Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn 2023: Được “mùa” văn học

Một số tác phẩm lọt vòng chung khảo để xét trao Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn 2023.

Qua 3 mùa, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn (do Báo Thể thao và Văn hóa sáng lập và tổ chức) được đánh giá là sân chơi thiết thực, ý nghĩa cho các tác giả chuyên và không chuyên ở nhiều lĩnh vực sáng tạo văn hóa nghệ thuật. Giải thưởng có giải thưởng lớn mang tên “Hiệp sĩ Dế Mèn” và các tặng thưởng “Khát vọng Dế Mèn”.

3 mùa giải đi qua, Ban tổ chức trao 14 giải “Khát vọng Dế Mèn” cho 14 tác giả là các văn nghệ sĩ trong và ngoài nước có tác phẩm thuộc nhiều loại hình khác nhau (văn học, hội họa…), trong đó có 4 tác giả là thiếu nhi. Giải thưởng mới một lần tìm ra được chủ nhân giải “Hiệp sĩ Dế Mèn”, thuộc về nhà văn Nguyễn Nhật Ánh.

Tiếp nối thành công và sự lan tỏa từ các mùa giải trước, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 4 năm 2023 tiếp tục cho thấy sức hút và “được mùa”. Ban tổ chức giải thưởng cho biết, năm nay có 121 tác phẩm/chùm tác phẩm tham gia dự giải. Qua hai vòng chấm từ cuối tháng 4 đến trung tuần tháng 5- 2023, Ban sơ khảo chấm điểm và chọn ra được 10 tác phẩm xuất sắc nhất vào vòng chung khảo, trong đó có 7 truyện dài/ chùm truyện dài, sách tranh, tập thơ và chùm tranh.

Cụ thể đó là truyện dài “A lô!... Cậu đấy à?” của Trần Đức Tiến; “Ông Ba Bị và những đứa trẻ trong mơ” - truyện dài của Lạc An; chùm tranh của Hoàng Nhật Quang; sách tranh “Khu rừng trong chai” của Huỳnh Trọng Khang; truyện dài “Nghé ọ hai xoáy” của Phạm Anh Xuân; bản thảo truyện dài “Những con mèo của ông bắp cải” của Nguyễn Thị Cẩm Hà; Bản thảo truyện dài “Ở một nơi có rất nhiều rồng” của Mộc An; “Tôi, bố tôi, và”… và “Từ những bức thư” - bản thảo chùm 2 truyện dài của Đoàn Lữ Thụy Phương; “Phù thủy sợ ma”- thơ Thụy Anh; “Vua ngan xóm hồ”- bản thảo truyện dài của nhà văn Uông Triều.

Nhìn vào 10 tác phẩm– tác giả kể trên, có thể thấy những cái tên quen thuộc nổi danh trong đời sống văn học Việt Nam thời gian qua như nhà văn Trần Đức Tiến, Uông Triều, nhà thơ Thụy Anh... Dù những tác giả này “trưởng thành”, nhưng họ vẫn giữ lửa đam mê sáng tác cho thiếu nhi, đem tới cho các em những tác phẩm giàu giá trị tư tưởng và chân – thiện – mỹ.

Như truyện dài của nhà văn Trần Đức Tiến, cách viết của ông trong “A lô!... Cậu đấy à?” mở ra cho bạn đọc nhỏ tuổi những cảm nhận rất thuần khiết về cuộc sống, về văn chương và cái đẹp, dù chỉ là câu chuyện có thể xảy ra ngay ở bờ rào của mỗi ngôi nhà, mỗi gia đình của chúng ta. Với nhà thơ Thụy Anh, những vần thơ trong “Phù thủy sợ ma” của chị như những bài đồng dao giản dị, dễ thuộc, dễ thấm và phù hợp với học sinh tiểu học. Những tác phẩm của nhà thơ Thụy Anh trong tập thơ vào vòng chung khảo Giải thưởng Dế Mèn năm nay gửi những niềm thương mến, bài học cuộc sống nhẹ nhàng qua những phát hiện dí dỏm, những cái kết bất ngờ.

“Ông Ba Bị và những đứa trẻ trong mơ” của nhà văn trẻ tuổi Lạc An cũng được đánh giá cao. Gói gọn trong 158 trang với những câu chuyện vặt của những đứa trẻ thích ngủ, nhưng tác phẩm tạo ra những cuộc “va chạm” bất ngờ, thú vị với văn hóa dân gian. Lạc An không chỉ viết một câu chuyện thuần Việt, mà hơn hết là câu chuyện ấy còn rất gần với trẻ thơ hôm nay. Lạc An tưới tắm hình tượng trong dòng sông tưởng tượng thuần khiết, bao dung và trong bầu sinh quyển ngôn ngữ trẻ con thời hiện đại.

Đáng chú ý hơn cả, 10 tác phẩm vào vòng chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn năm nay xuất hiện 2 tác giả nhí, đó là Đoàn Lữ Thụy Phương (10 tuổi) và Hoàng Nhật Quang (11 tuổi). Theo chia sẻ của các thành viên Ban sơ khảo, hai tác giả nhí này có những tác phẩm thể hiện được tài năng và chất sáng tạo chuyên nghiệp được bộc lộ rõ nét. Nhất là Đoàn Lữ Thụy Phương tạo sự chú ý với các tác phẩm truyện dành cho thiếu nhi “Bức thư từ đôi dép cũ”, “Tôi nghe hạt mầm nói” và “Bàn tay bạn xòe ra tia nắng” mang góc nhìn ngộ nghĩnh, đa chiều và lạc quan về mọi vật, mọi việc chung quanh, truyền đi những thông điệp tích cực trong cuộc sống.

Được xướng tên vào phút cuối Lễ trao giải ngày 1-6-2023, tuy nhiên chiếu theo tiêu chí của giải “Hiệp sĩ Dế Mèn”, nhiều ý kiến nhận định nhà văn Trần Đức Tiến sẽ là tác giả thứ hai sau Nguyễn Nhật Ánh được vinh danh “Hiệp sĩ Dế Mèn”. Bởi lẽ trong 10 tác giả kể trên, Trần Đức Tiến nổi bật hơn cả, ông là một cây bút nhiệt huyết với đề tài thiếu nhi 30 năm nay, có nhiều tập truyện thiếu nhi xuất sắc: “Vương quốc vắng nụ cười”, “Dế mùa thu”, “Thằng Cúp”, “Làm mèo”, “Trăng vùi trong cỏ”, “Trên đôi cánh chuồn chuồn”. Tập truyện thiếu nhi gần nhất Xóm Bờ Giậu” của Trần Đức Tiến được trao Giải B Giải thưởng sách quốc gia 2019./.

HOÀNG ANH