-2023. Hiệu trưởng nhà trường Trần Thị Mỵ cho biết: Không chỉ sách báo, truyện, thư viện số của nhà trường cũng đăng tải rất nhiều được đoạn giới thiệu sách do chính các em học sinh trong trường thực hiện. Theo kế hoạch thực hiện, trong năm học, ở các khối 3, 4, 5, mỗi lớp đều có ít nhất 1 tác phẩm quay giới thiệu sách. Còn học sinh ở khối 1, khối 2, nhà trường khuyến khích các em tham gia. Nhưng đến nay, số lượng video quay giới thiệu sách lên tới hơn 100, qua đó góp phần xây dựng phong trào đọc sách tới toàn thể học sinh nhà trường.

Tiếp tục số hóa các đầu sách

Cô giáo Trần Thị Huyên, cán bộ thư viện chuyên trách Trường tiểu học Võ Thị Sáu cho biết: Khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện chuyên đề “Đọc sách trong thời đại 4.0” là xây dựng nền tảng lưu trữ. Hiện tại, toàn bộ sách số hóa được lưu trữ trên nền tảng Google driver. Cán bộ thư viện sẽ tự phân nhánh các đầu mục sách, truyện hay giáo án giảng dạy trước khi đăng tải lên kho dữ liệu. Tuy nhiên, với mục tiêu đa dạng chủng loại sách cho các em học sinh, lượng đầu sách cần số hóa chắc chắn sẽ tăng lên nhanh chóng trong thời gian tới. Khi đó, hệ thống nền tảng trên Google driver khó có thể bảo đảm dung lượng lưu trữ.

Ngoài ra, để hoạt động số hóa các ấn phẩm sách thực sự đi vào đời sống, trở thành công cụ hữu ích giúp các học sinh nâng cao kiến thức, việc trang cấp những thiết bị đọc tương thích là điều đặc biệt cần thiết. Khảo sát thực tế tại một số trường học trên địa bàn các quận Lê Chân, Ngô Quyền, các huyện Vĩnh Bảo, An Lão cho thấy, hầu hết các trường hiện nay đang triển khai số hóa ấn phẩm sách báo thông qua hệ thống máy tính phục vụ cho công tác giảng dạy bộ môn tin học. Do đó, số lượng thiết bị đọc còn khá hạn chế, nhất là ở khu vực ngoại thành.

Bí thư Huyện Đoàn Vĩnh Bảo Vũ Duy Minh cho biết: Trong kế hoạch triển khai Ngày hội đọc sách cho các em học sinh các cấp hằng năm, Huyện Đoàn Vĩnh Bảo và Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện đưa nội dung bổ sung thiết bị là một trong những tiêu chí ưu tiên thực hiện. Trong đó, phương án xã hội hóa, vận động các doanh nghiệp trên địa bàn, nhà tài trợ được coi là giải pháp phù hợp nhất. Đến nay, sau 3 năm triển khai, đơn vị vận động hỗ trợ hơn 100 máy tính bảng, điện thoại thông minh cho các em học sinh trên địa bàn huyện. Qua đó, giúp các em tăng cường khả năng tiếp cận sách báo trong thời kỳ 4.0, cũng như theo sát các thông tin chỉ đạo điều hành của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đoàn cơ sở các cấp đối với từng khối lớp./.

Nhà thiết kế NGUYỄN QUANG THẮNG, Công ty cổ phần thiết kế Deha (quận Ngô Quyền):

Chú trọng thiết kế tương tác sinh động, hấp dẫn

Hầu hết các ấn phẩm sách điện tử hiện nay đều là bản scan hoặc chụp lại từ sách giấy truyền thống. Do đó, ngay cả khi đã điện tử hóa, người đọc cũng chỉ có thể thao tác thêm tác vụ phóng to, thu nhỏ nội dung hoặc trượt lật các trang sách nhanh chóng. Thực tế đó không đủ để cuốn hút người dùng dành thêm thời gian cho việc đọc sách. Bởi vậy, bên cạnh tập trung đa dạng các đầu sách, các nhà xuất bản cũng cần lưu ý hơn tới vấn đề “thiết kế tương tác” đối với mỗi cuốn sách được điện tử hoá. Đây là một khái niệm còn khá mới mẻ ở Việt Nam, nhưng đối với ngành công nghiệp sách điện tử thế giới, việc làm này không còn xa lạ. Đan xen với những dòng chữ nội dung, khi đọc sách trên các thiết bị điện tử như máy tính bảng, kindle fire, máy tính, điện thoại thông minh, cần bổ sung thêm các hình ảnh, video clip ngắn từ 30 giây đến 60 giây, tổng hợp lại nội dung từng phần.

Việc này giúp người đọc có khoảng nghỉ cho trí óc, giảm căng thẳng khi đọc hàng chục trang nội dung. Bên cạnh đó, cũng có thể xem xét bổ sung các hiệu ứng chuyển trang, vuốt chạm từ khó để được giải nghĩa hoặc kết hợp sách điện tử với sách nói, tăng trải nghiệm cho người dùng.

Chị PHẠM THỊ LAN HƯƠNG, ở phố Nguyễn Văn Linh (quận Lê Chân):

Thêm hình thức thu hút đọc sách trực tuyến

Từ năm 2014, Chính phủ quyết định lựa chọn ngày 21-4 hằng năm là Ngày sách Việt Nam nhằm khuyến khích tinh thần đọc sách và nâng cao tầm nhận thức của người dân về việc đọc sách. Từ đó, vào ngày này hằng năm, các địa phương đều tổ chức những hoạt động hưởng ứng chủ trương trên, như cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc, Giới thiệu sách trực tuyến hay các dự án “Tủ sách đời người”, “100 cuốn sách nên đọc trong đời”… thu hút sự quan tâm của bạn đọc ở đủ mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, các dự án, cuộc thi được tổ chức trong thời gian qua chủ yếu tập trung vào nhóm sách truyền thống. Các sân chơi dành cho sách điện tử chưa xuất hiện nhiều, dẫn tới hạn chế nhất định trong việc lan tỏa văn hóa đọc ở thời kỳ công nghiệp 4.0. Do đó, để đọc sách trở thành thói quen bền vững, nhất là đối với giới trẻ, các cấp ngành văn hóa cần có kế hoạch xây dựng những sân chơi phù hợp. Trong đó, có thể hướng tới việc thiết lập các ứng dụng đọc sách trực tuyến tập trung, có bản quyền. Trên nền tảng ứng dụng đó, tiếp tục tổ chức các cuộc thi theo hình thức trả lời câu hỏi liên quan đến nội dung của mỗi cuốn sách. Phần thưởng các cuộc thi có thể trả bằng quyền được mua thêm sách trực tuyến, qua đó xây dựng thói quen đọc sách trong cộng đồng.

Em NGUYỄN THẢO NGỌC, học sinh lớp 4A1, Trường tiểu học Quán Toan:

Mong có nhiều sách điện tử phù hợp với lứa tuổi

Sau giờ học, em cũng như nhiều bạn cùng trang lứa đều thích sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng. Tuy nhiên, hầu hết chúng em xem các video clip trên ứng dụng YouTube, TikTok… Nhiều lúc các video, clip này có nội dung không phù hợp với lứa tuổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc học tập cũng như tâm lý. Trong khi đó, các ứng dụng đọc sách điện tử lại khá hiếm và ít chủng loại sách, chủ yếu là truyện cổ tích, truyện tranh dành cho các em học sinh mầm non. Việc này dẫn tới tình trạng đọc sách điện tử không được duy trì đều đặn.

Em hy vọng sẽ sớm có các ứng dụng đọc sách thông minh với nhiều chủ đề, chủ điểm liên quan đến quá trình học tập, trưởng thành của từng lứa tuổi học sinh. Các bản sách điện tử cũng cần được nâng cao chất lượng, không để tình trạng hình ảnh bị nhoè, chữ bị rạn, vỡ gây khó khăn cho người đọc.

Minh Tuấn ghi

Minh An